Ngữ văn 6
Ngữ vănLớp 6Bài 6. Chuyện kể về những người anh hùng

Sơn Tinh, Thủy Tinh

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu và vận dụng kiến thức của phần Sơn Tinh, Thủy Tinh.
  • Trình bày nhận xét có dẫn chứng; phân biệt thông tin văn bản với suy luận riêng.

Bài giảng

Định hướng và văn bản hỗ trợ

Sơn Tinh, Thủy Tinh — Tác giả dân gian. Truyền thuyết.

Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

Vua Hùng kén rể cho Mị Nương. Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng có tài phi thường, vua đặt sính lễ và hẹn ai mang đến trước sẽ được cưới. Sơn Tinh đến trước. Thủy Tinh giận, gọi mưa, gió, nước đánh Sơn Tinh. Sơn Tinh nâng núi, đắp thành; nước lên đến đâu, núi cao đấy. Thủy Tinh kiệt sức rút nhưng hằng năm lại dâng nước. Câu chuyện liên hệ lũ lụt với một cuộc đối đầu kì ảo, qua đó thể hiện ước muốn cộng đồng bảo vệ cuộc sống trước thiên tai.

Đọc sâu từ chi tiết

Xung đột có hai lớp
Bề ngoài là tranh hôn nhân; bên trong là tương quan núi, nước và cuộc chống lũ của người xưa.

Nước lên–núi cao
Nhịp đối ứng nhấn cuộc đương đầu dai dẳng. Chi tiết kì ảo biểu đạt ước muốn không chịu khuất trước thiên nhiên.

Lặp lại hằng năm
Kết thúc mở về chu kì lũ gắn truyện với kinh nghiệm sống. Đây là cách giải thích dân gian, không thay cho khí tượng học.

Lập luận về nội dung và hình thức

Cuộc đọ sức chuyển kinh nghiệm chống lũ thành hình tượng. Nhịp nước lên, núi cao cho thấy sức bền và ước mong giữ cuộc sống. Việc Thủy Tinh trở lại hằng năm liên hệ với tự nhiên quen thuộc, nhưng mối liên hệ ấy là cách tưởng tượng của cộng đồng xưa. Đọc đúng thể loại giúp ta vừa hiểu khát vọng, vừa không nhầm truyền thuyết với dự báo thiên tai.

Khi viết, đi từ nhận xét đến chi tiết rồi giải thích tác dụng. Bản tóm lược không giữ nguyên nhịp, giọng và toàn bộ ngôn ngữ của tác phẩm; muốn đối chiếu toàn văn, hãy dùng SGK hợp pháp. Không xem tóm lược là bản chép thay văn bản gốc.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Một đoạn phân tích khác đoạn kể lại ở điểm nào?

    Xem lời giải

    Cuộc đọ sức chuyển kinh nghiệm chống lũ thành hình tượng. Nhịp nước lên, núi cao cho thấy sức bền và ước mong giữ cuộc sống. Việc Thủy Tinh trở lại hằng năm liên hệ với tự nhiên quen thuộc, nhưng mối liên hệ ấy là cách tưởng tượng của cộng đồng xưa. Đọc đúng thể loại giúp ta vừa hiểu khát vọng, vừa không nhầm truyền thuyết với dự báo thiên tai.

Ghi nhớ

Cuộc đọ sức chuyển kinh nghiệm chống lũ thành hình tượng. Nhịp nước lên, núi cao cho thấy sức bền và ước mong giữ cuộc sống. Việc Thủy Tinh trở lại hằng năm liên hệ với tự nhiên quen thuộc, nhưng mối liên hệ ấy là cách tưởng tượng của cộng đồng xưa. Đọc đúng thể loại giúp ta vừa hiểu khát vọng, vừa không nhầm truyền thuyết với dự báo thiên tai.

Dễ nhầm

  • Nhận xét cần gắn với chi tiết và tác dụng, không chỉ nhắc lại cốt truyện hoặc nêu bài học chung chung.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Sơn Tinh, Thủy Tinh — Tác giả dân gian. Truyền thuyết.

    Lược thuật/tóm lược do người biên soạn viết, không phải nguyên văn tác phẩm:

    Vua Hùng kén rể cho Mị Nương. Sơn Tinh và Thủy Tinh cùng có tài phi thường, vua đặt sính lễ và hẹn ai mang đến trước sẽ được cưới. Sơn Tinh đến trước. Thủy Tinh giận, gọi mưa, gió, nước đánh Sơn Tinh. Sơn Tinh nâng núi, đắp thành; nước lên đến đâu, núi cao đấy. Thủy Tinh kiệt sức rút nhưng hằng năm lại dâng nước. Câu chuyện liên hệ lũ lụt với một cuộc đối đầu kì ảo, qua đó thể hiện ước muốn cộng đồng bảo vệ cuộc sống trước thiên tai.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Vua đặt điều kiện lựa chọn thế nào?

  3. Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai đến trước?

  4. Câu 3Mức 2Tự luận

    Thủy Tinh tấn công bằng gì? Trả lời ngắn bằng lời của em, dựa vào ngữ liệu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Câu chuyện gắn với hiện tượng gì?

  6. Câu 5Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Dựa vào lược thuật và thông tin thể loại đã cho, xác định đúng hoặc sai.

    ÝĐúngSai
    a)Việc Thủy Tinh trở lại hằng năm liên hệ kinh nghiệm lũ theo chu kì.
    b)Truyện cho phép dự báo chính xác ngày giờ lũ của năm nay.
  7. Câu 6Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết/khái niệm với cách hiểu phù hợp.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Phân tích một nét đáng chú ý của văn bản Sơn Tinh, Thủy Tinh. Dùng ít nhất một chi tiết cụ thể làm bằng chứng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Khi học truyền thuyết về lũ, em cần phân biệt điều gì với hướng dẫn phòng chống lũ thực tế?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay