Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 9. Văn học và cuộc đời

Viết bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào hoặc một hoạt động xã hội

Mục tiêu bài học

  • Vận dụng được luận điểm trung tâm, phân tích bằng chứng, phản biện có căn cứ vào nhiệm vụ cụ thể.
  • Tạo sản phẩm có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

Bài giảng

Bài phát biểu phát động phải dẫn tới việc làm

Mở bằng lời chào đúng đối tượng và giới thiệu tên, mục tiêu hoạt động. Thân bài giải thích vì sao cần tham gia, nêu việc cụ thể, phạm vi và cách phối hợp. Kết bài kêu gọi một hành động gần, có thể thực hiện và cảm ơn người nghe. Không dùng lời bảo đảm thành công không có dữ liệu; giọng khích lệ phải đi cùng trách nhiệm và quyền tự nguyện của người tham gia.

Thiết kế lời kêu gọi vừa sức và có tiêu chí

Tình huống nguyên gốc: lớp phát động một tuần ghi nguồn tư liệu khi làm sản phẩm học tập. Hoạt động gồm kiểm tra quyền dùng ảnh, ghi tác giả và xuất xứ dữ liệu, phân biệt dữ liệu giả định với khảo sát thật; không nêu tên hay phê bình công khai người từng mắc lỗi.

Một tuần chỉ nên hứa thay đổi một thói quen có thể quan sát. Trong mẫu, mỗi nhóm sửa một sản phẩm và ghi lí do; không thi danh sách nguồn dài, không công khai người mắc lỗi. Việc cuối tuần chia sẻ một cách xử lí hữu ích là tiêu chí hoạt động, chưa phải bằng chứng mọi người đã hình thành thói quen bền vững. Khi nói, ngắt sau từng việc để người nghe ghi được nhiệm vụ.

Khái niệm chính

Luận điểm trung tâm
Ý kiến định hướng toàn bài và có thể được kiểm tra bằng lí lẽ, dẫn chứng.
Phân tích bằng chứng
Giải thích vì sao chi tiết hỗ trợ luận điểm, thay vì chỉ kể hoặc liệt kê.
Phản biện có căn cứ
Xem cách hiểu khác, chấp nhận phần hợp lí và chỉ rõ giới hạn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết trọn bài: Phát động tuần ghi nguồn và chia sẻ có trách nhiệm

    Xem lời giải

    Kính thưa thầy cô, thưa các bạn,

    Hôm nay, lớp chúng ta khởi động tuần Ghi nguồn và chia sẻ có trách nhiệm. Hoạt động không nhằm tìm xem ai từng làm sai nhiều hơn, mà để mỗi người biết rõ mình đang dùng điều gì, từ đâu và trong giới hạn nào. Một sản phẩm đẹp chỉ thật sự đáng tin khi người xem có thể kiểm tra căn cứ của nó.

    Trong học tập, chúng ta thường gặp một tấm ảnh muốn đưa ngay vào bài hoặc một con số nghe có vẻ thuyết phục. Nhưng nhìn thấy trên mạng không có nghĩa được tự do sao chép; ghi tên tác giả cũng không tự động cho phép dùng toàn văn. Tương tự, một bảng số liệu do mình tạo để luyện tập phải được ghi là giả định, không thể đổi thành kết quả khảo sát chỉ để bài trông có trọng lượng.

    Trong tuần này, mỗi nhóm sẽ chọn một sản phẩm đang làm, kiểm tra ba điều: nguồn của ảnh và câu trích; đơn vị, thời điểm của dữ liệu; quyền sử dụng tương ứng. Nếu nguồn chưa rõ, chúng ta có thể thay bằng mô tả hoặc hình do mình tự tạo, đồng thời nêu điều còn cần tìm hiểu. Người kiểm tra góp ý riêng vào sản phẩm, không công khai thông tin hay chế giễu người thực hiện.

    Hoạt động cần vừa sức. Mỗi nhóm chỉ nộp một phiếu ghi điều đã sửa và lí do sửa, không thi xem ai có danh sách nguồn dài nhất. Cuối tuần, chúng ta chia sẻ một cách xử lí hữu ích, rồi tiếp tục áp dụng trong các bài sau. Một tuần không bảo đảm chấm dứt mọi sai sót, nhưng có thể tạo thói quen dừng lại trước khi phát tán điều chưa chắc chắn.

    Tôi mong mỗi bạn bắt đầu từ một chi tiết nhỏ ngay hôm nay: kiểm tra dòng chú thích trước khi bấm chia sẻ. Tôn trọng người sáng tạo và người đọc cũng là tôn trọng công việc của chính mình. Xin cảm ơn thầy cô và các bạn.

Ghi nhớ

Luận điểm trung tâm → Phân tích bằng chứng → Phản biện có căn cứ: vận dụng vào dữ kiện, giải thích tác dụng và tự kiểm tra giới hạn kết luận.

Dễ nhầm

  • Không coi ví dụ giả định là dữ kiện thực tế; không chép định nghĩa thay cho thao tác.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

    Tình huống nguyên gốc: lớp phát động một tuần ghi nguồn tư liệu khi làm sản phẩm học tập. Hoạt động gồm kiểm tra quyền dùng ảnh, ghi tác giả và xuất xứ dữ liệu, phân biệt dữ liệu giả định với khảo sát thật; không nêu tên hay phê bình công khai người từng mắc lỗi.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép khái niệm với nội dung sử dụng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể phân tích mối quan hệ giữa chi tiết đã nêu và mục đích diễn đạt.
    b)Mọi chi tiết giả định trong ngữ liệu đều là kết quả nghiên cứu đã công bố.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Tổ chức nhận định và giải thích bằng dữ kiện.
    2. 2Chọn dữ kiện phù hợp, ghi rõ phạm vi nguồn.
    3. 3Đối chiếu tiêu chí để sửa diễn đạt, nguồn và kết luận.
    4. 4Xác định nhiệm vụ và người đọc hoặc người nghe.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Viết luận điểm trung tâm và giải thích vì sao ngữ liệu phù hợp luận điểm ấy.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý theo các phần bắt buộc của kiểu bài; ở mỗi phần nêu dữ kiện sẽ dùng, không chỉ ghi mở bài/thân bài/kết bài.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một đoạn thân bài hoàn chỉnh có dữ kiện, lí giải và câu chuyển; không chỉ liệt kê ý.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Viết bài hoàn chỉnh khoảng 300–400 chữ theo đề: Phát động tuần ghi nguồn và chia sẻ có trách nhiệm. Với dữ liệu mô phỏng phải ghi nhãn giả định, không trình bày như khảo sát đã tiến hành.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay