Biện pháp tu từ chơi chữ
Chơi chữ khai thác âm,nghĩa hoặc cách kết hợp từ để tạo bất ngờ,hóm hỉnh hay ý nghĩa hai lớp. Có thể dùng đồng âm,đa nghĩa,nói lái hoặc một trường từ vựng. Phải có dụng ý trong ngữ cảnh,không gọi mọi sự lặp từ là chơi chữ.
Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 2. Những cung bậc tâm trạng
Thực hành tiếng Việt trang 44
Mục tiêu bài học
- Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.
Bài giảng
Cách dùng và tự kiểm tra
Đọc câu theo các cách hiểu → chỉ ra yếu tố đồng âm hoặc đa nghĩa → giải thích hiệu quả trong ngữ cảnh. Ví dụ nguyên gốc: “Bạn Đường không thích ăn đường.” Đường thứ nhất là tên riêng, đường thứ hai là chất tạo vị ngọt. Hai tiếng đồng âm tạo một sự trùng hợp hóm hỉnh; không phải lời chê bạn.
Ví dụ
Ví dụ 1
Viết một câu ngắn khai thác hai nghĩa của “đường” và giải thích.
Xem lời giảiẨn lời giải
“Trên đường đến lớp,tôi học cách bớt đường trong bữa sáng.” Hai từ đồng âm: lối đi và chất tạo vị ngọt;đặt cạnh nhau tạo liên tưởng.
Ghi nhớ
Chơi chữ khai thác âm,nghĩa hoặc cách kết hợp từ để tạo bất ngờ,hóm hỉnh hay ý nghĩa hai lớp. Có thể dùng đồng âm,đa nghĩa,nói lái hoặc một trường từ vựng. Phải có dụng ý trong ngữ cảnh,không gọi mọi sự lặp từ là chơi chữ.
Dễ nhầm
- Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
- Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.
Bài tập
Đã đúng 0/4 câu
- Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Câu nguyên gốc: “Bạn Đường không thích ăn đường.” Cơ chế chơi chữ là gì?
- Câu 2Mức 2Đúng / Sai
Cứ lặp một âm là chắc chắn có chơi chữ.
- Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Muốn giải thích chơi chữ,cần:
- Câu 4Mức 2Ghép nối
Ghép cơ chế.
Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.
- Câu 5Mức 3Tự luận
Câu mới: “Ở thư viện,em mượn sách chứ không mượn tiếng chăm học.” Giải thích hai nghĩa mượn.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 6Mức 3Tự luận
Vì sao chơi chữ trong giao tiếp phải tránh làm tổn thương người khác?
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 7Mức 3Tự luận
Viết một câu ngắn khai thác hai nghĩa của “đường” và giải thích.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 8Mức 3Tự luận
Phân biệt điệp từ và chơi chữ bằng mục đích.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.