Ngữ văn 7
Ngữ vănLớp 7Bài 3. Cội nguồn yêu thương

Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học

Mục tiêu bài học

  • Đọc, giải thích và vận dụng nội dung của Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật trong một tác phẩm văn học.

Bài giảng

Kiểu văn bản và cách triển khai

Mở bài giới thiệu tác phẩm và nhận xét khái quát về nhân vật. Thân bài chia theo đặc điểm, mỗi ý có chi tiết về hành động/lời nói/tâm trạng và giải thích. Nhận xét nghệ thuật như điểm nhìn hay đối thoại phải gắn cách nó khắc họa nhân vật. Kết bài đánh giá ý nghĩa, không mở thêm một cốt truyện mới.

Đọc một sản phẩm hoàn chỉnh

Trong Bầy chim chìa vôi của Nguyễn Quang Thiều, Mon hiện lên như một đứa trẻ có lòng trắc ẩn sâu sắc. Điều đáng quý không phải em nói được những lời lớn lao mà là em không thể yên lòng khi nghĩ đến sinh linh nhỏ giữa dòng nước đang dâng.

Trước hết, Mon rất nhạy cảm. Trong đêm mưa, em thức và hỏi Mên về bãi sông, về chim non. Những câu hỏi hướng khỏi sự ấm áp của chỗ ngủ để đến nơi đàn chim có thể gặp nạn. Nỗi lo ấy cho thấy em biết đặt mình vào tình thế của vật yếu nhỏ. Đối thoại ngắn khiến cảm giác lo lắng hiện ra tự nhiên, không cần người kể giảng rằng Mon tốt bụng.

Mon còn muốn biến lo âu thành hành động. Em cùng anh tìm cách theo dõi tình hình ngoài sông. Người đọc thấy tình thương đang thúc em vượt khỏi sự thờ ơ. Tuy vậy, liên hệ ngoài đời phải có giới hạn: trẻ không tự xuống sông lúc lũ mà cần báo người lớn. Khi chim bay được vào bờ, nước mắt của Mon là sự giải tỏa và niềm vui trước sức sống.

Nhờ điểm nhìn theo sát trẻ thơ và cao trào chuyến bay đầu, nhân vật trở nên gần gũi. Mon nhắc em rằng lòng nhân ái bắt đầu từ việc chú ý điều đang xảy ra với người khác, kể cả những sự sống rất nhỏ.

Thực hành và tự đánh giá

Nhiệm vụ: Viết bài phân tích Mon trong Bầy chim chìa vôi bằng dẫn chứng tóm lược, không kể thay phân tích.

Tự kiểm: đã đúng mục đích phân tích đặc điểm qua chi tiết và nghệ thuật chưa? Thông tin nào cần kiểm chứng? Có câu nào chỉ lặp? Giáo viên chấm theo nội dung và cách diễn đạt, không coi bài mẫu là đáp án duy nhất.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết bài phân tích Mon trong Bầy chim chìa vôi bằng dẫn chứng tóm lược, không kể thay phân tích.

    Xem lời giải

    Trong Bầy chim chìa vôi của Nguyễn Quang Thiều, Mon hiện lên như một đứa trẻ có lòng trắc ẩn sâu sắc. Điều đáng quý không phải em nói được những lời lớn lao mà là em không thể yên lòng khi nghĩ đến sinh linh nhỏ giữa dòng nước đang dâng.

    Trước hết, Mon rất nhạy cảm. Trong đêm mưa, em thức và hỏi Mên về bãi sông, về chim non. Những câu hỏi hướng khỏi sự ấm áp của chỗ ngủ để đến nơi đàn chim có thể gặp nạn. Nỗi lo ấy cho thấy em biết đặt mình vào tình thế của vật yếu nhỏ. Đối thoại ngắn khiến cảm giác lo lắng hiện ra tự nhiên, không cần người kể giảng rằng Mon tốt bụng.

    Mon còn muốn biến lo âu thành hành động. Em cùng anh tìm cách theo dõi tình hình ngoài sông. Người đọc thấy tình thương đang thúc em vượt khỏi sự thờ ơ. Tuy vậy, liên hệ ngoài đời phải có giới hạn: trẻ không tự xuống sông lúc lũ mà cần báo người lớn. Khi chim bay được vào bờ, nước mắt của Mon là sự giải tỏa và niềm vui trước sức sống.

    Nhờ điểm nhìn theo sát trẻ thơ và cao trào chuyến bay đầu, nhân vật trở nên gần gũi. Mon nhắc em rằng lòng nhân ái bắt đầu từ việc chú ý điều đang xảy ra với người khác, kể cả những sự sống rất nhỏ.

Ghi nhớ

phân tích đặc điểm qua chi tiết và nghệ thuật

Dễ nhầm

  • Phân biệt dữ kiện trong văn bản, suy luận có căn cứ và ý kiến riêng; không biến suy đoán thành sự kiện.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bầy chim chìa vôi – Nguyễn Quang Thiều.

    Bản tóm lược và bình giải do nhóm biên soạn viết mới; không phải nguyên văn tác phẩm. Một đêm mưa, Mon không ngủ yên vì nghĩ đến tổ chim non ở bãi giữa sông. Em trò chuyện với anh Mên; nỗi lo cứ lớn lên cùng tiếng mưa và dòng nước. Hai anh em tìm cách ra bờ sông để xem tình hình. Khi nước gần phủ hết bãi cát, những con chim non cất cánh. Có con chao xuống rồi lại vươn lên; cuối cùng bầy chim tới được nơi an toàn. Hai đứa trẻ xúc động đến bật khóc. Đây là tóm lược nguyên tác, không phải đoạn văn chép từ truyện.

    Gợi ý đọc có căn cứ: Người kể ngôi thứ ba theo sát cảm giác của hai đứa trẻ. Đối thoại đêm khuya cho thấy Mon nhạy cảm còn Mên có vẻ cứng cỏi nhưng cùng chung nỗi lo. Nhịp kể chuyển từ chờ đợi sang gấp gáp khi nước dâng, làm lần bay đầu trở thành cao trào. Nước mắt sau khi chim thoát nạn không phải vì mất mát mà là sự nhẹ nhõm và cảm phục sức sống. Tình thương được thể hiện bằng chú ý và hành động, không chỉ một lời tuyên bố. Khi liên hệ thực tế, phân biệt sự dũng cảm trong truyện với việc tự xuống sông lúc lũ: trẻ em cần báo người lớn, giữ an toàn.

    Ghi chú thể loại nguyên tác: truyện ngắn. Đây là thông tin về tác phẩm gốc; bản tóm lược văn xuôi không giữ nguyên thể thơ hay lời kể.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mục đích trọng tâm của kiểu viết trong bài là gì?

  3. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách sử dụng bài mẫu phù hợp là:

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo lập văn bản.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Đối chiếu yêu cầu và sửa
    2. 2Xác định mục đích và người đọc
    3. 3Viết bản nháp
    4. 4Chọn thông tin, lập ý
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Ghép bước viết với việc cần làm.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Lập dàn ý cho nhiệm vụ: Viết bài phân tích Mon trong Bầy chim chìa vôi bằng dẫn chứng tóm lược, không kể thay phân tích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Viết bài phân tích Mon trong Bầy chim chìa vôi bằng dẫn chứng tóm lược, không kể thay phân tích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Chọn một đoạn/câu trong bản nháp của em còn chung chung hoặc thiếu thông tin. Viết lại và giải thích thay đổi theo mục đích bài học.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Đổi bài với bạn. Ghi hai nhận xét gắn chỗ cụ thể trong bài, rồi nộp bản chỉnh cuối và giải thích một góp ý em tiếp nhận hoặc không tiếp nhận.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay