Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 5. Tiếng cười của hài kịch

Cẩn thận hão

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm đoạn trích hài kịch trong Cẩn thận hão.
  • Phân tích có căn cứ: Kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Cẩn thận hão (Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, đoạn trích hài kịch); không phải nguyên văn tác phẩm.

Ở phần cuối Thợ cạo thành Xê-vin, bá tước An-ma-vi-va và Rô-din đang tìm cách kết hôn để thoát sự kiểm soát của bác sĩ Bác-tô-lô. Phi-ga-rô giúp đưa viên chưởng khế cùng Ba-din đến làm chứng. Chưởng khế có hai hôn ước đều ghi tên Rô-din, tưởng đó là hai chị em; sự nhầm lẫn được những người trong cuộc tận dụng. Ba-din ban đầu lưỡng lự vì đã theo kế hoạch của bác sĩ, nhưng nhận tiền rồi lập tức kí. Bác-tô-lô dẫn thẩm phán và người hộ tống tới bắt những kẻ ông tưởng là trộm, song gặp chính người chưởng khế của mình và một cuộc hôn nhân đã hoàn tất. Ông phản đối bằng quyền giám hộ và tuổi của Rô-din; nàng tự xác nhận lựa chọn, bá tước viện đến sự bảo vệ của pháp luật và thẩm phán không ủng hộ việc cưỡng ép. Khi được bảo không phải hoàn lại tài sản nếu đồng ý, bác sĩ cuối cùng chịu kí dù vẫn phủ nhận động cơ tiền bạc. Chưởng khế được giải thích chỉ có một Rô-din. Bác sĩ than đã cất chiếc thang để ngăn đôi trẻ mà vẫn thất bại; Phi-ga-rô kết luận những biện pháp trái với tình yêu và lẽ phải chỉ là cẩn thận vô ích.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

Hướng phân tích 1. Việc người bác sĩ tự gọi chưởng khế và thẩm phán lại giúp hợp thức hóa điều ông muốn ngăn là sự đảo ngược tình thế. Chiếc thang bị cất còn giữ đôi trẻ ở lại, biến tính toán phòng ngừa thành nguyên nhân thất bại.

Hướng phân tích 2. Ba-din đổi thái độ ngay khi cân túi tiền, còn bác sĩ nhận nhượng bộ tài sản sau lời tuyên bố không cần tiền. Sự bất nhất giữa lời và việc tạo tiếng cười phê phán lòng vụ lợi.

Hướng phân tích 3. Rô-din tự nói rõ sự lựa chọn của mình, đối lập quyền tự quyết với sự kiểm soát của người giám hộ. Không áp dụng tình tiết tuổi hay hôn ước của sân khấu châu Âu xưa như quy định hôn nhân Việt Nam hiện nay.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có thể đọc nhan đề như lời khen việc cảnh giác đã thành công không?

    Xem lời giải

    Không. Cần đối chiếu với kết quả trái mong muốn và cơ chế gây cười. Nhan đề có thể mang ý mỉa, không phải một câu nhận xét trực tiếp luôn đúng theo nghĩa đen.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Cẩn thận hão.

    Xem lời giải

    Một phát hiện khi đọc Cẩn thận hão là kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế. Việc người bác sĩ tự gọi chưởng khế và thẩm phán lại giúp hợp thức hóa điều ông muốn ngăn là sự đảo ngược tình thế. Chiếc thang bị cất còn giữ đôi trẻ ở lại, biến tính toán phòng ngừa thành nguyên nhân thất bại. Ba-din đổi thái độ ngay khi cân túi tiền, còn bác sĩ nhận nhượng bộ tài sản sau lời tuyên bố không cần tiền. Sự bất nhất giữa lời và việc tạo tiếng cười phê phán lòng vụ lợi. Rô-din tự nói rõ sự lựa chọn của mình, đối lập quyền tự quyết với sự kiểm soát của người giám hộ. Cách hiểu này dựa trên bản tóm lược và chỉ dẫn, không thay thế việc khảo sát câu chữ ở bản tác phẩm hợp pháp.

Ghi nhớ

Kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế.

Dễ nhầm

  • Có thể đọc nhan đề như lời khen việc cảnh giác đã thành công không? Không. Cần đối chiếu với kết quả trái mong muốn và cơ chế gây cười. Nhan đề có thể mang ý mỉa, không phải một câu nhận xét trực tiếp luôn đúng theo nghĩa đen.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Cẩn thận hão (Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, đoạn trích hài kịch); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Ở phần cuối Thợ cạo thành Xê-vin, bá tước An-ma-vi-va và Rô-din đang tìm cách kết hôn để thoát sự kiểm soát của bác sĩ Bác-tô-lô. Phi-ga-rô giúp đưa viên chưởng khế cùng Ba-din đến làm chứng. Chưởng khế có hai hôn ước đều ghi tên Rô-din, tưởng đó là hai chị em; sự nhầm lẫn được những người trong cuộc tận dụng. Ba-din ban đầu lưỡng lự vì đã theo kế hoạch của bác sĩ, nhưng nhận tiền rồi lập tức kí. Bác-tô-lô dẫn thẩm phán và người hộ tống tới bắt những kẻ ông tưởng là trộm, song gặp chính người chưởng khế của mình và một cuộc hôn nhân đã hoàn tất. Ông phản đối bằng quyền giám hộ và tuổi của Rô-din; nàng tự xác nhận lựa chọn, bá tước viện đến sự bảo vệ của pháp luật và thẩm phán không ủng hộ việc cưỡng ép. Khi được bảo không phải hoàn lại tài sản nếu đồng ý, bác sĩ cuối cùng chịu kí dù vẫn phủ nhận động cơ tiền bạc. Chưởng khế được giải thích chỉ có một Rô-din. Bác sĩ than đã cất chiếc thang để ngăn đôi trẻ mà vẫn thất bại; Phi-ga-rô kết luận những biện pháp trái với tình yêu và lẽ phải chỉ là cẩn thận vô ích.

    Ba hướng phân tích có căn cứ:

    1. Việc người bác sĩ tự gọi chưởng khế và thẩm phán lại giúp hợp thức hóa điều ông muốn ngăn là sự đảo ngược tình thế. Chiếc thang bị cất còn giữ đôi trẻ ở lại, biến tính toán phòng ngừa thành nguyên nhân thất bại.
    2. Ba-din đổi thái độ ngay khi cân túi tiền, còn bác sĩ nhận nhượng bộ tài sản sau lời tuyên bố không cần tiền. Sự bất nhất giữa lời và việc tạo tiếng cười phê phán lòng vụ lợi.
    3. Rô-din tự nói rõ sự lựa chọn của mình, đối lập quyền tự quyết với sự kiểm soát của người giám hộ. Không áp dụng tình tiết tuổi hay hôn ước của sân khấu châu Âu xưa như quy định hôn nhân Việt Nam hiện nay.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Cẩn thận hão theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn một dữ kiện cụ thể trong hướng phân tích thứ ba và giải thích vì sao dữ kiện ấy nâng đỡ cách hiểu đã nêu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có thể đọc nhan đề như lời khen việc cảnh giác đã thành công không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Kiểm soát bằng nghi kị không đồng nghĩa hiểu tình thế.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Cẩn thận hão rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Cẩn thận hão; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay