Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 3. Bài 3. Nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận

Nói và nghe – Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Nói và nghe – Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Nói và nghe – Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

Hoạt động nói và nghe cần xác định chủ đề, người tham gia, mục đích và thời lượng. Trước khi trình bày, kiểm tra căn cứ, tổ chức ý và chọn ví dụ vừa sức; khi tiếp nhận, ghi ý chính, lí lẽ, điều chưa rõ, không chỉ chờ lượt nói. Phân biệt giới thiệu đánh giá với kể hết, trình bày báo cáo với liệt kê tư liệu, thảo luận với tranh thắng. Mô hình đối thoại dưới đây là kịch bản đọc để chuẩn bị thực hành, không phải bản ghi âm hay quan sát một lớp thật. Người học có thể phân vai thể hiện, đổi cách nói tự nhiên mà giữ sự trung thực và tôn trọng.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Trong hoạt động thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau, cần nói rõ luận điểm, chỉ căn cứ và giữ mức khẳng định tương ứng với nguồn. Khi phản hồi, nhắc lại ý người trước để xác nhận, nêu đồng tình hoặc băn khoăn gắn một chi tiết, đặt câu hỏi và đề xuất sửa có thể làm. Người nói trả lời đúng trọng tâm, nhận giới hạn, không công kích cá nhân. Cử người điều phối, chia lượt hợp lí, chốt điểm thống nhất và điều còn mở. Tự đánh giá bằng nội dung, tổ chức, cách diễn đạt, phương tiện hỗ trợ và thái độ hợp tác; không chấm giọng địa phương như khuyết điểm.

Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

Chủ trì: Hôm nay nhóm bàn việc có nên để điện thoại trên bàn trong lúc tự học. Mỗi ý kiến cần nói rõ hoàn cảnh, không gắn nhãn người dùng.
Lan: Tôi đề nghị cất ngoài tầm nhìn vì thông báo dễ làm tôi chuyển việc. Đây là kinh nghiệm của tôi, chưa phải số liệu đại diện cả lớp.
Huy: Tôi cần nhận cuộc gọi của gia đình. Quy định cất hết có thể làm người có việc cần thiết khó thực hiện.
Lan: Tôi hiểu ý bạn là cần giữ liên lạc quan trọng, không phải muốn mở mọi ứng dụng. Ta có thể thống nhất chế độ chỉ nhận cuộc gọi cần và tạm dừng thông báo khác.
Huy: Tôi đồng ý thử, nhưng mỗi người cần cách phù hợp thiết bị và hoàn cảnh. Không nên yêu cầu đưa mật khẩu hoặc cho người khác kiểm lịch sử.
Chủ trì: Điểm chung là bảo vệ sự tập trung mà không cắt nhu cầu liên lạc. Đề xuất thử một khoảng tự học do từng người chọn, tự ghi điều hoàn thành và chỗ còn vướng; không công khai dữ liệu riêng tư. Sau một tuần, nhóm trao đổi kết quả tự nguyện, không gọi đó là khảo sát khoa học.
Lan: Tôi sẽ ghi một nhiệm vụ cụ thể thay vì đặt mục tiêu “không bao giờ mất tập trung”.
Huy: Tôi sẽ thử lọc thông báo. Nếu chưa hiệu quả, ta điều chỉnh, không kết luận người thất bại là thiếu ý chí.
Chủ trì: Nhóm chưa thống nhất một quy định chung, nhưng đã có giải pháp dung hoà để kiểm tra.

Khái niệm chính

Mục đích
thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau có lí lẽ và căn cứ
Trao đổi
nhắc đúng ý người trước rồi hỏi hoặc phản biện một điểm cụ thể
Kết thúc
chốt điều thống nhất, giới hạn và cách kiểm tra tiếp

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Thực hành theo vai một lượt trình bày và một lượt trao đổi về đúng vấn đề trong kịch bản; cần trả lời băn khoăn có căn cứ và chốt điều còn mở.

    Xem lời giải

    Chủ trì: Hôm nay nhóm bàn việc có nên để điện thoại trên bàn trong lúc tự học. Mỗi ý kiến cần nói rõ hoàn cảnh, không gắn nhãn người dùng.
    Lan: Tôi đề nghị cất ngoài tầm nhìn vì thông báo dễ làm tôi chuyển việc. Đây là kinh nghiệm của tôi, chưa phải số liệu đại diện cả lớp.
    Huy: Tôi cần nhận cuộc gọi của gia đình. Quy định cất hết có thể làm người có việc cần thiết khó thực hiện.
    Lan: Tôi hiểu ý bạn là cần giữ liên lạc quan trọng, không phải muốn mở mọi ứng dụng. Ta có thể thống nhất chế độ chỉ nhận cuộc gọi cần và tạm dừng thông báo khác.
    Huy: Tôi đồng ý thử, nhưng mỗi người cần cách phù hợp thiết bị và hoàn cảnh. Không nên yêu cầu đưa mật khẩu hoặc cho người khác kiểm lịch sử.
    Chủ trì: Điểm chung là bảo vệ sự tập trung mà không cắt nhu cầu liên lạc. Đề xuất thử một khoảng tự học do từng người chọn, tự ghi điều hoàn thành và chỗ còn vướng; không công khai dữ liệu riêng tư. Sau một tuần, nhóm trao đổi kết quả tự nguyện, không gọi đó là khảo sát khoa học.
    Lan: Tôi sẽ ghi một nhiệm vụ cụ thể thay vì đặt mục tiêu “không bao giờ mất tập trung”.
    Huy: Tôi sẽ thử lọc thông báo. Nếu chưa hiệu quả, ta điều chỉnh, không kết luận người thất bại là thiếu ý chí.
    Chủ trì: Nhóm chưa thống nhất một quy định chung, nhưng đã có giải pháp dung hoà để kiểm tra.

Ghi nhớ

Mục đích: thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau có lí lẽ và căn cứ; Trao đổi: nhắc đúng ý người trước rồi hỏi hoặc phản biện một điểm cụ thể; Kết thúc: chốt điều thống nhất, giới hạn và cách kiểm tra tiếp.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Nói và nghe – Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

    Hoạt động nói và nghe cần xác định chủ đề, người tham gia, mục đích và thời lượng. Trước khi trình bày, kiểm tra căn cứ, tổ chức ý và chọn ví dụ vừa sức; khi tiếp nhận, ghi ý chính, lí lẽ, điều chưa rõ, không chỉ chờ lượt nói. Phân biệt giới thiệu đánh giá với kể hết, trình bày báo cáo với liệt kê tư liệu, thảo luận với tranh thắng. Mô hình đối thoại dưới đây là kịch bản đọc để chuẩn bị thực hành, không phải bản ghi âm hay quan sát một lớp thật. Người học có thể phân vai thể hiện, đổi cách nói tự nhiên mà giữ sự trung thực và tôn trọng.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Trong hoạt động thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau, cần nói rõ luận điểm, chỉ căn cứ và giữ mức khẳng định tương ứng với nguồn. Khi phản hồi, nhắc lại ý người trước để xác nhận, nêu đồng tình hoặc băn khoăn gắn một chi tiết, đặt câu hỏi và đề xuất sửa có thể làm. Người nói trả lời đúng trọng tâm, nhận giới hạn, không công kích cá nhân. Cử người điều phối, chia lượt hợp lí, chốt điểm thống nhất và điều còn mở. Tự đánh giá bằng nội dung, tổ chức, cách diễn đạt, phương tiện hỗ trợ và thái độ hợp tác; không chấm giọng địa phương như khuyết điểm.

    Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

    Chủ trì: Hôm nay nhóm bàn việc có nên để điện thoại trên bàn trong lúc tự học. Mỗi ý kiến cần nói rõ hoàn cảnh, không gắn nhãn người dùng.
    Lan: Tôi đề nghị cất ngoài tầm nhìn vì thông báo dễ làm tôi chuyển việc. Đây là kinh nghiệm của tôi, chưa phải số liệu đại diện cả lớp.
    Huy: Tôi cần nhận cuộc gọi của gia đình. Quy định cất hết có thể làm người có việc cần thiết khó thực hiện.
    Lan: Tôi hiểu ý bạn là cần giữ liên lạc quan trọng, không phải muốn mở mọi ứng dụng. Ta có thể thống nhất chế độ chỉ nhận cuộc gọi cần và tạm dừng thông báo khác.
    Huy: Tôi đồng ý thử, nhưng mỗi người cần cách phù hợp thiết bị và hoàn cảnh. Không nên yêu cầu đưa mật khẩu hoặc cho người khác kiểm lịch sử.
    Chủ trì: Điểm chung là bảo vệ sự tập trung mà không cắt nhu cầu liên lạc. Đề xuất thử một khoảng tự học do từng người chọn, tự ghi điều hoàn thành và chỗ còn vướng; không công khai dữ liệu riêng tư. Sau một tuần, nhóm trao đổi kết quả tự nguyện, không gọi đó là khảo sát khoa học.
    Lan: Tôi sẽ ghi một nhiệm vụ cụ thể thay vì đặt mục tiêu “không bao giờ mất tập trung”.
    Huy: Tôi sẽ thử lọc thông báo. Nếu chưa hiệu quả, ta điều chỉnh, không kết luận người thất bại là thiếu ý chí.
    Chủ trì: Nhóm chưa thống nhất một quy định chung, nhưng đã có giải pháp dung hoà để kiểm tra.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách thực hiện nào phù hợp mục đích của hoạt động này?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Mục đích được gắn với thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau có lí lẽ và căn cứ.
    b)Trong hồ sơ này, Trao đổi được gắn với chốt điều thống nhất, giới hạn và cách kiểm tra tiếp.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình thực hiện theo quan hệ điều kiện trước – sau.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Kiểm tra tư liệu, chọn căn cứ có thể sử dụng.
    2. 2Tổ chức và thực hiện bản đầu theo mục đích.
    3. 3Đối chiếu yêu cầu, nhận phản hồi và chỉnh sửa.
    4. 4Xác định mục đích, đối tượng và yêu cầu.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Thực hành theo vai một lượt trình bày và một lượt trao đổi về đúng vấn đề trong kịch bản; cần trả lời băn khoăn có căn cứ và chốt điều còn mở.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Lập kế hoạch thực hiện chính hoạt động trong hồ sơ: ghi mục đích, hai trọng tâm có tên cụ thể, nguồn/căn cứ và cách kiểm tra. Không chỉ chép tên ba phần mở–thân–kết.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Sửa nhận xét “Mô hình này chứng minh mọi người đều phải làm đúng như vậy”; thay bằng nhận xét đúng phạm vi và chỉ hai điều riêng của hoạt động vẫn phải giữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết phản hồi có ba phần cho mô hình: một điểm đạt gắn chi tiết, một điều cần kiểm tra, một cách chỉnh hoặc thử lại.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay