Ngữ văn 12
Ngữ vănLớp 12Bài 3. Lập luận trong văn bản nghị luận

Viết bài văn nghị luận về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (những hoài bão, ước mơ)

Mục tiêu bài học

  • Vận dụng được luận điểm trung tâm, phân tích bằng chứng, phản biện có căn cứ vào nhiệm vụ cụ thể.
  • Tạo sản phẩm có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

Bài giảng

Công cụ và giới hạn sử dụng

Luận điểm trung tâm. Ý kiến định hướng toàn bài và có thể được kiểm tra bằng lí lẽ, dẫn chứng. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Phân tích bằng chứng. Giải thích vì sao chi tiết hỗ trợ luận điểm, thay vì chỉ kể hoặc liệt kê. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Phản biện có căn cứ. Xem cách hiểu khác, chấp nhận phần hợp lí và chỉ rõ giới hạn. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Quy trình viết: xác định mục đích và người đọc; lập dàn ý theo vấn đề; viết bản hoàn chỉnh; rà soát sự gắn bó giữa luận điểm, chứng cứ và kết luận. Không chép mẫu như bài của mình.

Thực hành có hướng dẫn

Đề viết: Hoài bão cần được chuyển thành kế hoạch có thể sửa

Tình huống nguyên gốc: Linh muốn học thiết kế sản phẩm dễ tiếp cận. Bạn đặt mục tiêu trong một tháng tạo một mẫu hộp dễ mở cho người lớn tuổi; sau lần thử đầu, bạn nhận ra cần đổi kích thước tay nắm chứ không từ bỏ mục tiêu.

Phân tích cách lập dàn ý: Mở bài định vị đối tượng và vấn đề; thân bài chia theo các mặt có quan hệ, mỗi phần có dữ kiện và lí giải; kết bài tổng hợp giá trị cùng giới hạn của nhận định. Đối với báo cáo phải thêm phương pháp, kết quả và nguồn dữ liệu.

Khái niệm chính

Luận điểm trung tâm
Ý kiến định hướng toàn bài và có thể được kiểm tra bằng lí lẽ, dẫn chứng.
Phân tích bằng chứng
Giải thích vì sao chi tiết hỗ trợ luận điểm, thay vì chỉ kể hoặc liệt kê.
Phản biện có căn cứ
Xem cách hiểu khác, chấp nhận phần hợp lí và chỉ rõ giới hạn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết trọn bài: Hoài bão cần được chuyển thành kế hoạch có thể sửa

    Xem lời giải

    Hoài bão đem lại hướng đi, nhưng một ước mơ chỉ có sức sống bền khi được chuyển thành việc có thể làm và kiểm tra. Với người trẻ, lập kế hoạch không phải làm ước mơ nhỏ đi. Nó là cách nối điều mình coi trọng với năng lực và điều kiện đang có.

    Linh muốn thiết kế sản phẩm dễ tiếp cận. Mục tiêu ấy còn khá rộng, nên bạn chọn thử một mẫu hộp trong một tháng. Việc thu hẹp đối tượng tạo cơ hội quan sát: người dùng gặp khó ở đâu, thao tác nào cần ít lực hơn, điều gì mình đang đoán thay vì biết. Một bước nhỏ như vậy có thể cho thông tin thực hơn nhiều lời khẳng định về tài năng tương lai.

    Kế hoạch cũng phải cho phép sửa. Tay nắm ban đầu chưa phù hợp không nhất thiết phủ định hoài bão; nó chỉ cho thấy một giả định chưa đúng. Nếu Linh bảo vệ mọi chi tiết vì đó là ý tưởng của mình, ước mơ phục vụ người dùng lại biến thành việc bảo vệ cái tôi. Biết thay phương án là một biểu hiện trách nhiệm với mục tiêu.

    Dĩ nhiên, không phải hoài bão nào cũng có thể đo bằng sản phẩm ngay hoặc đạt được sau một tháng. Điều kiện kinh tế, thời gian và cơ hội học tập khác nhau khiến mỗi người có nhịp tiến riêng. Vì vậy, đánh giá kế hoạch không chỉ nhìn kết quả cuối mà còn xem khả năng học từ phản hồi, tìm hỗ trợ và giữ giới hạn an toàn.

    Một người trẻ có thể bắt đầu bằng ba câu hỏi: mình muốn tạo giá trị gì, bước gần nhất là gì, bằng chứng nào sẽ cho biết cần đổi cách làm. Hoài bão khi ấy không còn là lời hứa trống. Nó trở thành một quá trình có phương hướng, có khả năng học hỏi và không đòi che giấu những lần chưa thành công.

Ghi nhớ

Luận điểm trung tâm → Phân tích bằng chứng → Phản biện có căn cứ: vận dụng vào dữ kiện, giải thích tác dụng và tự kiểm tra giới hạn kết luận.

Dễ nhầm

  • Không coi ví dụ giả định là dữ kiện thực tế; không chép định nghĩa thay cho thao tác.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

    Tình huống nguyên gốc: Linh muốn học thiết kế sản phẩm dễ tiếp cận. Bạn đặt mục tiêu trong một tháng tạo một mẫu hộp dễ mở cho người lớn tuổi; sau lần thử đầu, bạn nhận ra cần đổi kích thước tay nắm chứ không từ bỏ mục tiêu.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép khái niệm với nội dung sử dụng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể phân tích mối quan hệ giữa chi tiết đã nêu và mục đích diễn đạt.
    b)Mọi chi tiết giả định trong ngữ liệu đều là kết quả nghiên cứu đã công bố.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Đối chiếu tiêu chí để sửa diễn đạt, nguồn và kết luận.
    2. 2Xác định nhiệm vụ và người đọc hoặc người nghe.
    3. 3Chọn dữ kiện phù hợp, ghi rõ phạm vi nguồn.
    4. 4Tổ chức nhận định và giải thích bằng dữ kiện.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Viết luận điểm trung tâm và giải thích vì sao ngữ liệu phù hợp luận điểm ấy.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý theo các phần bắt buộc của kiểu bài; ở mỗi phần nêu dữ kiện sẽ dùng, không chỉ ghi mở bài/thân bài/kết bài.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một đoạn thân bài hoàn chỉnh có dữ kiện, lí giải và câu chuyển; không chỉ liệt kê ý.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Viết bài hoàn chỉnh khoảng 300–400 chữ theo đề: Hoài bão cần được chuyển thành kế hoạch có thể sửa. Với dữ liệu mô phỏng phải ghi nhãn giả định, không trình bày như khảo sát đã tiến hành.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay