NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 9. Lựa chọn và hành động

Bài ca ngất ngưởng

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm hát nói trong Bài ca ngất ngưởng.
  • Phân tích có căn cứ: Khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ, hát nói); không phải nguyên văn tác phẩm.

Chủ thể tự thuật con đường làm quan và lối sống sau khi rời quan trường. Ý thức về tài năng, công trạng và trách nhiệm tạo cơ sở cho thái độ không hoàn toàn lệ thuộc khen chê. Cái khác thường được thể hiện trong cả lựa chọn sống lẫn hình thức lời ca.

Chủ thể tự nhắc thủ khoa, tham tán, tổng đốc; sau cáo quan kể cưỡi bò vàng, dạo chùa, vui ca rượu mà vẫn tự nhận trọn đạo vua tôi. Hát nói là thể loại được xác định theo nguồn; bản diễn ý này không cho phép kiểm tra số tiếng, vần hay nhịp nguyên tác.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Chủ thể nhắc các vai trò thủ khoa, tham tán, tổng đốc rồi kể cách sống sau khi cáo quan. Hồ sơ hành động ấy là điểm tựa cho lời tự tin về bản lĩnh; không phải chỉ tự nhận hơn người mà không có quá trình gánh vác công việc.

2. Phân tích từ dữ kiện. Ý ngất ngưởng theo cả chặng làm quan lẫn khi cưỡi bò vàng, dạo chùa, vui ca rượu sau khi nghỉ. Sự nối hai chặng cho thấy cá tính không chỉ là một cử chỉ nhất thời mà là cách tự nhìn mình trong quan hệ với khuôn phép và khen chê.

3. Phân tích từ dữ kiện. Bài chuyển từ liệt kê chức vụ sang kể cưỡi bò và vui ca, rồi tự xác nhận đã giữ trọn nghĩa vua tôi. Sự thay đổi cách trình bày phù hợp giọng tự tin, phóng khoáng của hát nói; từ diễn ý này chỉ có thể phân tích mạch và tư thế, không tự suy vần, số tiếng hay nhịp nguyên tác.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có thể hiểu ngất ngưởng đơn giản là coi thường mọi người không?

    Xem lời giải

    Không. Cần đối chiếu với lời tự thuật về công việc và ý thức bổn phận. Thái độ vượt khuôn chỉ có chiều sâu khi gắn với bản lĩnh, không phải với sự tự tôn rỗng.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Bài ca ngất ngưởng.

    Xem lời giải

    Trong Bài ca ngất ngưởng, khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng. Chủ thể nhắc các vai trò thủ khoa, tham tán, tổng đốc rồi kể cách sống sau khi cáo quan. Hồ sơ hành động ấy là điểm tựa cho lời tự tin về bản lĩnh; không phải chỉ tự nhận hơn người mà không có quá trình gánh vác công việc. Ý ngất ngưởng theo cả chặng làm quan lẫn khi cưỡi bò vàng, dạo chùa, vui ca rượu sau khi nghỉ. Sự nối hai chặng cho thấy cá tính không chỉ là một cử chỉ nhất thời mà là cách tự nhìn mình trong quan hệ với khuôn phép và khen chê. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng.

Dễ nhầm

  • Có thể hiểu ngất ngưởng đơn giản là coi thường mọi người không? Không. Cần đối chiếu với lời tự thuật về công việc và ý thức bổn phận. Thái độ vượt khuôn chỉ có chiều sâu khi gắn với bản lĩnh, không phải với sự tự tôn rỗng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ, hát nói); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Chủ thể tự thuật con đường làm quan và lối sống sau khi rời quan trường. Ý thức về tài năng, công trạng và trách nhiệm tạo cơ sở cho thái độ không hoàn toàn lệ thuộc khen chê. Cái khác thường được thể hiện trong cả lựa chọn sống lẫn hình thức lời ca.

    Chủ thể tự nhắc thủ khoa, tham tán, tổng đốc; sau cáo quan kể cưỡi bò vàng, dạo chùa, vui ca rượu mà vẫn tự nhận trọn đạo vua tôi. Hát nói là thể loại được xác định theo nguồn; bản diễn ý này không cho phép kiểm tra số tiếng, vần hay nhịp nguyên tác.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Tự thuật cho cái tôi một hồ sơ hành động.
    2. sự lặp ý ngất ngưởng nối hai chặng đời.
    3. thể hát nói linh hoạt phù hợp giọng điệu tự tin và phóng khoáng.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Bài ca ngất ngưởng theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có thể hiểu ngất ngưởng đơn giản là coi thường mọi người không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Khẳng định cá tính không đồng nghĩa phủ nhận trách nhiệm với cộng đồng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Bài ca ngất ngưởng rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Bài ca ngất ngưởng; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay