Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 6. Giải mã những bí mật

Thực hành đọc: Ba viên ngọc bích

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Tiếp cận tác phẩm và nội dung

Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

Phân tích nghệ thuật và ý nghĩa

Khi tự đọc,lập dòng thời gian và bảng ai biết gì vào lúc nào. Một dấu đất không tự mang tên người gây ra;nó chỉ có nghĩa trong giả thuyết giải thích được hiện trường. Điểm thú vị của truyện trinh thám là người đọc có thể thử suy luận rồi sửa giả thuyết khi có dữ kiện mới. Không biến hoạt động đọc thành nghi ngờ hay điều tra người thật trong lớp.

Tự học có phương pháp

Lập bảng hai cột: dữ kiện được cung cấp – điều có thể suy ra. Với “Ba viên ngọc bích”, trọng tâm là khả năng quan sát và thử nghiệm giả thuyết trong điều tra hư cấu. Bản diễn giải không thay toàn văn: nhận định về câu chữ chính xác, âm thanh hoặc một chi tiết chưa nêu phải được kiểm tra ở văn bản có nguồn. Khi trả lời bài tập tại đây, chỉ dùng những dữ kiện đã cung cấp và ghi rõ giới hạn suy luận.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao cần đặt dấu vết vào dòng thời gian?

    Xem lời giải

    Thời điểm quyết định ai có thể tiếp cận,điều gì xảy ra trước/sau;dấu vết chỉ thuyết phục khi phù hợp chuỗi đó.

Ghi nhớ

khả năng quan sát và thử nghiệm giả thuyết trong điều tra hư cấu

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Văn bản được học thuộc kiểu/thể loại nào?

  2. Câu 2Mức 1Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Vật bị mất và người tìm hiểu vụ việc trong bản diễn giải là gì, là ai?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Xét hai nhận định về nội dung và cách hiểu bản diễn giải.

    ÝĐúngSai
    a)Đối chiếu thời điểm trở về được gắn với cách kiểm tra giả thuyết.
    b)Vết đất sét tự mang tên thủ phạm nên không cần đối chiếu thời gian.
  4. Câu 4Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Vì sao cần đặt dấu vết vào dòng thời gian?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Giải thích vai trò của chi tiết/quan hệ sau trong2–4câu: vết đất sét và thông tin thời gian trở thành đầu mối khi được đối chiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 2Ghép nối

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Ghép chi tiết hoặc thành phần với vai trò tương ứng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Viết đoạn 100–150 chữ làm rõ chủ đề “khả năng quan sát và thử nghiệm giả thuyết trong điều tra hư cấu” qua ít nhất hai chi tiết trong bản diễn giải. Phân tích một cách tổ chức hình thức, không chỉ kể lại.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ba viên ngọc bích” (Phạm Cao Củng):

    Thám tử Kỳ Phát tìm hiểu việc mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích của gia đình Tham Lượng. Anh đến hỏi chuyện,đối chiếu thời gian và xem xét dấu vết. Tấm thiếp,việc trở về nhà và vết đất sét có thể trở thành manh mối khi đặt đúng quan hệ. Lời giải xuất hiện từ việc kiểm tra cách một hành động đã xảy ra,chứ không phải chỉ đoán người đáng nghi nhất.

    Thiết kế ba cột ghi chép để theo dõi bí ẩn này và nêu một dòng minh họa chỉ dùng dữ kiện đã có.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay