Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 3. Bài 3. Nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận

Củng cố, mở rộng

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Củng cố, mở rộng.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Củng cố, mở rộng – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

Ôn tập Bài 3 cần nối tri thức thể loại, các văn bản đọc, tiếng Việt, viết và nói; không chỉ nhớ tên tác giả. Hồ sơ sau giữ lại hai trường hợp để các câu hỏi có đủ căn cứ khi mở riêng ngân hàng.

Trường hợp A – Hiền tài là nguyên khí của quốc gia: Tóm giải tự viết: văn bia tiến sĩ khẳng định người có tài, có đức giữ vai trò nền tảng đối với sức mạnh đất nước. Từ quan hệ ấy, tác giả nêu sự quan tâm của các bậc cầm quyền đối với bồi dưỡng, lựa chọn, tôn vinh người giỏi. Những hình thức đãi ngộ chưa đủ nên việc dựng bia lưu danh được giải thích như cách khích lệ lâu dài, nhắc người đỗ đạt giữ phẩm hạnh, đóng góp. Văn bản đi từ một nguyên lí chung đến chính sách cụ thể rồi mở ý nghĩa giáo dục với người sau, không chỉ liệt kê tên người thi đỗ.

Trường hợp B – Yêu và đồng cảm: Tóm lược bằng lời mới: từ cách một đứa trẻ quan tâm và sắp đặt đồ vật, người viết suy ngẫm khả năng đặt mình vào đời sống của đối tượng. Cùng một cây, nhà khoa học, người làm vườn, thợ mộc, hoạ sĩ có những mục đích và góc nhìn khác nhau. Nghệ sĩ cần thấy vẻ đẹp, đồng điệu với người, vật thay vì chỉ lợi dụng chúng. Trẻ nhỏ được xem như gợi nhắc về sự hồn nhiên, khả năng sống cùng cảm xúc thế giới; bồi dưỡng nghệ thuật giúp người lớn duy trì sự rộng mở ấy.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Cách tổng hợp: xác định đối tượng, mục đích, yếu tố hình thức và quan hệ với ý nghĩa; đặt các trường hợp cạnh nhau nhưng giữ khác biệt. Sức thuyết phục gồm logic, tính xác thực, công bằng khi xử lí ý khác và yếu tố biểu cảm phù hợp. Có thể mở bằng chuyện riêng rồi khái quát, nhưng phải nối rõ. Cảm xúc tăng tác động không thay bằng chứng; uy tín người nói không làm mọi lời đúng. Nhận diện phản biện bằng cách diễn đạt đúng ý đối phương trước khi phân tích, không dựng một quan niệm vô lí để dễ bác. Khi đọc mở rộng, tìm bản hợp pháp, ghi nguồn, ghi chép điều mới và điều chưa thể kết luận; không tự nhận đã đọc toàn văn chỉ từ lời tóm giải.

Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia và Yêu và đồng cảm đều đi từ lí lẽ, trường hợp cụ thể tới điều con người nên coi trọng. Ở văn bia, việc dựng bia lưu danh được lí giải như cách khích lệ và răn người tài giữ trách nhiệm với đất nước. Ở bài Phong Tử Khải, một cây được các nghề nhìn khác nhau làm rõ góc nhìn thẩm mĩ và năng lực đồng cảm. Một bên mang tư thế chính luận trang trọng, gắn chính sách thời quân chủ; bên kia kết hợp tâm sự, ví dụ đời thường để bàn nghệ thuật. Điểm chung thuyết phục không làm hai văn bản có cùng đối tượng hay cho phép lấy chúng làm điều tra về mọi người có bằng, mọi nghệ sĩ.

Khái niệm chính

Đọc có căn cứ
phân tích đặc điểm riêng của Hiền tài là nguyên khí của quốc gia
So sánh
giữ khác biệt khi đặt cạnh Yêu và đồng cảm
Vận dụng
chuyển một kết quả đọc thành bài viết hoặc trao đổi có nguồn

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Dựa vào hai trường hợp đã giữ trong hồ sơ, viết một nhận xét có luận điểm và căn cứ cho từng trường hợp; đánh giá một khác biệt, không kể lại toàn bộ.

    Xem lời giải

    Hiền tài là nguyên khí của quốc gia và Yêu và đồng cảm đều đi từ lí lẽ, trường hợp cụ thể tới điều con người nên coi trọng. Ở văn bia, việc dựng bia lưu danh được lí giải như cách khích lệ và răn người tài giữ trách nhiệm với đất nước. Ở bài Phong Tử Khải, một cây được các nghề nhìn khác nhau làm rõ góc nhìn thẩm mĩ và năng lực đồng cảm. Một bên mang tư thế chính luận trang trọng, gắn chính sách thời quân chủ; bên kia kết hợp tâm sự, ví dụ đời thường để bàn nghệ thuật. Điểm chung thuyết phục không làm hai văn bản có cùng đối tượng hay cho phép lấy chúng làm điều tra về mọi người có bằng, mọi nghệ sĩ.

Ghi nhớ

Đọc có căn cứ: phân tích đặc điểm riêng của Hiền tài là nguyên khí của quốc gia; So sánh: giữ khác biệt khi đặt cạnh Yêu và đồng cảm; Vận dụng: chuyển một kết quả đọc thành bài viết hoặc trao đổi có nguồn.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Củng cố, mở rộng – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

    Ôn tập Bài 3 cần nối tri thức thể loại, các văn bản đọc, tiếng Việt, viết và nói; không chỉ nhớ tên tác giả. Hồ sơ sau giữ lại hai trường hợp để các câu hỏi có đủ căn cứ khi mở riêng ngân hàng.

    Trường hợp A – Hiền tài là nguyên khí của quốc gia: Tóm giải tự viết: văn bia tiến sĩ khẳng định người có tài, có đức giữ vai trò nền tảng đối với sức mạnh đất nước. Từ quan hệ ấy, tác giả nêu sự quan tâm của các bậc cầm quyền đối với bồi dưỡng, lựa chọn, tôn vinh người giỏi. Những hình thức đãi ngộ chưa đủ nên việc dựng bia lưu danh được giải thích như cách khích lệ lâu dài, nhắc người đỗ đạt giữ phẩm hạnh, đóng góp. Văn bản đi từ một nguyên lí chung đến chính sách cụ thể rồi mở ý nghĩa giáo dục với người sau, không chỉ liệt kê tên người thi đỗ.

    Trường hợp B – Yêu và đồng cảm: Tóm lược bằng lời mới: từ cách một đứa trẻ quan tâm và sắp đặt đồ vật, người viết suy ngẫm khả năng đặt mình vào đời sống của đối tượng. Cùng một cây, nhà khoa học, người làm vườn, thợ mộc, hoạ sĩ có những mục đích và góc nhìn khác nhau. Nghệ sĩ cần thấy vẻ đẹp, đồng điệu với người, vật thay vì chỉ lợi dụng chúng. Trẻ nhỏ được xem như gợi nhắc về sự hồn nhiên, khả năng sống cùng cảm xúc thế giới; bồi dưỡng nghệ thuật giúp người lớn duy trì sự rộng mở ấy.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Cách tổng hợp: xác định đối tượng, mục đích, yếu tố hình thức và quan hệ với ý nghĩa; đặt các trường hợp cạnh nhau nhưng giữ khác biệt. Sức thuyết phục gồm logic, tính xác thực, công bằng khi xử lí ý khác và yếu tố biểu cảm phù hợp. Có thể mở bằng chuyện riêng rồi khái quát, nhưng phải nối rõ. Cảm xúc tăng tác động không thay bằng chứng; uy tín người nói không làm mọi lời đúng. Nhận diện phản biện bằng cách diễn đạt đúng ý đối phương trước khi phân tích, không dựng một quan niệm vô lí để dễ bác. Khi đọc mở rộng, tìm bản hợp pháp, ghi nguồn, ghi chép điều mới và điều chưa thể kết luận; không tự nhận đã đọc toàn văn chỉ từ lời tóm giải.

    Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

    Hiền tài là nguyên khí của quốc gia và Yêu và đồng cảm đều đi từ lí lẽ, trường hợp cụ thể tới điều con người nên coi trọng. Ở văn bia, việc dựng bia lưu danh được lí giải như cách khích lệ và răn người tài giữ trách nhiệm với đất nước. Ở bài Phong Tử Khải, một cây được các nghề nhìn khác nhau làm rõ góc nhìn thẩm mĩ và năng lực đồng cảm. Một bên mang tư thế chính luận trang trọng, gắn chính sách thời quân chủ; bên kia kết hợp tâm sự, ví dụ đời thường để bàn nghệ thuật. Điểm chung thuyết phục không làm hai văn bản có cùng đối tượng hay cho phép lấy chúng làm điều tra về mọi người có bằng, mọi nghệ sĩ.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách thực hiện nào phù hợp mục đích của hoạt động này?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Đọc có căn cứ được gắn với phân tích đặc điểm riêng của hiền tài là nguyên khí của quốc gia.
    b)Trong hồ sơ này, So sánh được gắn với chuyển một kết quả đọc thành bài viết hoặc trao đổi có nguồn.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình thực hiện theo quan hệ điều kiện trước – sau.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Xác định mục đích, đối tượng và yêu cầu.
    2. 2Đối chiếu yêu cầu, nhận phản hồi và chỉnh sửa.
    3. 3Kiểm tra tư liệu, chọn căn cứ có thể sử dụng.
    4. 4Tổ chức và thực hiện bản đầu theo mục đích.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Dựa vào hai trường hợp đã giữ trong hồ sơ, viết một nhận xét có luận điểm và căn cứ cho từng trường hợp; đánh giá một khác biệt, không kể lại toàn bộ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Lập kế hoạch thực hiện chính hoạt động trong hồ sơ: ghi mục đích, hai trọng tâm có tên cụ thể, nguồn/căn cứ và cách kiểm tra. Không chỉ chép tên ba phần mở–thân–kết.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Sửa nhận xét “Mô hình này chứng minh mọi người đều phải làm đúng như vậy”; thay bằng nhận xét đúng phạm vi và chỉ hai điều riêng của hoạt động vẫn phải giữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết phản hồi có ba phần cho mô hình: một điểm đạt gắn chi tiết, một điều cần kiểm tra, một cách chỉnh hoặc thử lại.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 3Tự luận

    So sánh hai đối tượng hoặc hai cách làm được đặt trong hồ sơ; nêu điểm chung và một khác biệt có ý nghĩa, không xếp hạng chỉ theo độ dài.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  11. Câu 10Mức 3Tự luận

    Lập một kết nối đọc – viết hoặc đọc – nói cụ thể từ hồ sơ; nêu việc làm và căn cứ, không chỉ nói “vận dụng kiến thức”.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  12. Câu 11Mức 3Tự luận

    Nêu một sai lầm có thể gặp khi thực hiện yêu cầu ôn tập này, viết cách sửa đủ để người khác làm theo.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  13. Câu 12Mức 3Tự luận

    Viết đánh giá tổng hợp về trọng tâm ôn tập: điều đã có căn cứ, điều cần kiểm tra tiếp và một hoạt động mở rộng an toàn, trung thực.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay