Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 9. Hôm nay và ngày mai

Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ qua đặc điểm văn bản thông tin có đề xuất.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Lê Anh Tuấn — văn bản thông tin có đề xuất.

Bản tóm lược nguyên gốc: Văn bản đặt vấn đề nhìn lại vai trò của lũ theo mùa ở châu thổ sông Cửu Long. Bên cạnh nguy cơ thiệt hại, lũ còn đưa phù sa, nguồn thủy sản và nước đến hệ sinh thái. Những can thiệp vào dòng chảy và cách tổ chức sản xuất có thể làm thay đổi quan hệ giữa con người với lũ. Đề xuất chuyển cách ứng xử không có nghĩa bỏ mọi phòng ngừa; mà là chủ động tận dụng lợi ích tự nhiên, thích nghi và giảm nguy cơ dựa trên hiểu biết địa phương, khoa học. Người đọc cần phân biệt dữ kiện, lí giải và kiến nghị; không rút một khẩu hiệu đơn giản rằng mọi trận lũ đều tốt hoặc mọi đê bao đều xấu.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Lũ có lợi ích và nguy cơ: Cách nhìn đa chiều, tránh đồng nhất thiên nhiên với tai họa đơn thuần.

Phù sa, nước, thủy sản: Thông tin cụ thể giải thích vai trò hệ sinh thái.

Đề xuất thích nghi có cơ sở: Hướng giải pháp chứ không chỉ miêu tả hiện tượng.

Câu hỏi trọng tâm

“Chào đón lũ” có phải là bỏ cảnh báo, sơ tán khi nguy hiểm không?

Không. Đó là định hướng thích nghi với chế độ nước và khai thác lợi ích an toàn; phòng chống rủi ro, tuân thủ cảnh báo vẫn cần. Cần phân biệt lũ theo mùa với tình huống nguy hiểm cụ thể.

Nhìn hệ sinh thái theo mùa

Nhà nâng cao, thuyền, cây thủy sinh và cá trong vùng nước châu thổ

Tranh gợi sự thích nghi và mạng lưới sự sống. Nó không phải bản đồ rủi ro hay lời khuyên đi vào vùng lũ. Mọi hoạt động thực tế phải theo cảnh báo, người có chuyên môn và điều kiện địa phương.

Cảnh vẽ có nhà sàn, thuyền, ruộng và sinh vật trong vùng nước; chỉ gợi sinh kế gắn nước theo mùa, không thể chứng minh độ an toàn của lũ hay xem nước trong tranh là màu nước lũ thực tế.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    “Chào đón lũ” có phải là bỏ cảnh báo, sơ tán khi nguy hiểm không?

    Xem lời giải

    Không. Đó là định hướng thích nghi với chế độ nước và khai thác lợi ích an toàn; phòng chống rủi ro, tuân thủ cảnh báo vẫn cần. Cần phân biệt lũ theo mùa với tình huống nguy hiểm cụ thể.

Ghi nhớ

Không. Đó là định hướng thích nghi với chế độ nước và khai thác lợi ích an toàn; phòng chống rủi ro, tuân thủ cảnh báo vẫn cần. Cần phân biệt lũ theo mùa với tình huống nguy hiểm cụ thể.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Miền châu thổ sông Cửu Long cần chuyển đổi từ sống chung sang chào đón lũ

    Lê Anh Tuấn — văn bản thông tin có đề xuất.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Văn bản đặt vấn đề nhìn lại vai trò của lũ theo mùa ở châu thổ sông Cửu Long. Bên cạnh nguy cơ thiệt hại, lũ còn đưa phù sa, nguồn thủy sản và nước đến hệ sinh thái. Những can thiệp vào dòng chảy và cách tổ chức sản xuất có thể làm thay đổi quan hệ giữa con người với lũ. Đề xuất chuyển cách ứng xử không có nghĩa bỏ mọi phòng ngừa; mà là chủ động tận dụng lợi ích tự nhiên, thích nghi và giảm nguy cơ dựa trên hiểu biết địa phương, khoa học. Người đọc cần phân biệt dữ kiện, lí giải và kiến nghị; không rút một khẩu hiệu đơn giản rằng mọi trận lũ đều tốt hoặc mọi đê bao đều xấu.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Lợi ích nào của lũ theo mùa được nêu?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Phù sa, nước, thủy sản. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Lũ có lợi ích và nguy cơ” và “Đề xuất thích nghi có cơ sở”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    “Chào đón lũ” có phải là bỏ cảnh báo, sơ tán khi nguy hiểm không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Lũ có lợi ích và nguy cơ” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Đề xuất thích nghi có cơ sở”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay