Ngữ văn 7
Ngữ vănLớp 7Bài 1. Bầu trời tuổi thơ

Tóm tắt văn bản theo những yêu cầu khác nhau về độ dài

Mục tiêu bài học

  • Đọc, giải thích và vận dụng nội dung của Tóm tắt văn bản theo những yêu cầu khác nhau về độ dài.

Bài giảng

Kiểu văn bản và cách triển khai

Tóm tắt giữ nhân vật, sự việc chính và quan hệ nguyên nhân–kết quả; không thêm đánh giá như thể đó là sự kiện. Bản ngắn chọn mạch tối thiểu, bản dài giữ thêm chi tiết cần cho chuyển biến. Đọc toàn văn, lập danh sách ý, chọn theo dung lượng, viết bằng lời mình, đối chiếu để không sai thứ tự hoặc kết thúc.

Đọc một sản phẩm hoàn chỉnh

Bản ngắn: Đêm mưa, Mon và Mên lo cho bầy chim non ở bãi sông. Khi nước dâng, chim non cất cánh vào bờ an toàn khiến hai anh em xúc động.

Bản dài: Mon tỉnh giấc trong đêm mưa và nghĩ tới bầy chim non ở bãi giữa sông. Em trò chuyện với Mên; cả hai không yên vì sợ nước cuốn tổ chim. Hai anh em tìm ra bờ sông theo dõi. Nước dâng gần phủ bãi, bầy chim bắt đầu chuyến bay đầu tiên. Có con chao xuống rồi lại vươn lên; cuối cùng chim vào bờ an toàn. Hai đứa trẻ khóc vì nhẹ nhõm và xúc động trước sức sống ấy.

Bản ngắn lược đối thoại và diễn biến từng chặng bay, vẫn giữ nỗi lo, sự kiện thoát nạn và cảm xúc kết. Không thêm việc hai anh em bắt chim về nuôi vì truyện không có việc đó.

Thực hành và tự đánh giá

Nhiệm vụ: Tóm tắt Bầy chim chìa vôi theo hai độ dài; giải thích em đã lược gì.

Tự kiểm: đã đúng mục đích giữ mạch ý với dung lượng phù hợp chưa? Thông tin nào cần kiểm chứng? Có câu nào chỉ lặp? Giáo viên chấm theo nội dung và cách diễn đạt, không coi bài mẫu là đáp án duy nhất.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tóm tắt Bầy chim chìa vôi theo hai độ dài; giải thích em đã lược gì.

    Xem lời giải

    Bản ngắn: Đêm mưa, Mon và Mên lo cho bầy chim non ở bãi sông. Khi nước dâng, chim non cất cánh vào bờ an toàn khiến hai anh em xúc động.

    Bản dài: Mon tỉnh giấc trong đêm mưa và nghĩ tới bầy chim non ở bãi giữa sông. Em trò chuyện với Mên; cả hai không yên vì sợ nước cuốn tổ chim. Hai anh em tìm ra bờ sông theo dõi. Nước dâng gần phủ bãi, bầy chim bắt đầu chuyến bay đầu tiên. Có con chao xuống rồi lại vươn lên; cuối cùng chim vào bờ an toàn. Hai đứa trẻ khóc vì nhẹ nhõm và xúc động trước sức sống ấy.

    Bản ngắn lược đối thoại và diễn biến từng chặng bay, vẫn giữ nỗi lo, sự kiện thoát nạn và cảm xúc kết. Không thêm việc hai anh em bắt chim về nuôi vì truyện không có việc đó.

Ghi nhớ

giữ mạch ý với dung lượng phù hợp

Dễ nhầm

  • Phân biệt dữ kiện trong văn bản, suy luận có căn cứ và ý kiến riêng; không biến suy đoán thành sự kiện.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Bầy chim chìa vôi – Nguyễn Quang Thiều.

    Bản tóm lược và bình giải do nhóm biên soạn viết mới; không phải nguyên văn tác phẩm. Một đêm mưa, Mon không ngủ yên vì nghĩ đến tổ chim non ở bãi giữa sông. Em trò chuyện với anh Mên; nỗi lo cứ lớn lên cùng tiếng mưa và dòng nước. Hai anh em tìm cách ra bờ sông để xem tình hình. Khi nước gần phủ hết bãi cát, những con chim non cất cánh. Có con chao xuống rồi lại vươn lên; cuối cùng bầy chim tới được nơi an toàn. Hai đứa trẻ xúc động đến bật khóc. Đây là tóm lược nguyên tác, không phải đoạn văn chép từ truyện.

    Gợi ý đọc có căn cứ: Người kể ngôi thứ ba theo sát cảm giác của hai đứa trẻ. Đối thoại đêm khuya cho thấy Mon nhạy cảm còn Mên có vẻ cứng cỏi nhưng cùng chung nỗi lo. Nhịp kể chuyển từ chờ đợi sang gấp gáp khi nước dâng, làm lần bay đầu trở thành cao trào. Nước mắt sau khi chim thoát nạn không phải vì mất mát mà là sự nhẹ nhõm và cảm phục sức sống. Tình thương được thể hiện bằng chú ý và hành động, không chỉ một lời tuyên bố. Khi liên hệ thực tế, phân biệt sự dũng cảm trong truyện với việc tự xuống sông lúc lũ: trẻ em cần báo người lớn, giữ an toàn.

    Ghi chú thể loại nguyên tác: truyện ngắn. Đây là thông tin về tác phẩm gốc; bản tóm lược văn xuôi không giữ nguyên thể thơ hay lời kể.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Mục đích trọng tâm của kiểu viết trong bài là gì?

  3. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách sử dụng bài mẫu phù hợp là:

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo lập văn bản.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Viết bản nháp
    2. 2Đối chiếu yêu cầu và sửa
    3. 3Chọn thông tin, lập ý
    4. 4Xác định mục đích và người đọc
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Ghép bước viết với việc cần làm.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Lập dàn ý cho nhiệm vụ: Tóm tắt Bầy chim chìa vôi theo hai độ dài; giải thích em đã lược gì.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Tóm tắt Bầy chim chìa vôi theo hai độ dài; giải thích em đã lược gì.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Chọn một đoạn/câu trong bản nháp của em còn chung chung hoặc thiếu thông tin. Viết lại và giải thích thay đổi theo mục đích bài học.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Đổi bài với bạn. Ghi hai nhận xét gắn chỗ cụ thể trong bài, rồi nộp bản chỉnh cuối và giải thích một góp ý em tiếp nhận hoặc không tiếp nhận.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay