Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 6. Giải mã những bí mật

Kể một câu chuyện tưởng tượng

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Hiểu nhiệm vụ và chọn chất liệu

Kể3–4phút,chọn ngôi và giữ nhất quán;dùng giọng,nhịp để làm rõ tình huống. Tưởng tượng không được đổi dữ kiện cốt lõi nếu nhiệm vụ yêu cầu kể từ góc khác;phần thêm phải hợp lí.

Đề thực hành nguyên gốc: Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp. Xác định người đọc/người nghe,phạm vi và thông điệp. Ghi dữ kiện thật vào một bên,ý kiến hoặc sáng tạo vào bên kia;không dùng số liệu bịa để tạo vẻ thuyết phục.

Lập kế hoạch,thực hiện,chỉnh sửa

Xác định trọng tâm → chọn hai hoặc ba ý có quan hệ → tìm dẫn chứng hoặc chi tiết → tạo bản nháp → kiểm tra theo tiêu chí. Với bài nói,cần bảo đảm nội dung đúng yêu cầu,mạch rõ và người tiếp nhận hiểu được lí do. Nếu dùng lời người khác,ghi nguồn và phân biệt với lời của mình.

Mẫu nguyên gốc và cách đọc mẫu

Truyện nguyên gốc: Chiếc dấu tròn.

Sáng thứ hai,hộp nhãn sách của thư viện trống rỗng. Chiều hôm trước,Hà và Phúc cùng trực. Một bạn đoán Phúc lấy nhãn vì cặp bạn ấy có vệt xanh giống mực trên hộp. Hà suýt kể điều đó với cả lớp,nhưng cô thủ thư hỏi:“Vệt xanh cho biết điều gì,và chưa cho biết điều gì?” Hà bắt đầu ghi lại giờ từng người ra vào.

Trên bàn có một dấu tròn còn hơi ẩm. Hà thử đặt cốc nước vào,nhưng vòng không vừa. Cạnh máy cán nhựa,một ống giấy nhỏ cũng có đáy tròn,vừa đúng dấu. Trong sổ trực,Hà thấy dòng mình đã viết:“Chuyển nhãn vào ống giấy để tránh gió.” Cả hai quên đánh dấu bên ngoài nên tưởng hộp cũ là nơi duy nhất cất nhãn. Phúc lấy ống giấy từ kệ,nhãn vẫn nguyên.

Hà xin lỗi vì đã nghi bạn chỉ từ một vệt màu. Cô thủ thư không khen ai phá án giỏi mà đề nghị nhóm sửa cách ghi sổ. Từ hôm ấy,mỗi vật chuyển chỗ đều có nhãn và dòng xác nhận. Dấu tròn không chỉ dẫn tới nhãn sách;nó dẫn Hà đến việc phân biệt điều nhìn thấy với điều tự đoán.

Cách xây dựng:gieo manh mối dấu tròn và sổ trực trước lời giải;vệt xanh là điều có thể gây nhiễu,không đủ kết tội;thử kích thước và đọc sổ kiểm chứng giả thuyết. Kết thúc đổi cách làm,không biến nghi ngờ thành chiến thắng trước một người khác.

Mẫu minh họa một cách triển khai,không phải khuôn buộc phải chép. Gạch chân câu/chi tiết thể hiện trọng tâm,khoanh bằng chứng hoặc hành động cụ thể,và tìm chỗ kết nối ý. Khi tự làm,thay bằng trải nghiệm và quan sát của chính em.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp

    Xem lời giải

    Truyện nguyên gốc: Chiếc dấu tròn.

    Sáng thứ hai,hộp nhãn sách của thư viện trống rỗng. Chiều hôm trước,Hà và Phúc cùng trực. Một bạn đoán Phúc lấy nhãn vì cặp bạn ấy có vệt xanh giống mực trên hộp. Hà suýt kể điều đó với cả lớp,nhưng cô thủ thư hỏi:“Vệt xanh cho biết điều gì,và chưa cho biết điều gì?” Hà bắt đầu ghi lại giờ từng người ra vào.

    Trên bàn có một dấu tròn còn hơi ẩm. Hà thử đặt cốc nước vào,nhưng vòng không vừa. Cạnh máy cán nhựa,một ống giấy nhỏ cũng có đáy tròn,vừa đúng dấu. Trong sổ trực,Hà thấy dòng mình đã viết:“Chuyển nhãn vào ống giấy để tránh gió.” Cả hai quên đánh dấu bên ngoài nên tưởng hộp cũ là nơi duy nhất cất nhãn. Phúc lấy ống giấy từ kệ,nhãn vẫn nguyên.

    Hà xin lỗi vì đã nghi bạn chỉ từ một vệt màu. Cô thủ thư không khen ai phá án giỏi mà đề nghị nhóm sửa cách ghi sổ. Từ hôm ấy,mỗi vật chuyển chỗ đều có nhãn và dòng xác nhận. Dấu tròn không chỉ dẫn tới nhãn sách;nó dẫn Hà đến việc phân biệt điều nhìn thấy với điều tự đoán.

    Cách xây dựng:gieo manh mối dấu tròn và sổ trực trước lời giải;vệt xanh là điều có thể gây nhiễu,không đủ kết tội;thử kích thước và đọc sổ kiểm chứng giả thuyết. Kết thúc đổi cách làm,không biến nghi ngờ thành chiến thắng trước một người khác.

Ghi nhớ

Kể3–4phút,chọn ngôi và giữ nhất quán;dùng giọng,nhịp để làm rõ tình huống. Tưởng tượng không được đổi dữ kiện cốt lõi nếu nhiệm vụ yêu cầu kể từ góc khác;phần thêm phải hợp lí.

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Tự luận

    Với nhiệm vụ “Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp.”, hãy chỉ rõ sản phẩm cần tạo, người tiếp nhận và một giới hạn phải giữ. Không tạo sản phẩm hoàn chỉnh ở câu này.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  2. Câu 2Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Cho nhiệm vụ “Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp.”. Sắp xếp kế hoạch làm việc sau từ chuẩn bị đến hoàn thiện.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Đọc yêu cầu “Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp.” và xác định người nhận.
    2. 2Tạo bản nháp hoặc tập trình bày; kiểm tra phúc xưng tôi.
    3. 3Xin phản hồi về tâm trạng khi bị nghi và sửa sản phẩm trước chia sẻ.
    4. 4Lập bảng chất liệu cần dùng: Phúc xưng tôi, Giữ việc nhãn trong ống, Tâm trạng khi bị nghi.
  3. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Truyện nguyên gốc: Chiếc dấu tròn.

    Sáng thứ hai,hộp nhãn sách của thư viện trống rỗng. Chiều hôm trước,Hà và Phúc cùng trực. Một bạn đoán Phúc lấy nhãn vì cặp bạn ấy có vệt xanh giống mực trên hộp. Hà suýt kể điều đó với cả lớp,nhưng cô thủ thư hỏi:“Vệt xanh cho biết điều gì,và chưa cho biết điều gì?” Hà bắt đầu ghi lại giờ từng người ra vào.

    Trên bàn có một dấu tròn còn hơi ẩm. Hà thử đặt cốc nước vào,nhưng vòng không vừa. Cạnh máy cán nhựa,một ống giấy nhỏ cũng có đáy tròn,vừa đúng dấu. Trong sổ trực,Hà thấy dòng mình đã viết:“Chuyển nhãn vào ống giấy để tránh gió.” Cả hai quên đánh dấu bên ngoài nên tưởng hộp cũ là nơi duy nhất cất nhãn. Phúc lấy ống giấy từ kệ,nhãn vẫn nguyên.

    Hà xin lỗi vì đã nghi bạn chỉ từ một vệt màu. Cô thủ thư không khen ai phá án giỏi mà đề nghị nhóm sửa cách ghi sổ. Từ hôm ấy,mỗi vật chuyển chỗ đều có nhãn và dòng xác nhận. Dấu tròn không chỉ dẫn tới nhãn sách;nó dẫn Hà đến việc phân biệt điều nhìn thấy với điều tự đoán.

    Cách xây dựng:gieo manh mối dấu tròn và sổ trực trước lời giải;vệt xanh là điều có thể gây nhiễu,không đủ kết tội;thử kích thước và đọc sổ kiểm chứng giả thuyết. Kết thúc đổi cách làm,không biến nghi ngờ thành chiến thắng trước một người khác.

    Ghép thành phần hoặc hành động trong nhiệm vụ với vai trò.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Truyện nguyên gốc: Chiếc dấu tròn.

    Sáng thứ hai,hộp nhãn sách của thư viện trống rỗng. Chiều hôm trước,Hà và Phúc cùng trực. Một bạn đoán Phúc lấy nhãn vì cặp bạn ấy có vệt xanh giống mực trên hộp. Hà suýt kể điều đó với cả lớp,nhưng cô thủ thư hỏi:“Vệt xanh cho biết điều gì,và chưa cho biết điều gì?” Hà bắt đầu ghi lại giờ từng người ra vào.

    Trên bàn có một dấu tròn còn hơi ẩm. Hà thử đặt cốc nước vào,nhưng vòng không vừa. Cạnh máy cán nhựa,một ống giấy nhỏ cũng có đáy tròn,vừa đúng dấu. Trong sổ trực,Hà thấy dòng mình đã viết:“Chuyển nhãn vào ống giấy để tránh gió.” Cả hai quên đánh dấu bên ngoài nên tưởng hộp cũ là nơi duy nhất cất nhãn. Phúc lấy ống giấy từ kệ,nhãn vẫn nguyên.

    Hà xin lỗi vì đã nghi bạn chỉ từ một vệt màu. Cô thủ thư không khen ai phá án giỏi mà đề nghị nhóm sửa cách ghi sổ. Từ hôm ấy,mỗi vật chuyển chỗ đều có nhãn và dòng xác nhận. Dấu tròn không chỉ dẫn tới nhãn sách;nó dẫn Hà đến việc phân biệt điều nhìn thấy với điều tự đoán.

    Cách xây dựng:gieo manh mối dấu tròn và sổ trực trước lời giải;vệt xanh là điều có thể gây nhiễu,không đủ kết tội;thử kích thước và đọc sổ kiểm chứng giả thuyết. Kết thúc đổi cách làm,không biến nghi ngờ thành chiến thắng trước một người khác.

    Xét cách thực hiện nhiệm vụ.

    ÝĐúngSai
    a)Lời kể ngôi Phúc không tự biết hết suy nghĩ Hà.
    b)Đổi điểm nhìn cho phép sửa việc nhãn được tìm thấy thành việc Phúc lấy trộm.
  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý cụ thể cho đề: Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp. Nêu trọng tâm và ba ý triển khai.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Từ mẫu sau,chỉ ra một chi tiết hoặc lí lẽ có hiệu quả và giải thích.

    Truyện nguyên gốc: Chiếc dấu tròn.

    Sáng thứ hai,hộp nhãn sách của thư viện trống rỗng. Chiều hôm trước,Hà và Phúc cùng trực. Một bạn đoán Phúc lấy nhãn vì cặp bạn ấy có vệt xanh giống mực trên hộp. Hà suýt kể điều đó với cả lớp,nhưng cô thủ thư hỏi:“Vệt xanh cho biết điều gì,và chưa cho biết điều gì?” Hà bắt đầu ghi lại giờ từng người ra vào.

    Trên bàn có một dấu tròn còn hơi ẩm. Hà thử đặt cốc nước vào,nhưng vòng không vừa. Cạnh máy cán nhựa,một ống giấy nhỏ cũng có đáy tròn,vừa đúng dấu. Trong sổ trực,Hà thấy dòng mình đã viết:“Chuyển nhãn vào ống giấy để tránh gió.” Cả hai quên đánh dấu bên ngoài nên tưởng hộp cũ là nơi duy nhất cất nhãn. Phúc lấy ống giấy từ kệ,nhãn vẫn nguyên.

    Hà xin lỗi vì đã nghi bạn chỉ từ một vệt màu. Cô thủ thư không khen ai phá án giỏi mà đề nghị nhóm sửa cách ghi sổ. Từ hôm ấy,mỗi vật chuyển chỗ đều có nhãn và dòng xác nhận. Dấu tròn không chỉ dẫn tới nhãn sách;nó dẫn Hà đến việc phân biệt điều nhìn thấy với điều tự đoán.

    Cách xây dựng:gieo manh mối dấu tròn và sổ trực trước lời giải;vệt xanh là điều có thể gây nhiễu,không đủ kết tội;thử kích thước và đọc sổ kiểm chứng giả thuyết. Kết thúc đổi cách làm,không biến nghi ngờ thành chiến thắng trước một người khác.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Trình bày trong2–3phút về đề: Kể lại Chiếc dấu tròn từ điểm nhìn của Phúc,giữ dữ kiện và sáng tạo tâm trạng phù hợp. Lắng nghe một câu hỏi rồi trả lời có căn cứ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Nêu một điểm chưa rõ trong bản nháp hoặc phần trình bày của em,đưa phiên bản sửa và giải thích tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay