Kiến thức: Nghĩa tường minh, hàm ẩn
Nghĩa tường minh thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ; nghĩa hàm ẩn được suy ra từ ngữ cảnh, tri thức chung và mục đích. Một câu có thể gợi lời nhờ, vài ý chê hoặc từ chối; không suy hàm ý khi không đủ căn cứ.
Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 5. Những câu chuyện hài
Thực hành tiếng Việt trang 113
Mục tiêu bài học
- Nắm kiến thức của phần học và vận dụng bằng chứng, cách diễn đạt phù hợp để tự đọc, tự viết.
Bài giảng
Phân tích ngữ cảnh mới
Trong phòng nóng, Lan nói với bạn đứng cạnh quạt: “Ở đây nóng quá.” Có thể ngầm nhờ việc gì?
**Lí giải: ** Ngữ cảnh bạn ở cạnh quạt làm cách suy có căn cứ.
Nghĩa trực tiếp của câu trên là thông báo nóng hay yêu cầu bật quạt?
**Lí giải: ** Yêu cầu chỉ được suy qua ngữ cảnh.
Bạn mời đi chơi, Minh đáp: “Tớ còn bài cần nộp sáng mai.” Có thể là lời gì?
**Lí giải: ** Nêu việc bận để từ chối lịch sự.
Một câu hàm ý có giữ nguyên trong mọi ngữ cảnh không?
**Lí giải: ** Ngữ cảnh khác có thể chỉ thông báo sự thật.
Ví dụ
Ví dụ 1
Tạo hai tình huống cho câu “Đã chín giờ rồi”, một chỉ báo giờ, một nhắc việc; giải thích khác biệt.
Xem lời giảiẨn lời giải
Người không có đồng hồ hỏi giờ: đó là thông báo. Cả nhà đã hẹn ngủ lúc 9 giờ mà trẻ còn chơi: câu có thể nhắc đi ngủ. Không đổi từ nhưng đổi ngữ cảnh và mục đích.
Ghi nhớ
Nghĩa tường minh thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ; nghĩa hàm ẩn được suy ra từ ngữ cảnh, tri thức chung và mục đích. Một câu có thể gợi lời nhờ, vài ý chê hoặc từ chối; không suy hàm ý khi không đủ căn cứ.
Dễ nhầm
- Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.
Bài tập
Đã đúng 0/4 câu
Đọc ngữ liệu
Nghĩa tường minh thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ; nghĩa hàm ẩn được suy ra từ ngữ cảnh, tri thức chung và mục đích. Một câu có thể gợi lời nhờ, vài ý chê hoặc từ chối; không suy hàm ý khi không đủ căn cứ.
Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc
Trong phòng nóng, Lan nói với bạn đứng cạnh quạt: “Ở đây nóng quá.” Có thể ngầm nhờ việc gì?
**Lí giải: ** Ngữ cảnh bạn ở cạnh quạt làm cách suy có căn cứ.
Nghĩa trực tiếp của câu trên là thông báo nóng hay yêu cầu bật quạt?
**Lí giải: ** Yêu cầu chỉ được suy qua ngữ cảnh.
Bạn mời đi chơi, Minh đáp: “Tớ còn bài cần nộp sáng mai.” Có thể là lời gì?
**Lí giải: ** Nêu việc bận để từ chối lịch sự.
Một câu hàm ý có giữ nguyên trong mọi ngữ cảnh không?
**Lí giải: ** Ngữ cảnh khác có thể chỉ thông báo sự thật.
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Trong phòng nóng, Lan nói với bạn đứng cạnh quạt: “Ở đây nóng quá.” Có thể ngầm nhờ việc gì?
- Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Nghĩa trực tiếp của câu trên là thông báo nóng hay yêu cầu bật quạt?
- Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Bạn mời đi chơi, Minh đáp: “Tớ còn bài cần nộp sáng mai.” Có thể là lời gì?
- Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
Một câu hàm ý có giữ nguyên trong mọi ngữ cảnh không?
- Câu 5Mức 3Tự luận
Tạo hai tình huống cho câu “Đã chín giờ rồi”, một chỉ báo giờ, một nhắc việc; giải thích khác biệt.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 6Mức 2Tự luận
Giải thích vì sao cần xét ngữ cảnh khi dùng kiến thức nghĩa tường minh, hàm ẩn. Nêu một ví dụ từ các câu sau.
Trong phòng nóng, Lan nói với bạn đứng cạnh quạt: “Ở đây nóng quá.” Có thể ngầm nhờ việc gì?
Nghĩa trực tiếp của câu trên là thông báo nóng hay yêu cầu bật quạt?
Bạn mời đi chơi, Minh đáp: “Tớ còn bài cần nộp sáng mai.” Có thể là lời gì?
Một câu hàm ý có giữ nguyên trong mọi ngữ cảnh không?0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 7Mức 3Tự luận
Bạn đang đọc ở thư viện, người bên cạnh nói “Âm thanh từ điện thoại bạn rõ quá”. Nêu nghĩa trực tiếp và một hàm ý có thể có. Viết lời đáp lịch sự, không khẳng định hàm ý chắc chắn ở mọi nơi.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 8Mức 4Tự luận
Sửa một lỗi do dùng máy móc kiến thức nghĩa tường minh, hàm ẩn: nêu câu sai/cách hiểu sai, tạo ngữ cảnh rồi sửa có lí do.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.