Định vị văn bản và đọc có điểm tựa
Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Nguyên tiêu (Hồ Chí Minh, thơ chữ Hán, thất ngôn tứ tuyệt); không phải nguyên văn tác phẩm.
Bài thơ Rằm tháng Giêng được sáng tác năm 1948 tại chiến khu Việt Bắc trong kháng chiến chống Pháp. Mở đầu là đêm đầu xuân có vầng trăng tròn đầy. Không gian sông nước tiếp với bầu trời, sức xuân lan khắp cảnh vật chứ không bị chia cắt thành những mảng riêng. Đến câu thứ ba, hoạt động của con người xuất hiện: giữa nơi sương khói trên sông, một cuộc bàn bạc việc quân đang diễn ra. Vì vậy, vẻ yên tĩnh không đồng nghĩa với thoát li trách nhiệm; nhà thơ đồng thời là người lãnh đạo công việc kháng chiến. Câu cuối đưa thời gian đến nửa đêm khi thuyền trở về, ánh trăng như tràn đầy trong thuyền. Hình ảnh khép lại vừa giữ vẻ đẹp cổ điển của trăng, sông và thuyền, vừa mang tâm thế chủ động của con người trong hoàn cảnh lịch sử mới. Bài thơ đi từ toàn cảnh thiên nhiên tới việc quân rồi lại hòa con người vào ánh sáng, tạo cảm giác ung dung và tin tưởng dù cuộc kháng chiến còn gian khó.