Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 9. Văn học và cuộc đời

Trở về

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm đoạn trích tiểu thuyết trong Trở về.
  • Phân tích có căn cứ: Mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Trở về (Ernest Hemingway, đoạn trích tiểu thuyết); không phải nguyên văn tác phẩm.

Sau khi bắt được con cá lớn nhưng bị cá mập ăn gần hết, Xan-ti-a-gô đưa chiếc thuyền với bộ xương về bến giữa đêm. Không ai giúp, ông phải tự buộc thuyền, vác cột buồm, nhiều lần dừng nghỉ và ngã vì kiệt sức trước khi vào lán ngủ. Sáng hôm sau, Ma-nô-lin nhìn đôi tay bị thương mà khóc, đi lấy cà phê và dặn mọi người để ông nghỉ. Các ngư dân đo bộ xương dài, thừa nhận quy mô phi thường của con cá. Trong cuộc trò chuyện, ông lão cảm thấy mình đã bị đánh bại; cậu bé phân biệt con cá với những gì xảy ra sau đó, vẫn tin và muốn lại đi biển cùng ông để học nghề. Họ nói về chăm sóc vết thương, thức ăn, tin tức, dụng cụ và chuyến đi sắp tới, tạo lại một viễn cảnh đời sống sau mất mát. Đến chiều, hai du khách nhìn bộ xương nhưng hiểu lầm lời bồi bàn về cá mập, không biết cuộc vật lộn phía sau. Trong lán, cậu bé vẫn ở bên, còn ông mơ về những con sư tử. Kết thúc đặt sự tổn thất vật chất cạnh tình bạn, sự truyền nghề và sức sống tinh thần chưa mất.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

Hướng phân tích 1. Những lần dừng nghỉ với cột buồm cho thấy cái giá thân thể cụ thể, tránh biến người anh hùng thành người không biết đau. Bộ xương vừa là dấu tích thất bại thương mại vừa chứng minh thành tựu lao động.

Hướng phân tích 2. Nước mắt, cà phê và lời muốn học tiếp của Ma-nô-lin làm tình yêu thương hiện ra bằng hành động. Kế hoạch tương lai tạo sức nâng tinh thần nhưng việc hồi phục sức khỏe vẫn cần được ưu tiên.

Hướng phân tích 3. Du khách hiểu sai trong khi người trong nghề biết giá trị con cá, tạo khoảng cách giữa nhìn bề ngoài và hiểu trải nghiệm. Giấc mơ sư tử mở liên tưởng về sức trẻ, không phải bằng chứng ông sẽ chắc chắn thắng chuyến sau.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có thể nói nhân vật thắng hoàn toàn hoặc thua hoàn toàn mà không xác định tiêu chí không?

    Xem lời giải

    Không. Về vật chất, ông mất phần lớn thành quả; về ý chí và quan hệ người, có những giá trị còn lại. Nhận xét cần nói rõ đang đánh giá theo tiêu chí nào.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Trở về.

    Xem lời giải

    Một phát hiện khi đọc Trở về là mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người. Những lần dừng nghỉ với cột buồm cho thấy cái giá thân thể cụ thể, tránh biến người anh hùng thành người không biết đau. Bộ xương vừa là dấu tích thất bại thương mại vừa chứng minh thành tựu lao động. Nước mắt, cà phê và lời muốn học tiếp của Ma-nô-lin làm tình yêu thương hiện ra bằng hành động. Kế hoạch tương lai tạo sức nâng tinh thần nhưng việc hồi phục sức khỏe vẫn cần được ưu tiên. Du khách hiểu sai trong khi người trong nghề biết giá trị con cá, tạo khoảng cách giữa nhìn bề ngoài và hiểu trải nghiệm. Cách hiểu này dựa trên bản tóm lược và chỉ dẫn, không thay thế việc khảo sát câu chữ ở bản tác phẩm hợp pháp.

Ghi nhớ

Mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người.

Dễ nhầm

  • Có thể nói nhân vật thắng hoàn toàn hoặc thua hoàn toàn mà không xác định tiêu chí không? Không. Về vật chất, ông mất phần lớn thành quả; về ý chí và quan hệ người, có những giá trị còn lại. Nhận xét cần nói rõ đang đánh giá theo tiêu chí nào.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Trở về (Ernest Hemingway, đoạn trích tiểu thuyết); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Sau khi bắt được con cá lớn nhưng bị cá mập ăn gần hết, Xan-ti-a-gô đưa chiếc thuyền với bộ xương về bến giữa đêm. Không ai giúp, ông phải tự buộc thuyền, vác cột buồm, nhiều lần dừng nghỉ và ngã vì kiệt sức trước khi vào lán ngủ. Sáng hôm sau, Ma-nô-lin nhìn đôi tay bị thương mà khóc, đi lấy cà phê và dặn mọi người để ông nghỉ. Các ngư dân đo bộ xương dài, thừa nhận quy mô phi thường của con cá. Trong cuộc trò chuyện, ông lão cảm thấy mình đã bị đánh bại; cậu bé phân biệt con cá với những gì xảy ra sau đó, vẫn tin và muốn lại đi biển cùng ông để học nghề. Họ nói về chăm sóc vết thương, thức ăn, tin tức, dụng cụ và chuyến đi sắp tới, tạo lại một viễn cảnh đời sống sau mất mát. Đến chiều, hai du khách nhìn bộ xương nhưng hiểu lầm lời bồi bàn về cá mập, không biết cuộc vật lộn phía sau. Trong lán, cậu bé vẫn ở bên, còn ông mơ về những con sư tử. Kết thúc đặt sự tổn thất vật chất cạnh tình bạn, sự truyền nghề và sức sống tinh thần chưa mất.

    Ba hướng phân tích có căn cứ:

    1. Những lần dừng nghỉ với cột buồm cho thấy cái giá thân thể cụ thể, tránh biến người anh hùng thành người không biết đau. Bộ xương vừa là dấu tích thất bại thương mại vừa chứng minh thành tựu lao động.
    2. Nước mắt, cà phê và lời muốn học tiếp của Ma-nô-lin làm tình yêu thương hiện ra bằng hành động. Kế hoạch tương lai tạo sức nâng tinh thần nhưng việc hồi phục sức khỏe vẫn cần được ưu tiên.
    3. Du khách hiểu sai trong khi người trong nghề biết giá trị con cá, tạo khoảng cách giữa nhìn bề ngoài và hiểu trải nghiệm. Giấc mơ sư tử mở liên tưởng về sức trẻ, không phải bằng chứng ông sẽ chắc chắn thắng chuyến sau.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Trở về theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn một dữ kiện cụ thể trong hướng phân tích thứ ba và giải thích vì sao dữ kiện ấy nâng đỡ cách hiểu đã nêu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có thể nói nhân vật thắng hoàn toàn hoặc thua hoàn toàn mà không xác định tiêu chí không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Mất thành quả không tự động xóa giá trị nỗ lực và phẩm giá con người.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Trở về rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Trở về; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay