Ngữ văn 6
Ngữ vănLớp 6Bài 7. Thế giới cổ tích

Đọc mở rộng

Mục tiêu bài học

  • Tự lựa chọn và đọc truyền thuyết và truyện cổ tích.
  • Lập phiếu đúng đặc trưng thể loại, chia sẻ bằng chứng và thực hiện nhiệm vụ đọc hoặc kể.

Bài giảng

Chọn đúng thể loại và nhiệm vụ

Đọc mở rộng ở phần này yêu cầu truyền thuyết và truyện cổ tích. Tự tìm một truyền thuyết và một cổ tích ngoài các bài đã học; ghi bản kể, người sưu tầm hoặc biên soạn, nguồn. Đọc chủ đề, cốt truyện, nhân vật, người kể, lời nhân vật và tác dụng yếu tố kì ảo. Truyền thuyết thường gắn nhân vật, sự kiện, địa danh trong kí ức cộng đồng; cổ tích thường xoay số phận và ước mơ công bằng. Không dùng riêng việc có phép màu để phân biệt hai loại. Kể lại một truyện yêu thích, giữ mạch và nói rõ bản kể.

Ngữ liệu và phiếu mẫu bằng lời riêng

Phiếu lược thuật gốc về một truyền thuyết dân gian: Sự tích Hồ Gươm

Trong truyện dân gian, Lê Thận nhận được lưỡi gươm, Lê Lợi tìm được chuôi; hai phần khớp lại và gươm giúp nghĩa quân chống giặc Minh. Khi đất nước yên, rùa vàng nhận lại gươm trên hồ; tên Hồ Gươm gắn với sự kiện được kể. Đây là lược thuật truyện, không dùng chi tiết rùa vàng làm chứng cứ lịch sử.

Phiếu lược thuật gốc về một truyện cổ tích dân gian: Cây tre trăm đốt

Người làm thuê bị hứa gả con rồi bị lừa đi tìm cây tre đủ trăm đốt. Nhờ sự giúp đỡ thần kì, anh ghép các đốt tre thành cây. Chi tiết ghép rồi tách buộc kẻ gian đối diện lời hứa. Truyện hướng tới ước mơ người lao động được đối xử công bằng. Phiếu không chép lời thần chú hay nguyên văn bản kể.

Cách đối chiếu: Sự tích Hồ Gươm gắn Lê Lợi, nghĩa quân và tên hồ; rùa nhận gươm là chi tiết kì ảo hướng tới hòa bình. Cây tre trăm đốt đặt người làm thuê trước sự lừa hứa; tre ghép nhờ phép màu giúp đòi công bằng. Cả hai có kì ảo nhưng quan hệ với lịch sử, địa danh và số phận xã hội khác nhau. Đây là hai phiếu lược thuật mẫu, cần tìm đọc trọn bản kể hợp pháp trước khi giới thiệu chi tiết chưa có ở đây.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Một phiếu đọc cần thể hiện đã đọc thực chất như thế nào?

    Xem lời giải

    Sự tích Hồ Gươm gắn Lê Lợi, nghĩa quân và tên hồ; rùa nhận gươm là chi tiết kì ảo hướng tới hòa bình. Cây tre trăm đốt đặt người làm thuê trước sự lừa hứa; tre ghép nhờ phép màu giúp đòi công bằng. Cả hai có kì ảo nhưng quan hệ với lịch sử, địa danh và số phận xã hội khác nhau. Đây là hai phiếu lược thuật mẫu, cần tìm đọc trọn bản kể hợp pháp trước khi giới thiệu chi tiết chưa có ở đây.

Ghi nhớ

Ghi đúng nguồn, đọc đặc trưng riêng của từng thể loại và dùng chi tiết làm bằng chứng. Việc chọn, đọc trọn và trình bày sách ngoài SGK cần người dạy đối chiếu nguồn.

Dễ nhầm

  • Hai văn bản cùng đề tài chưa chắc cùng thể loại; không dùng một lời khen chung thay phân tích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Phiếu lược thuật gốc về một truyền thuyết dân gian: Sự tích Hồ Gươm

    Trong truyện dân gian, Lê Thận nhận được lưỡi gươm, Lê Lợi tìm được chuôi; hai phần khớp lại và gươm giúp nghĩa quân chống giặc Minh. Khi đất nước yên, rùa vàng nhận lại gươm trên hồ; tên Hồ Gươm gắn với sự kiện được kể. Đây là lược thuật truyện, không dùng chi tiết rùa vàng làm chứng cứ lịch sử.

    Phiếu lược thuật gốc về một truyện cổ tích dân gian: Cây tre trăm đốt

    Người làm thuê bị hứa gả con rồi bị lừa đi tìm cây tre đủ trăm đốt. Nhờ sự giúp đỡ thần kì, anh ghép các đốt tre thành cây. Chi tiết ghép rồi tách buộc kẻ gian đối diện lời hứa. Truyện hướng tới ước mơ người lao động được đối xử công bằng. Phiếu không chép lời thần chú hay nguyên văn bản kể.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Phiếu nào gắn người anh hùng và một địa danh với kí ức cộng đồng?

  3. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chi tiết kì ảo của phiếu Cây tre trăm đốt là gì?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá theo hai phiếu lược thuật.

    ÝĐúngSai
    a)Cả truyền thuyết và cổ tích đều có thể có yếu tố kì ảo.
    b)Chỉ cần có yếu tố kì ảo là đủ kết luận truyện thuộc truyền thuyết.
    c)Phân biệt hai truyện cần xét thêm kiểu nhân vật, xung đột và quan hệ với lịch sử, địa danh.
  5. Câu 4Mức 2Tự luận

    So sánh tác dụng yếu tố kì ảo trong hai phiếu, mỗi truyện nêu một chi tiết.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Vì sao khi đọc truyền thuyết không được xem việc rùa vàng nhận gươm là chứng cứ lịch sử trực tiếp?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Tìm đọc trọn một truyền thuyết ngoài các bài đã học. Lập phiếu: tên/bản kể/nguồn, chủ đề, cốt truyện, nhân vật, lời kể và yếu tố kì ảo; nêu điều em muốn trao đổi.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tìm đọc trọn một truyện cổ tích ngoài các bài đã học. Lập phiếu làm rõ thử thách nhân vật, sự trợ giúp và ước mơ công bằng, kèm lời người kể hoặc lời nhân vật làm bằng chứng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kể lại một trong hai truyện đã tự chọn trong 2–3 phút, giới thiệu bản kể; sau đó trả lời một câu hỏi về chi tiết kì ảo hoặc người kể.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay