Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 9. Hôm nay và ngày mai

Thực hành đọc: “Dấu chân sinh thái” của mỗi người và thông điệp từ Trái Đất

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Thực hành đọc: “Dấu chân sinh thái” của mỗi người và thông điệp từ Trái Đất qua đặc điểm văn bản thông tin.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Dương Xuân Thảo — văn bản thông tin.

Bản tóm lược nguyên gốc: Dương Xuân Thảo bắt đầu từ những xáo trộn do đại dịch COVID-19: hoạt động của con người bị thu hẹp, trong khi ở một số nơi môi trường có dấu hiệu tạm cải thiện. Tác giả dùng sự tương phản ấy để gợi suy nghĩ về sức ép mà lối sống của con người đặt lên Trái Đất, không phải để ca ngợi dịch bệnh. Khái niệm dấu chân sinh thái diễn tả nhu cầu về diện tích có khả năng tái tạo tài nguyên và hấp thụ chất thải, đặc biệt khí thải carbon, phục vụ một lối sống. Từ đó, bài đọc liên hệ ăn ở, đi lại và tiêu dùng với trách nhiệm điều chỉnh hành vi. Một chỉ số chỉ có ý nghĩa khi biết cách tính và giới hạn; không thể tự tính chính xác nếu thiếu dữ liệu. Khi học, cần phân biệt bối cảnh, lập luận của bài viết với số liệu hiện tại; dịch bệnh gây tổn thất lớn và không phải giải pháp bảo vệ môi trường. Liên hệ mở rộng của người biên soạn: lựa chọn cá nhân còn gắn điều kiện giao thông, năng lượng và cách tổ chức sản xuất của cộng đồng.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Khái niệm gắn nhu cầu với sức đáp ứng: Giúp nhìn tác động vượt khỏi vật mình đang cầm.

Liên hệ ăn ở, đi lại, tiêu dùng: Chuyển vấn đề lớn thành những lựa chọn có thể xem xét.

Khung cảnh đại dịch và dấu hiệu môi trường tạm cải thiện: Sự tương phản tạo lời cảnh tỉnh về áp lực con người gây ra; không biến tổn thất do dịch bệnh thành điều đáng mong đợi. Phân tích giới hạn của chỉ số là phần hướng dẫn đọc mở rộng của người biên soạn.

Câu hỏi trọng tâm

Vì sao không nên chỉ kêu gọi cá nhân “tiêu dùng ít đi” rồi coi vấn đề đã được giải quyết?

Cá nhân có trách nhiệm nhưng lựa chọn phụ thuộc giao thông, sản xuất, năng lượng và khả năng tiếp cận. Cần kết hợp hành động phù hợp với thay đổi điều kiện chung, dựa thông tin có nguồn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao không nên chỉ kêu gọi cá nhân “tiêu dùng ít đi” rồi coi vấn đề đã được giải quyết?

    Xem lời giải

    Cá nhân có trách nhiệm nhưng lựa chọn phụ thuộc giao thông, sản xuất, năng lượng và khả năng tiếp cận. Cần kết hợp hành động phù hợp với thay đổi điều kiện chung, dựa thông tin có nguồn.

Ghi nhớ

Cá nhân có trách nhiệm nhưng lựa chọn phụ thuộc giao thông, sản xuất, năng lượng và khả năng tiếp cận. Cần kết hợp hành động phù hợp với thay đổi điều kiện chung, dựa thông tin có nguồn.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Thực hành đọc: “Dấu chân sinh thái” của mỗi người và thông điệp từ Trái Đất

    Dương Xuân Thảo — văn bản thông tin.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Dương Xuân Thảo bắt đầu từ những xáo trộn do đại dịch COVID-19: hoạt động của con người bị thu hẹp, trong khi ở một số nơi môi trường có dấu hiệu tạm cải thiện. Tác giả dùng sự tương phản ấy để gợi suy nghĩ về sức ép mà lối sống của con người đặt lên Trái Đất, không phải để ca ngợi dịch bệnh. Khái niệm dấu chân sinh thái diễn tả nhu cầu về diện tích có khả năng tái tạo tài nguyên và hấp thụ chất thải, đặc biệt khí thải carbon, phục vụ một lối sống. Từ đó, bài đọc liên hệ ăn ở, đi lại và tiêu dùng với trách nhiệm điều chỉnh hành vi. Một chỉ số chỉ có ý nghĩa khi biết cách tính và giới hạn; không thể tự tính chính xác nếu thiếu dữ liệu. Khi học, cần phân biệt bối cảnh, lập luận của bài viết với số liệu hiện tại; dịch bệnh gây tổn thất lớn và không phải giải pháp bảo vệ môi trường. Liên hệ mở rộng của người biên soạn: lựa chọn cá nhân còn gắn điều kiện giao thông, năng lượng và cách tổ chức sản xuất của cộng đồng.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bối cảnh mở đầu bài đọc về dấu chân sinh thái là gì?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Liên hệ ăn ở, đi lại, tiêu dùng. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    So sánh vai trò của khái niệm “dấu chân sinh thái” với bối cảnh đại dịch trong bản tóm lược. Một bên giúp hiểu điều gì, bên kia gây tác động nhận thức ra sao?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Vì sao không nên chỉ kêu gọi cá nhân “tiêu dùng ít đi” rồi coi vấn đề đã được giải quyết?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Phản biện cách đọc: “Thấy môi trường có dấu hiệu tạm cải thiện khi hoạt động con người bị thu hẹp, bài viết muốn mong dịch bệnh kéo dài.” Dựa đúng giới hạn trong ngữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay