Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập
Thực hành đọc: Ngôn chí (bài 3) – Nguyễn Trãi.
Diễn giải nguyên gốc: chủ thể chọn không gian gần trúc, mai và thiên nhiên, tránh xa điều tiếng. Cơm áo giản dị không bị xem là thiếu giá trị; người sống tạo điều kiện để thưởng trăng, ươm hoa, giữ trong sạch cho nước, đất và tâm. Cảm hứng nổi lên trong đêm tuyết, gắn thú ngâm thơ, tìm niềm vui tinh thần. Những chi tiết vật chất đạm bạc làm hiện lựa chọn sống có chủ ý, không phải thiếu thốn được kể như số liệu.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.
Phân tích và đánh giá
Ngôn chí bộc lộ chí hướng, quan niệm của người trí thức, nhưng không chỉ phát ngôn trừu tượng: hình ảnh và nhịp sinh hoạt làm tư tưởng có thân thể. Thơ Nôm xen câu sáu, bảy tiếng tạo giọng tự nhiên trong khuôn luật. Sự thanh sạch và tự chủ được nhấn mạnh; không vì thế kết luận tác giả từ bỏ hoàn toàn quan tâm đất nước ở mọi thời kì.
Cách đọc, kết nối và giới hạn
Phân tích tương quan vật chất giản dị - tinh thần phong phú, nơi ở - cách sống, cảnh - tình. Liên hệ hiện đại cần phân biệt sống giản dị với thiếu thốn bắt buộc hoặc lảng tránh trách nhiệm. Không áp lựa chọn ẩn cư như yêu cầu mọi học sinh phải rời đời sống xã hội.
