Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 4. Khám phá vẻ đẹp văn chương

Ngày xưa

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Tiếp cận tác phẩm và nội dung

Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

Phân tích nghệ thuật và ý nghĩa

Phân tích mối nối giữa tình cảm gia đình và di sản văn chương. Người cháu có thể chưa hiểu nghĩa mà vẫn tiếp nhận nhạc điệu và sự trìu mến;điều đó không phủ nhận vai trò của đọc hiểu về sau. Thể lục bát gần lời ru tạo sự phù hợp giữa hình thức và cảnh thơ. Khi liên hệ,không khẳng định mọi gia đình đều ru bằng Kiều;đây là một trường hợp nghệ thuật làm rõ sức sống văn hóa.

Tự học có phương pháp

Lập bảng hai cột: dữ kiện được cung cấp – điều có thể suy ra. Với “Ngày xưa”, trọng tâm là sự truyền trao tình thương và sức sống của di sản văn chương. Bản diễn giải không thay toàn văn: nhận định về câu chữ chính xác, âm thanh hoặc một chi tiết chưa nêu phải được kiểm tra ở văn bản có nguồn. Khi trả lời bài tập tại đây, chỉ dùng những dữ kiện đã cung cấp và ghi rõ giới hạn suy luận.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao chưa hiểu hết lời Kiều không làm lời ru trở nên vô nghĩa?

    Xem lời giải

    Đứa trẻ vẫn nhận nhạc điệu,tình thương và kí ức;sự tiếp xúc cảm xúc có thể mở đường cho hiểu tác phẩm khi lớn lên.

Ghi nhớ

sự truyền trao tình thương và sức sống của di sản văn chương

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Văn bản được học thuộc kiểu/thể loại nào?

  2. Câu 2Mức 1Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Đứa cháu tiếp nhận điều gì từ lời ru trước khi hiểu trọn câu chuyện Kiều?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Xét hai nhận định về nội dung và cách hiểu bản diễn giải.

    ÝĐúngSai
    a)Truyền trao qua thế hệ được gắn với sức sống cộng đồng của di sản.
    b)Chưa hiểu trọn nghĩa có nghĩa lời ru hoàn toàn không có giá trị với đứa cháu.
  4. Câu 4Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Vì sao chưa hiểu hết lời Kiều không làm lời ru trở nên vô nghĩa?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Giải thích vai trò của chi tiết/quan hệ sau trong2–4câu: lời ru của bà đưa câu Kiều đến đứa cháu chưa hiểu trọn nghĩa.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 2Ghép nối

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Ghép chi tiết hoặc thành phần với vai trò tương ứng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Viết đoạn 100–150 chữ làm rõ chủ đề “sự truyền trao tình thương và sức sống của di sản văn chương” qua ít nhất hai chi tiết trong bản diễn giải. Phân tích một cách tổ chức hình thức, không chỉ kể lại.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Ngày xưa” (Vũ Cao):

    Bài thơ gợi cảnh bà ru cháu bằng những câu Kiều. Đứa trẻ chưa hiểu đầy đủ câu chuyện nhưng được nuôi dưỡng trong âm điệu và tình thương. Từ sinh hoạt gia đình gần gũi,người đọc nhận ra một cách tác phẩm văn học sống lâu trong cộng đồng:không chỉ nằm trên trang sách mà còn đi vào lời ru,kí ức và sự truyền trao giữa các thế hệ.

    Nêu một hình thức tiếp nhận văn học ngoài việc tự đọc trang sách, rồi phân biệt trải nghiệm ấy với hiểu đầy đủ tác phẩm.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay