Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 5. Những câu chuyện hài

Chùm truyện cười dân gian Việt Nam

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Chùm truyện cười dân gian Việt Nam qua đặc điểm truyện cười.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Dân gian — truyện cười.

Bản tóm lược nguyên gốc: Chùm gồm Lợn cưới, áo mới; Treo biển; Nói dóc gặp nhau. Truyện thứ nhất để hai người biến câu hỏi tìm lợn thành dịp khoe đám cưới và áo mới; lời nói thừa tự lộ thói khoe. Truyện thứ hai kể người bán cá sửa biển theo mọi lời góp ý, rồi bỏ cả biển, mà không tự xét mục đích thông báo. Truyện thứ ba đặt lời khoác về chiếc ghe dài vô lí cạnh lời khoác về cây cao vô lí; người sau dùng chính lối phóng đại để bẻ lại người trước. Cả ba có cốt truyện ngắn, chi tiết chọn lọc và kết thúc làm bật mâu thuẫn. Tiếng cười không chỉ mua vui; mà giúp nhận ra khoe của, thiếu chính kiến và ba hoa. Phê phán thói xấu khác chế giễu hoàn cảnh hay ngoại hình con người.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Khoe thông tin không cần cho giao tiếp: Lời nói tự phơi thói khoe của.

Sửa biển theo mọi lời góp ý: Thiếu tiêu chí khiến việc sửa đi ngược mục đích thông báo.

Kết thúc ngắn, bất ngờ: Đẩy mâu thuẫn đến điểm người đọc tự nhận ra điều phi lí.

Câu hỏi trọng tâm

Bài học từ Treo biển có phải là không nghe góp ý không?

Không. Cần lắng nghe nhưng đối chiếu góp ý với mục đích và lí lẽ. Nghe mà không tự suy xét cũng sai như từ chối mọi góp ý.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Bài học từ Treo biển có phải là không nghe góp ý không?

    Xem lời giải

    Không. Cần lắng nghe nhưng đối chiếu góp ý với mục đích và lí lẽ. Nghe mà không tự suy xét cũng sai như từ chối mọi góp ý.

Ghi nhớ

Không. Cần lắng nghe nhưng đối chiếu góp ý với mục đích và lí lẽ. Nghe mà không tự suy xét cũng sai như từ chối mọi góp ý.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Chùm truyện cười dân gian Việt Nam

    Dân gian — truyện cười.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Chùm gồm Lợn cưới, áo mới; Treo biển; Nói dóc gặp nhau. Truyện thứ nhất để hai người biến câu hỏi tìm lợn thành dịp khoe đám cưới và áo mới; lời nói thừa tự lộ thói khoe. Truyện thứ hai kể người bán cá sửa biển theo mọi lời góp ý, rồi bỏ cả biển, mà không tự xét mục đích thông báo. Truyện thứ ba đặt lời khoác về chiếc ghe dài vô lí cạnh lời khoác về cây cao vô lí; người sau dùng chính lối phóng đại để bẻ lại người trước. Cả ba có cốt truyện ngắn, chi tiết chọn lọc và kết thúc làm bật mâu thuẫn. Tiếng cười không chỉ mua vui; mà giúp nhận ra khoe của, thiếu chính kiến và ba hoa. Phê phán thói xấu khác chế giễu hoàn cảnh hay ngoại hình con người.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Người bán cá trong Treo biển ứng xử thế nào với lời góp ý?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Sửa biển theo mọi lời góp ý. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Khoe thông tin không cần cho giao tiếp” và “Kết thúc ngắn, bất ngờ”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Bài học từ Treo biển có phải là không nghe góp ý không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Khoe thông tin không cần cho giao tiếp” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Kết thúc ngắn, bất ngờ”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay