NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 9. Lựa chọn và hành động

Tri thức ngữ văn

Mục tiêu bài học

  • Vận dụng được luận đề liên văn bản, chủ thể lựa chọn, tiêu chí đánh giá vào nhiệm vụ cụ thể.
  • Tạo sản phẩm có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

Bài giảng

Công cụ và giới hạn sử dụng

Luận đề liên văn bản. Vấn đề chung được soi từ nhiều văn bản nhưng không xóa đặc trưng của từng thể loại. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Chủ thể lựa chọn. Con người cân nhắc giá trị và chịu trách nhiệm về hành động trong hoàn cảnh cụ thể. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Tiêu chí đánh giá. Căn cứ được nêu rõ để nhận xét một hành động hoặc tác phẩm. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Thực hành có hướng dẫn

Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

Một nhóm làm áp phích bảo vệ bờ sông. Minh muốn dùng ảnh đẹp chưa xin phép; Hòa đề nghị tự chụp và ghi nguồn. Nhóm chậm một ngày nhưng hoàn thành bằng ảnh do thành viên tạo, kèm ngày và địa điểm.

Sản phẩm mẫu có căn cứ: Tôi xem trách nhiệm với sản phẩm công cộng là vấn đề chính: nhóm từ ý định lấy ảnh chưa xin phép đã chuyển sang tự chụp và ghi nguồn. Tiến độ là vấn đề phụ vì chỉ được nêu như cái giá chậm một ngày của lựa chọn ấy. Bảo vệ bờ sông là bối cảnh hoạt động, nhưng đoạn chưa kể tác động môi trường của áp phích. Cách chia dựa vào chi tiết được nhấn và bước ngoặt của câu chuyện, không phải đếm tên đề tài. Người đọc có thể đề xuất trọng tâm khác nếu giải thích được quan hệ giữa các chi tiết.

Chủ đề chính, chủ đề phụ và nhiều tầng nghĩa

Một văn bản có thể bàn nhiều vấn đề gắn nhau. Chủ đề chính được nhấn và chi phối toàn bộ cách tổ chức; chủ đề phụ góp mở rộng hoặc soi sáng nó. Không phải thấy một từ xuất hiện là đã xác định chủ đề, cũng không buộc mọi người đọc chọn trọng tâm giống hệt nhau: cách chọn cần chứng minh bằng hệ thống chi tiết và sự thống nhất văn bản.

Trong truyện áp phích nguyên gốc, tôn trọng công sức người làm ảnh có thể xem là chủ đề chính vì bước ngoặt nằm ở chuyển từ lấy ảnh chưa xin phép sang tự tạo. Tiến độ là một chủ đề phụ qua việc chậm một ngày; bảo vệ môi trường là bối cảnh, chưa có bằng chứng về tác động thực tế của áp phích. Đối chiếu với Bài ca ngất ngưởng và Cộng đồng và cá thể có thể mở vấn đề tự chủ đi cùng trách nhiệm, nhưng không biến hát nói thành tiểu luận cùng một hình thức.

Khái niệm chính

Luận đề liên văn bản
Vấn đề chung được soi từ nhiều văn bản nhưng không xóa đặc trưng của từng thể loại.
Chủ thể lựa chọn
Con người cân nhắc giá trị và chịu trách nhiệm về hành động trong hoàn cảnh cụ thể.
Tiêu chí đánh giá
Căn cứ được nêu rõ để nhận xét một hành động hoặc tác phẩm.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Xử lí trọn vẹn tình huống đã cho.

    Xem lời giải

    Tôi xem trách nhiệm với sản phẩm công cộng là vấn đề chính: nhóm từ ý định lấy ảnh chưa xin phép đã chuyển sang tự chụp và ghi nguồn. Tiến độ là vấn đề phụ vì chỉ được nêu như cái giá chậm một ngày của lựa chọn ấy. Bảo vệ bờ sông là bối cảnh hoạt động, nhưng đoạn chưa kể tác động môi trường của áp phích. Cách chia dựa vào chi tiết được nhấn và bước ngoặt của câu chuyện, không phải đếm tên đề tài. Người đọc có thể đề xuất trọng tâm khác nếu giải thích được quan hệ giữa các chi tiết.

Ghi nhớ

Luận đề liên văn bản → Chủ thể lựa chọn → Tiêu chí đánh giá: vận dụng vào dữ kiện, giải thích tác dụng và tự kiểm tra giới hạn kết luận.

Dễ nhầm

  • Không coi ví dụ giả định là dữ kiện thực tế; không chép định nghĩa thay cho thao tác.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

    Một nhóm làm áp phích bảo vệ bờ sông. Minh muốn dùng ảnh đẹp chưa xin phép; Hòa đề nghị tự chụp và ghi nguồn. Nhóm chậm một ngày nhưng hoàn thành bằng ảnh do thành viên tạo, kèm ngày và địa điểm.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép khái niệm với nội dung sử dụng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể phân tích mối quan hệ giữa chi tiết đã nêu và mục đích diễn đạt.
    b)Mọi chi tiết giả định trong ngữ liệu đều là kết quả nghiên cứu đã công bố.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Chọn dữ kiện phù hợp, ghi rõ phạm vi nguồn.
    2. 2Tổ chức nhận định và giải thích bằng dữ kiện.
    3. 3Đối chiếu tiêu chí để sửa diễn đạt, nguồn và kết luận.
    4. 4Xác định nhiệm vụ và người đọc hoặc người nghe.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Dùng khái niệm “Chủ thể lựa chọn” giải thích một hành động của nhóm làm áp phích; nêu tiêu chí bạn dùng, không chỉ chép định nghĩa.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Đề xuất một cách diễn đạt hoặc một thao tác làm rõ vấn đề trong ngữ liệu. Giải thích lợi ích và điều cần tránh.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một đoạn phản hồi 4–6 câu cho người đang học bài này: nêu một phát hiện có căn cứ và một giới hạn cần giữ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Viết đoạn xác định một vấn đề chính và một vấn đề phụ trong truyện ngắn áp phích; giải thích vì sao sự phân chia là một cách đọc có căn cứ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay