Định vị văn bản và đọc có điểm tựa
Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Nhân vật quan trọng (Nikolai Gogol, đoạn trích hài kịch); không phải nguyên văn tác phẩm.
Đoạn trích thuộc hồi III của Quan thanh tra. Đám quan chức một thị trấn, sợ bị phát hiện những sai phạm của mình, nhận nhầm Khơ-lét-xta-cốp — một viên chức nhỏ đang hết tiền — là quan thanh tra bí mật. Trong nhà thị trưởng, anh ta được tiếp đãi và tâng bốc, rồi say sưa kể về địa vị tưởng tượng ở thủ đô. Từ chuyện quen quan lớn và nhà văn, anh ta tiến đến nhận vơ tác phẩm, khoe tiệc tùng xa xỉ, quan hệ với giới quyền thế và khả năng điều khiển cả một cơ quan. Lời khoác lác nhiều lần lộ sơ hở: anh nhắc đến thân phận thư kí, nơi ở nghèo và nhận nhầm tác giả sách; khi con gái thị trưởng chỉ ra sai sót, anh lại bịa thêm lời chống chế. Người mẹ vẫn hùa theo, còn các quan chức càng nghe càng run sợ, khiến kẻ nói dối càng phấn khích. Cao trào là lúc anh khoe sắp lên chức rất lớn rồi trượt chân, được cả bọn kính cẩn đỡ. Đoạn trích kết lại bằng việc thị trưởng lắp bắp mời khách nghỉ; sự thật nhỏ bé của nhân vật đối lập với quyền lực mà mọi người tự dựng lên.