Định vị văn bản và đọc có điểm tựa
Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Tuyên ngôn Độc lập (Hồ Chí Minh, văn chính luận); không phải nguyên văn tác phẩm.
Được Hồ Chí Minh đọc tại Ba Đình ngày 2 tháng 9 năm 1945, bản tuyên ngôn mở đầu bằng những nguyên lí về tự do và bình đẳng từ các tuyên ngôn của Hoa Kỳ và Pháp, rồi mở rộng từ quyền con người đến quyền các dân tộc. Tiếp đó, văn bản đối chiếu những nguyên lí ấy với chính sách thực dân: tước quyền chính trị, đàn áp, khai thác kinh tế, đầu độc đời sống và làm nhân dân khốn cùng. Những sự kiện Nhật vào Đông Dương, Pháp đầu hàng và cuộc đảo chính tháng 3 năm 1945 được dùng để bác bỏ luận điệu bảo hộ. Văn bản đồng thời nêu hành động nhân đạo của Việt Minh với người Pháp, xác lập rằng nhân dân Việt Nam tự giành chính quyền khi Nhật đầu hàng và chế độ quân chủ chấm dứt. Trên cơ sở đó, Chính phủ Lâm thời tuyên bố xóa quan hệ thuộc địa và các đặc quyền thực dân, kêu gọi cộng đồng quốc tế nhất quán với những nguyên tắc dân tộc bình đẳng đã thừa nhận. Phần kết khẳng định cả quyền độc lập lẫn thực tế độc lập, cùng quyết tâm bảo vệ bằng sức mạnh toàn dân.