Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 8. Dữ liệu trong văn bản thông tin

Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm

Mục tiêu bài học

  • Vận dụng được luận điểm trung tâm, phân tích bằng chứng, phản biện có căn cứ vào nhiệm vụ cụ thể.
  • Tạo sản phẩm có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

Bài giảng

Thể thức và mục đích của thư công việc

Thư công việc cần người nhận xác định, xưng hô phù hợp, lí do liên hệ, đề nghị cụ thể và lời kết. Ngày viết giúp hiểu hạn phản hồi; chữ kí cho biết ai chịu trách nhiệm. Tiêu đề hoặc câu mở đầu phải cho người nhận biết ngay việc cần xử lí. Khác nghị luận chỉ nhằm thuyết phục một quan điểm, thư này cần mở một quy trình phối hợp có thể thực hiện.

Tổ chức nội dung đề nghị và phương án thay thế

Tình huống nguyên gốc: lớp muốn tổ chức trưng bày học tập về đồ dùng mây tre đan vào thứ sáu tuần sau ở thư viện. Cần mượn ba vật dụng không sắc nhọn, xin phép chụp ảnh, ghi tên người cho mượn nếu họ đồng ý và thống nhất ngày trả. Không công bố địa chỉ, điện thoại của cá nhân.

Trong thân thư, trước hết giải thích mục tiêu trưng bày; tiếp đó nêu hiện vật, điều kiện bảo quản và quyền ghi hình; cuối cùng đặt hạn phản hồi, ngày trả và phương án nếu không mượn được. Không để người nhận phải đoán thời gian hoặc trách nhiệm. Một phương án thay bằng mô tả tự tạo giúp mục đích học tập vẫn đạt mà không ép người khác cho mượn.

Khái niệm chính

Thể thức thư
Ngày viết, người nhận, lời xưng hô, nội dung trao đổi, lời kết và chữ kí giúp xác định quan hệ giao tiếp.
Đề nghị có thể thực hiện
Nêu rõ việc, thời gian, điều cần người nhận phản hồi và phương án điều chỉnh.
Trách nhiệm khi phối hợp
Thống nhất mượn, trả, bảo quản và quyền ghi hình, không tự công bố thông tin cá nhân.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết trọn bài: Thư đề nghị phối hợp trưng bày đồ dùng đan lát

    Xem lời giải

    Ngày 10 tháng 11 năm 2026

    Kính gửi cô phụ trách thư viện,

    Em là Mai, đại diện nhóm tìm hiểu đồ dùng đan lát của lớp 12A. Em viết thư để đề nghị thư viện phối hợp một buổi trưng bày học tập vào thứ sáu tuần sau. Mục đích là giúp học sinh đọc thông tin về vật liệu, cấu tạo và công dụng bằng những hiện vật có nguồn rõ, không chỉ nhìn tên gọi trên trang sách.

    Nhóm dự kiến trưng bày ba đồ dùng không sắc nhọn như rổ, rá và thúng nhỏ. Với mỗi vật, chúng em sẽ ghi tên gọi, công dụng, người cho mượn nếu họ đồng ý, cùng chú thích phân biệt điều đã quan sát với thông tin cần kiểm tra. Những chi tiết chưa xác định tuổi hoặc nơi sản xuất sẽ được ghi là chưa rõ, không tự gán niên đại.

    Chúng em mong cô cho ý kiến về vị trí đặt bàn, thời gian tiếp nhận và điều kiện bảo quản. Nếu được chấp thuận, nhóm sẽ gửi danh sách hiện vật trước buổi trưng bày, lập biên nhận khi mượn và trả vào ngày làm việc kế tiếp sau khi kết thúc. Chúng em chỉ chụp ảnh khi người có quyền cho phép, ghi nguồn theo thỏa thuận và không đăng thông tin liên hệ riêng của người cho mượn.

    Nếu kế hoạch gây cản trở lối đi hoặc chưa bảo đảm việc giữ đồ, nhóm sẵn sàng giảm số hiện vật hay chuyển sang hồ sơ mô tả do chúng em tự tạo. Xin cô phản hồi trước thứ hai tuần tới để nhóm điều chỉnh. Sau buổi trưng bày, chúng em sẽ gửi một bản ghi ngắn về số vật đã tiếp nhận, tình trạng khi trả và những điều cần làm tốt hơn.

    Em cảm ơn cô đã xem xét. Chúng em mong hoạt động nhỏ này vừa giúp học văn bản thông tin, vừa luyện trách nhiệm với nguồn tư liệu và tài sản của người khác.

    Kính chào cô,
    Mai
    Đại diện nhóm lớp 12A

Ghi nhớ

Thư rõ người nhận, mục đích, việc cần phối hợp, thời hạn, điều kiện và người chịu trách nhiệm; lịch sự không thay cho thông tin cụ thể.

Dễ nhầm

  • Không coi ví dụ giả định là dữ kiện thực tế; không chép định nghĩa thay cho thao tác.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

    Tình huống nguyên gốc: lớp muốn tổ chức trưng bày học tập về đồ dùng mây tre đan vào thứ sáu tuần sau ở thư viện. Cần mượn ba vật dụng không sắc nhọn, xin phép chụp ảnh, ghi tên người cho mượn nếu họ đồng ý và thống nhất ngày trả. Không công bố địa chỉ, điện thoại của cá nhân.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép bộ phận thư với chức năng.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể phân tích mối quan hệ giữa chi tiết đã nêu và mục đích diễn đạt.
    b)Mọi chi tiết giả định trong ngữ liệu đều là kết quả nghiên cứu đã công bố.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Tổ chức nhận định và giải thích bằng dữ kiện.
    2. 2Đối chiếu tiêu chí để sửa diễn đạt, nguồn và kết luận.
    3. 3Xác định nhiệm vụ và người đọc hoặc người nghe.
    4. 4Chọn dữ kiện phù hợp, ghi rõ phạm vi nguồn.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Viết luận điểm trung tâm và giải thích vì sao ngữ liệu phù hợp luận điểm ấy.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý theo các phần bắt buộc của kiểu bài; ở mỗi phần nêu dữ kiện sẽ dùng, không chỉ ghi mở bài/thân bài/kết bài.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một đoạn thân bài hoàn chỉnh có dữ kiện, lí giải và câu chuyển; không chỉ liệt kê ý.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Viết bài hoàn chỉnh khoảng 300–400 chữ theo đề: Thư đề nghị phối hợp trưng bày đồ dùng đan lát. Với dữ liệu mô phỏng phải ghi nhãn giả định, không trình bày như khảo sát đã tiến hành.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay