Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập
Nói và nghe – Thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.
Hoạt động nói và nghe cần xác định chủ đề, người tham gia, mục đích và thời lượng. Trước khi trình bày, kiểm tra căn cứ, tổ chức ý và chọn ví dụ vừa sức; khi tiếp nhận, ghi ý chính, lí lẽ, điều chưa rõ, không chỉ chờ lượt nói. Phân biệt giới thiệu đánh giá với kể hết, trình bày báo cáo với liệt kê tư liệu, thảo luận với tranh thắng. Mô hình đối thoại dưới đây là kịch bản đọc để chuẩn bị thực hành, không phải bản ghi âm hay quan sát một lớp thật. Người học có thể phân vai thể hiện, đổi cách nói tự nhiên mà giữ sự trung thực và tôn trọng.
Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.
Phân tích và đánh giá
Trong hoạt động thuyết trình về một vấn đề xã hội có sử dụng kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, cần nói rõ luận điểm, chỉ căn cứ và giữ mức khẳng định tương ứng với nguồn. Khi phản hồi, nhắc lại ý người trước để xác nhận, nêu đồng tình hoặc băn khoăn gắn một chi tiết, đặt câu hỏi và đề xuất sửa có thể làm. Người nói trả lời đúng trọng tâm, nhận giới hạn, không công kích cá nhân. Cử người điều phối, chia lượt hợp lí, chốt điểm thống nhất và điều còn mở. Tự đánh giá bằng nội dung, tổ chức, cách diễn đạt, phương tiện hỗ trợ và thái độ hợp tác; không chấm giọng địa phương như khuyết điểm.
Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu
Người trình bày: Chủ đề hôm nay là chọn một việc rồi học từ lựa chọn ấy. Tôi dùng sơ đồ năm bước trước mặt: mục tiêu, phương án, nguồn lực và rủi ro, thử nhỏ, nhìn lại. Mũi tên chỉ tiến trình đề xuất, không phải lời hứa chắc thành công.
Ví dụ giả định, một bạn muốn góp sức cho tủ sách nhưng phân vân giữa làm áp phích và trực mượn. Bạn cần xác định mục tiêu là thông tin đúng hay hỗ trợ thao tác, xem thời gian, khả năng, người có thể phối hợp. Thử một nhiệm vụ nhỏ giúp có căn cứ điều chỉnh hơn là buộc mình cam kết mãi.
Người trao đổi: Sơ đồ có làm việc chọn đường thành công thức đơn giản quá không?
Người trình bày: Có thể nếu ta quên giới hạn. Nó chỉ giúp không bỏ sót câu hỏi; hoàn cảnh có thể bất ngờ và có lựa chọn không thể thử trước. Khi đó cần tìm hỗ trợ phù hợp, không tự trách vì đã không kiểm soát được mọi điều.
Người trao đổi: Bạn có dùng kết quả thử của một người làm lời khuyên cho cả lớp không?
Người trình bày: Không. Câu chuyện là minh hoạ, không phải khảo sát. Tôi muốn mời mỗi người xác định một điều mình coi trọng và một giới hạn thật của mình. Khi trình chiếu, tôi sẽ đọc rõ các bước để người không thấy hình vẫn theo được.
Kết lại, tự chủ không nhất thiết là bỏ mọi lời khuyên. Ta có thể tiếp nhận ý kiến, kiểm tra căn cứ rồi chịu trách nhiệm và sẵn sàng sửa.
Sơ đồ minh hoạ đọc được độc lập
Nguồn: tự biên soạn; mũi tên chỉ trình tự đề xuất, không quan sát và không bảo đảm thành công.
