Cuộc chạm trán trên đại dương – Giuyn Véc-nơ.
Những người trên tàu săn đuổi một vật thể lạ bị tưởng là sinh vật biển khổng lồ. Sau va chạm và những biến cố trên biển, họ phát hiện vật thể có bề mặt và cấu tạo khác cơ thể động vật: đó là một con tàu ngầm. Cái lạ được giải thích dần qua quan sát. Tóm lược dùng lời riêng, không sao lại bản dịch Hai vạn dặm dưới đáy biển.
Điểm nhìn người quan sát tạo quá trình từ đoán sai tới phát hiện. Các chi tiết về ánh sáng, chuyển động, bề mặt và cấu tạo khiến yếu tố tưởng tượng có vẻ hợp lí khoa học. Không đồng nhất khoa học viễn tưởng với một bản tin khẳng định mọi công nghệ trong truyện đã có thật ở thời điểm sáng tác. Sức hấp dẫn nằm cả ở bí ẩn và cách lí giải.
Khái niệm giúp nêu câu hỏi cụ thể; phải nối với chi tiết rồi lí giải. Không đồng nhất tác giả với mọi người nói trong văn bản, hoặc gọi tên biện pháp thay cho phân tích.