Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 9. Đi và suy ngẫm

Viết bài văn thuyết minh về một danh lam thắng cảnh hay một di tích lịch sử

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Hiểu nhiệm vụ và chọn chất liệu

Chọn đối tượng,thu thập dữ kiện có nguồn,lập trình tự không gian hoặc nội dung. Nêu vị trí,đặc điểm,giá trị và ý thức bảo tồn;kết hợp miêu tả vừa phải,không biến thuyết minh thành quảng cáo phóng đại.

Đề thực hành nguyên gốc: Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến. Xác định người đọc/người nghe,phạm vi và thông điệp. Ghi dữ kiện thật vào một bên,ý kiến hoặc sáng tạo vào bên kia;không dùng số liệu bịa để tạo vẻ thuyết phục.

Lập kế hoạch,thực hiện,chỉnh sửa

Xác định trọng tâm → chọn hai hoặc ba ý có quan hệ → tìm dẫn chứng hoặc chi tiết → tạo bản nháp → kiểm tra theo tiêu chí. Với bài viết,cần bảo đảm nội dung đúng yêu cầu,mạch rõ và người tiếp nhận hiểu được lí do. Nếu dùng lời người khác,ghi nguồn và phân biệt với lời của mình.

Mẫu nguyên gốc và cách đọc mẫu

Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội là một không gian di sản giúp người đến thăm nhìn lịch sử qua dấu tích cụ thể. Thay vì coi nơi đây là một tòa nhà duy nhất,cần hiểu đó là quần thể hình thành qua nhiều giai đoạn. Những cổng,nền điện và hiện vật khảo cổ mở ra những lớp câu hỏi khác nhau:người xưa tổ chức không gian ra sao,vật liệu được dùng thế nào,và phần nào còn lại đến hôm nay. Đoan Môn là một điểm có thể giới thiệu trong tuyến tìm hiểu trung tâm;còn khu vực Điện Kính Thiên gắn với vị trí quan trọng của hoàng thành. Khi đứng trước một dấu tích,người thuyết minh nên phân biệt điều còn quan sát được,thông tin có nguồn và hình ảnh phục dựng. Một bức mô hình hỗ trợ hình dung nhưng không đồng nghĩa toàn bộ công trình xưa đang nguyên vẹn trước mắt. Trang thông tin của Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long–Hà Nội cung cấp bài giới thiệu các di tích và hoạt động nghiên cứu;đó là nơi cần kiểm tra nếu muốn đưa thông tin cập nhật vào bài viết. Khách tham quan nên theo hướng dẫn,bảo vệ hiện vật và không đi vào khu vực hạn chế. Giá trị của một chuyến thăm không chỉ ở số ảnh chụp,mà ở việc hiểu vì sao một dấu tích nhỏ có thể kể chuyện dài về nơi con người đã sống. Giới thiệu di sản bằng dữ kiện chính xác cũng là một cách tham gia bảo tồn.

Nguồn dữ kiện:https://hoangthanhthanglong.vn/ . Mẫu không cung cấp giờ mở cửa,giá vé hoặc tình trạng lối đi vì các thông tin ấy phải kiểm tra tại thời điểm tham quan.

Mẫu minh họa một cách triển khai,không phải khuôn buộc phải chép. Gạch chân câu/chi tiết thể hiện trọng tâm,khoanh bằng chứng hoặc hành động cụ thể,và tìm chỗ kết nối ý. Khi tự làm,thay bằng trải nghiệm và quan sát của chính em.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến

    Xem lời giải

    Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội là một không gian di sản giúp người đến thăm nhìn lịch sử qua dấu tích cụ thể. Thay vì coi nơi đây là một tòa nhà duy nhất,cần hiểu đó là quần thể hình thành qua nhiều giai đoạn. Những cổng,nền điện và hiện vật khảo cổ mở ra những lớp câu hỏi khác nhau:người xưa tổ chức không gian ra sao,vật liệu được dùng thế nào,và phần nào còn lại đến hôm nay. Đoan Môn là một điểm có thể giới thiệu trong tuyến tìm hiểu trung tâm;còn khu vực Điện Kính Thiên gắn với vị trí quan trọng của hoàng thành. Khi đứng trước một dấu tích,người thuyết minh nên phân biệt điều còn quan sát được,thông tin có nguồn và hình ảnh phục dựng. Một bức mô hình hỗ trợ hình dung nhưng không đồng nghĩa toàn bộ công trình xưa đang nguyên vẹn trước mắt. Trang thông tin của Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long–Hà Nội cung cấp bài giới thiệu các di tích và hoạt động nghiên cứu;đó là nơi cần kiểm tra nếu muốn đưa thông tin cập nhật vào bài viết. Khách tham quan nên theo hướng dẫn,bảo vệ hiện vật và không đi vào khu vực hạn chế. Giá trị của một chuyến thăm không chỉ ở số ảnh chụp,mà ở việc hiểu vì sao một dấu tích nhỏ có thể kể chuyện dài về nơi con người đã sống. Giới thiệu di sản bằng dữ kiện chính xác cũng là một cách tham gia bảo tồn.

    Nguồn dữ kiện:https://hoangthanhthanglong.vn/ . Mẫu không cung cấp giờ mở cửa,giá vé hoặc tình trạng lối đi vì các thông tin ấy phải kiểm tra tại thời điểm tham quan.

Ghi nhớ

Chọn đối tượng,thu thập dữ kiện có nguồn,lập trình tự không gian hoặc nội dung. Nêu vị trí,đặc điểm,giá trị và ý thức bảo tồn;kết hợp miêu tả vừa phải,không biến thuyết minh thành quảng cáo phóng đại.

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Tự luận

    Với nhiệm vụ “Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến.”, hãy chỉ rõ sản phẩm cần tạo, người tiếp nhận và một giới hạn phải giữ. Không tạo sản phẩm hoàn chỉnh ở câu này.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  2. Câu 2Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Cho nhiệm vụ “Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến.”. Sắp xếp kế hoạch làm việc sau từ chuẩn bị đến hoàn thiện.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Đọc yêu cầu “Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến.” và xác định người nhận.
    2. 2Xin phản hồi về nguồn quản lí di sản và sửa sản phẩm trước chia sẻ.
    3. 3Lập bảng chất liệu cần dùng: Cổng, nền điện, hiện vật, Tách dấu tích và phục dựng, Nguồn quản lí di sản.
    4. 4Tạo bản nháp hoặc tập trình bày; kiểm tra cổng, nền điện, hiện vật.
  3. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội là một không gian di sản giúp người đến thăm nhìn lịch sử qua dấu tích cụ thể. Thay vì coi nơi đây là một tòa nhà duy nhất,cần hiểu đó là quần thể hình thành qua nhiều giai đoạn. Những cổng,nền điện và hiện vật khảo cổ mở ra những lớp câu hỏi khác nhau:người xưa tổ chức không gian ra sao,vật liệu được dùng thế nào,và phần nào còn lại đến hôm nay. Đoan Môn là một điểm có thể giới thiệu trong tuyến tìm hiểu trung tâm;còn khu vực Điện Kính Thiên gắn với vị trí quan trọng của hoàng thành. Khi đứng trước một dấu tích,người thuyết minh nên phân biệt điều còn quan sát được,thông tin có nguồn và hình ảnh phục dựng. Một bức mô hình hỗ trợ hình dung nhưng không đồng nghĩa toàn bộ công trình xưa đang nguyên vẹn trước mắt. Trang thông tin của Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long–Hà Nội cung cấp bài giới thiệu các di tích và hoạt động nghiên cứu;đó là nơi cần kiểm tra nếu muốn đưa thông tin cập nhật vào bài viết. Khách tham quan nên theo hướng dẫn,bảo vệ hiện vật và không đi vào khu vực hạn chế. Giá trị của một chuyến thăm không chỉ ở số ảnh chụp,mà ở việc hiểu vì sao một dấu tích nhỏ có thể kể chuyện dài về nơi con người đã sống. Giới thiệu di sản bằng dữ kiện chính xác cũng là một cách tham gia bảo tồn.

    Nguồn dữ kiện:https://hoangthanhthanglong.vn/ . Mẫu không cung cấp giờ mở cửa,giá vé hoặc tình trạng lối đi vì các thông tin ấy phải kiểm tra tại thời điểm tham quan.

    Ghép thành phần hoặc hành động trong nhiệm vụ với vai trò.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội là một không gian di sản giúp người đến thăm nhìn lịch sử qua dấu tích cụ thể. Thay vì coi nơi đây là một tòa nhà duy nhất,cần hiểu đó là quần thể hình thành qua nhiều giai đoạn. Những cổng,nền điện và hiện vật khảo cổ mở ra những lớp câu hỏi khác nhau:người xưa tổ chức không gian ra sao,vật liệu được dùng thế nào,và phần nào còn lại đến hôm nay. Đoan Môn là một điểm có thể giới thiệu trong tuyến tìm hiểu trung tâm;còn khu vực Điện Kính Thiên gắn với vị trí quan trọng của hoàng thành. Khi đứng trước một dấu tích,người thuyết minh nên phân biệt điều còn quan sát được,thông tin có nguồn và hình ảnh phục dựng. Một bức mô hình hỗ trợ hình dung nhưng không đồng nghĩa toàn bộ công trình xưa đang nguyên vẹn trước mắt. Trang thông tin của Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long–Hà Nội cung cấp bài giới thiệu các di tích và hoạt động nghiên cứu;đó là nơi cần kiểm tra nếu muốn đưa thông tin cập nhật vào bài viết. Khách tham quan nên theo hướng dẫn,bảo vệ hiện vật và không đi vào khu vực hạn chế. Giá trị của một chuyến thăm không chỉ ở số ảnh chụp,mà ở việc hiểu vì sao một dấu tích nhỏ có thể kể chuyện dài về nơi con người đã sống. Giới thiệu di sản bằng dữ kiện chính xác cũng là một cách tham gia bảo tồn.

    Nguồn dữ kiện:https://hoangthanhthanglong.vn/ . Mẫu không cung cấp giờ mở cửa,giá vé hoặc tình trạng lối đi vì các thông tin ấy phải kiểm tra tại thời điểm tham quan.

    Xét cách thực hiện nhiệm vụ.

    ÝĐúngSai
    a)Không nên nói quần thể là một tòa nhà còn nguyên duy nhất.
    b)Có thể tự tạo giờ mở cửa cho đủ phần hướng dẫn.
  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý cụ thể cho đề: Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến. Nêu trọng tâm và ba ý triển khai.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ mẫu sau,chỉ ra một chi tiết hoặc lí lẽ có hiệu quả và giải thích.

    Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội là một không gian di sản giúp người đến thăm nhìn lịch sử qua dấu tích cụ thể. Thay vì coi nơi đây là một tòa nhà duy nhất,cần hiểu đó là quần thể hình thành qua nhiều giai đoạn. Những cổng,nền điện và hiện vật khảo cổ mở ra những lớp câu hỏi khác nhau:người xưa tổ chức không gian ra sao,vật liệu được dùng thế nào,và phần nào còn lại đến hôm nay. Đoan Môn là một điểm có thể giới thiệu trong tuyến tìm hiểu trung tâm;còn khu vực Điện Kính Thiên gắn với vị trí quan trọng của hoàng thành. Khi đứng trước một dấu tích,người thuyết minh nên phân biệt điều còn quan sát được,thông tin có nguồn và hình ảnh phục dựng. Một bức mô hình hỗ trợ hình dung nhưng không đồng nghĩa toàn bộ công trình xưa đang nguyên vẹn trước mắt. Trang thông tin của Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long–Hà Nội cung cấp bài giới thiệu các di tích và hoạt động nghiên cứu;đó là nơi cần kiểm tra nếu muốn đưa thông tin cập nhật vào bài viết. Khách tham quan nên theo hướng dẫn,bảo vệ hiện vật và không đi vào khu vực hạn chế. Giá trị của một chuyến thăm không chỉ ở số ảnh chụp,mà ở việc hiểu vì sao một dấu tích nhỏ có thể kể chuyện dài về nơi con người đã sống. Giới thiệu di sản bằng dữ kiện chính xác cũng là một cách tham gia bảo tồn.

    Nguồn dữ kiện:https://hoangthanhthanglong.vn/ . Mẫu không cung cấp giờ mở cửa,giá vé hoặc tình trạng lối đi vì các thông tin ấy phải kiểm tra tại thời điểm tham quan.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tạo bài viết hoàn chỉnh về đề: Giới thiệu Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long–Hà Nội cho người chưa đến. Với bài nghị luận hoặc thuyết minh,viết khoảng400–500chữ;với thơ,đoạn cảm nghĩ hoặc sản phẩm đa phương thức,giữ đúng hình thức riêng nêu ở hướng dẫn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nêu một điểm chưa rõ trong bản nháp hoặc phần trình bày của em,đưa phiên bản sửa và giải thích tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay