Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 7. Hồn thơ muôn điệu

Tập làm một bài thơ tám chữ

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Hiểu nhiệm vụ và chọn chất liệu

Chọn một cảm xúc và hệ hình ảnh thống nhất;đếm8tiếng mỗi dòng,thử nhịp/vần rồi đọc thành tiếng. Không thêm từ vô nghĩa chỉ để đủ8tiếng;không nhầm8chữ viết rời bằng kí tự với8âm tiết.

Đề thực hành nguyên gốc: Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm. Xác định người đọc/người nghe,phạm vi và thông điệp. Ghi dữ kiện thật vào một bên,ý kiến hoặc sáng tạo vào bên kia;không dùng số liệu bịa để tạo vẻ thuyết phục.

Lập kế hoạch,thực hiện,chỉnh sửa

Xác định trọng tâm → chọn hai hoặc ba ý có quan hệ → tìm dẫn chứng hoặc chi tiết → tạo bản nháp → kiểm tra theo tiêu chí. Với bài viết,cần bảo đảm nội dung đúng yêu cầu,mạch rõ và người tiếp nhận hiểu được lí do. Nếu dùng lời người khác,ghi nguồn và phân biệt với lời của mình.

Mẫu nguyên gốc và cách đọc mẫu

Thơ tám chữ nguyên gốc:

Chiều nghiêng xuống bên hiên nhà rất khẽ
Mẹ hong mùa nắng cũ giữa bàn tay
Con giữ lại tiếng chim vừa thức dậy
Để ngày mai còn nhớ lối về này

Mỗi dòng có8tiếng. Tay–này hiệp vần ở dòng2và4. Có thể đọc dòng1theo nhịp3/5 hoặc3/3/2tùy cách nhấn,nhưng phải giữ quan hệ nghĩa;không ngắt sau một tiếng làm vỡ cụm“bên hiên nhà”. Hình ảnh“hong mùa nắng cũ”là chuyển nghĩa:gợi mẹ chăm chút kí ức và mái ấm,chứ không phải một thao tác hong cả mùa có thật. Bài thơ tập trung vào một cảnh và một tình cảm,không nhồi nhiều hình ảnh không liên quan.

Mẫu minh họa một cách triển khai,không phải khuôn buộc phải chép. Gạch chân câu/chi tiết thể hiện trọng tâm,khoanh bằng chứng hoặc hành động cụ thể,và tìm chỗ kết nối ý. Khi tự làm,thay bằng trải nghiệm và quan sát của chính em.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm

    Xem lời giải

    Thơ tám chữ nguyên gốc:

    Chiều nghiêng xuống bên hiên nhà rất khẽ
    Mẹ hong mùa nắng cũ giữa bàn tay
    Con giữ lại tiếng chim vừa thức dậy
    Để ngày mai còn nhớ lối về này

    Mỗi dòng có8tiếng. Tay–này hiệp vần ở dòng2và4. Có thể đọc dòng1theo nhịp3/5 hoặc3/3/2tùy cách nhấn,nhưng phải giữ quan hệ nghĩa;không ngắt sau một tiếng làm vỡ cụm“bên hiên nhà”. Hình ảnh“hong mùa nắng cũ”là chuyển nghĩa:gợi mẹ chăm chút kí ức và mái ấm,chứ không phải một thao tác hong cả mùa có thật. Bài thơ tập trung vào một cảnh và một tình cảm,không nhồi nhiều hình ảnh không liên quan.

Ghi nhớ

Chọn một cảm xúc và hệ hình ảnh thống nhất;đếm8tiếng mỗi dòng,thử nhịp/vần rồi đọc thành tiếng. Không thêm từ vô nghĩa chỉ để đủ8tiếng;không nhầm8chữ viết rời bằng kí tự với8âm tiết.

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Tự luận

    Với nhiệm vụ “Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm.”, hãy chỉ rõ sản phẩm cần tạo, người tiếp nhận và một giới hạn phải giữ. Không tạo sản phẩm hoàn chỉnh ở câu này.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  2. Câu 2Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Cho nhiệm vụ “Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm.”. Sắp xếp kế hoạch làm việc sau từ chuẩn bị đến hoàn thiện.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Lập bảng chất liệu cần dùng: Tám tiếng mỗi dòng, Hình ảnh mái ấm, Đọc thử và sửa từ.
    2. 2Tạo bản nháp hoặc tập trình bày; kiểm tra tám tiếng mỗi dòng.
    3. 3Xin phản hồi về đọc thử và sửa từ và sửa sản phẩm trước chia sẻ.
    4. 4Đọc yêu cầu “Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm.” và xác định người nhận.
  3. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Thơ tám chữ nguyên gốc:

    Chiều nghiêng xuống bên hiên nhà rất khẽ
    Mẹ hong mùa nắng cũ giữa bàn tay
    Con giữ lại tiếng chim vừa thức dậy
    Để ngày mai còn nhớ lối về này

    Mỗi dòng có8tiếng. Tay–này hiệp vần ở dòng2và4. Có thể đọc dòng1theo nhịp3/5 hoặc3/3/2tùy cách nhấn,nhưng phải giữ quan hệ nghĩa;không ngắt sau một tiếng làm vỡ cụm“bên hiên nhà”. Hình ảnh“hong mùa nắng cũ”là chuyển nghĩa:gợi mẹ chăm chút kí ức và mái ấm,chứ không phải một thao tác hong cả mùa có thật. Bài thơ tập trung vào một cảnh và một tình cảm,không nhồi nhiều hình ảnh không liên quan.

    Ghép thành phần hoặc hành động trong nhiệm vụ với vai trò.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Thơ tám chữ nguyên gốc:

    Chiều nghiêng xuống bên hiên nhà rất khẽ
    Mẹ hong mùa nắng cũ giữa bàn tay
    Con giữ lại tiếng chim vừa thức dậy
    Để ngày mai còn nhớ lối về này

    Mỗi dòng có8tiếng. Tay–này hiệp vần ở dòng2và4. Có thể đọc dòng1theo nhịp3/5 hoặc3/3/2tùy cách nhấn,nhưng phải giữ quan hệ nghĩa;không ngắt sau một tiếng làm vỡ cụm“bên hiên nhà”. Hình ảnh“hong mùa nắng cũ”là chuyển nghĩa:gợi mẹ chăm chút kí ức và mái ấm,chứ không phải một thao tác hong cả mùa có thật. Bài thơ tập trung vào một cảnh và một tình cảm,không nhồi nhiều hình ảnh không liên quan.

    Xét cách thực hiện nhiệm vụ.

    ÝĐúngSai
    a)Không cần thêm từ rỗng nghĩa chỉ để đủ tám tiếng.
    b)Thơ tám chữ bắt buộc mọi dòng đều phải gieo cùng một vần.
  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý cụ thể cho đề: Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm. Nêu trọng tâm và ba ý triển khai.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ mẫu sau,chỉ ra một chi tiết hoặc lí lẽ có hiệu quả và giải thích.

    Thơ tám chữ nguyên gốc:

    Chiều nghiêng xuống bên hiên nhà rất khẽ
    Mẹ hong mùa nắng cũ giữa bàn tay
    Con giữ lại tiếng chim vừa thức dậy
    Để ngày mai còn nhớ lối về này

    Mỗi dòng có8tiếng. Tay–này hiệp vần ở dòng2và4. Có thể đọc dòng1theo nhịp3/5 hoặc3/3/2tùy cách nhấn,nhưng phải giữ quan hệ nghĩa;không ngắt sau một tiếng làm vỡ cụm“bên hiên nhà”. Hình ảnh“hong mùa nắng cũ”là chuyển nghĩa:gợi mẹ chăm chút kí ức và mái ấm,chứ không phải một thao tác hong cả mùa có thật. Bài thơ tập trung vào một cảnh và một tình cảm,không nhồi nhiều hình ảnh không liên quan.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tạo bài viết hoàn chỉnh về đề: Làm4–8dòng thơ tám chữ về một âm thanh hoặc hình ảnh của mái ấm. Với bài nghị luận hoặc thuyết minh,viết khoảng400–500chữ;với thơ,đoạn cảm nghĩ hoặc sản phẩm đa phương thức,giữ đúng hình thức riêng nêu ở hướng dẫn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nêu một điểm chưa rõ trong bản nháp hoặc phần trình bày của em,đưa phiên bản sửa và giải thích tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay