Ngữ văn 6
Ngữ vănLớp 6Bài 9. Trái Đất - ngôi nhà chung

Tóm tắt bằng sơ đồ nội dung của một văn bản đơn giản

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu và vận dụng kiến thức của phần Tóm tắt bằng sơ đồ nội dung của một văn bản đơn giản.
  • Trình bày nhận xét có dẫn chứng; phân biệt thông tin văn bản với suy luận riêng.

Bài giảng

Chuẩn bị và tổ chức ý

Đọc một văn bản thông tin, xác định ý chính, ý phụ và quan hệ; vẽ sơ đồ có từ khóa, mũi tên/chú giải rõ, không đưa điều chưa có vào như dữ kiện.

Dàn ý:

  1. Chủ đề: giảm giấy thừa trong lớp.
  2. Nhánh: hiện trạng→nguyên nhân→giải pháp→theo dõi.
  3. Kiểm: sơ đồ giữ được ý và giới hạn nguồn.

Bài mẫu gốc và cách đọc lại

**Văn bản gốc để tóm tắt:**Lớp có giấy sạch đã dùng một mặt còn dùng được. Một số bạn chưa có chỗ để riêng nên bỏ lẫn rác. Nhóm đề nghị hộp giấy nháp, nhận giấy sạch không có thông tin riêng tư. Sau hai tuần, nhóm sẽ đếm tờ đã dùng lại và hỏi góp ý để điều chỉnh. Đây là kế hoạch giả định, chưa phải kết quả thực nghiệm.

Sơ đồ bằng chữ:
Giảm giấy thừa
├─Hiện trạng: giấy sạch một mặt còn dùng được
├─Nguyên nhân gần: chưa có chỗ để riêng
├─Giải pháp: hộp giấy nháp
│ ├─Chỉ giấy sạch
│ └─Không chứa thông tin riêng tư
└─Theo dõi sau hai tuần: đếm tờ dùng lại+hỏi góp ý

Mũ i tên quan hệ chính: chưa có chỗ riêng→bỏ lẫn→đề xuất hộp. Phần theo dõi là việc sẽ làm, nên không ghi “đã giảm 90%” hoặc một con số chưa được đo. Khi chuyển sang hình, đặt chủ đề ở giữa, giữ bốn nhánh và đánh nhãn mối liên hệ.

Tự chỉnh sửa: đối chiếu từng yêu cầu với bài; gạch chi tiết cụ thể, kiểm trình tự và đại từ, sửa chỗ mơ hồ. Bài mẫu là một cách triển khai, không phải đáp án duy nhất; giáo viên chấm bài thật theo rubric.

Sơ đồ tóm tắt kế hoạch giấy nháp

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Sơ đồ kết luận: Đã giảm 90%giấy→mọi lớp phải làm ngay, dù văn bản chỉ nêu kế hoạch.

    Xem lời giải

    Sửa: Đặt “giải pháp đề xuất” và “việc theo dõi” thành nhánh riêng, bỏ số 90%chưa đo. Không biến dự định thành kết quả hoặc khái quát từ một lớp ra mọi nơi.

Ghi nhớ

Đọc một văn bản thông tin, xác định ý chính, ý phụ và quan hệ; vẽ sơ đồ có từ khóa, mũi tên/chú giải rõ, không đưa điều chưa có vào như dữ kiện.

Dễ nhầm

  • Nhận xét cần gắn với chi tiết và tác dụng, không chỉ nhắc lại cốt truyện hoặc nêu bài học chung chung.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    **Văn bản gốc để tóm tắt:**Lớp có giấy sạch đã dùng một mặt còn dùng được. Một số bạn chưa có chỗ để riêng nên bỏ lẫn rác. Nhóm đề nghị hộp giấy nháp, nhận giấy sạch không có thông tin riêng tư. Sau hai tuần, nhóm sẽ đếm tờ đã dùng lại và hỏi góp ý để điều chỉnh. Đây là kế hoạch giả định, chưa phải kết quả thực nghiệm.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Khi chuyển văn bản thành sơ đồ, cần làm gì trước?

  3. Câu 2Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình viết.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Tìm ý, lập dàn ý
    2. 2Viết bản nháp bằng lời riêng
    3. 3Đọc lại và chỉnh sửa
    4. 4Xác định đề tài, người đọc và yêu cầu
  4. Câu 3Mức 2Ghép nối

    Nối phần với nhiệm vụ.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá yêu cầu của kiểu bài đang luyện.

    ÝĐúngSai
    a)Sơ đồ cần giữ điều kiện chỉ nhận giấy sạch, không có thông tin riêng.
    b)Văn bản nêu dự định thử hai tuần nên có thể tự ghi đã giảm 90%.
    c)Có thể dùng bố cục khác hình mẫu nếu quan hệ và nội dung đúng.
  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Lập dàn ý cụ thể cho nhiệm vụ: Đọc một văn bản thông tin, xác định ý chính, ý phụ và quan hệ; vẽ sơ đồ có từ khóa, mũi tên/chú giải rõ, không đưa điều chưa có vào như dữ kiện.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Sửa đoạn sau cho rõ ý và đúng yêu cầu, giải thích một thay đổi:

    Sơ đồ kết luận: Đã giảm 90%giấy→mọi lớp phải làm ngay, dù văn bản chỉ nêu kế hoạch.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một phần quan trọng của sơ đồ tóm tắt này; chỉ ra chi tiết em sẽ dùng làm trọng tâm.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Hoàn thành sơ đồ tóm tắt theo nhiệm vụ: Đọc một văn bản thông tin, xác định ý chính, ý phụ và quan hệ; vẽ sơ đồ có từ khóa, mũi tên/chú giải rõ, không đưa điều chưa có vào như dữ kiện.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay