Định vị văn bản và đọc có điểm tựa
Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Cảm hứng và sáng tạo (Nguyễn Trần Bạt, nghị luận); không phải nguyên văn tác phẩm.
Nguyễn Trần Bạt bàn cảm hứng như trạng thái tinh thần lan truyền qua văn hóa, có thể khơi đồng cảm và thúc đẩy con người đóng góp ở những môi trường khác nhau. Ông đồng thời nêu mặt nguy hiểm: cảm hứng không được trí tuệ điều tiết có thể dẫn tới hành động mù quáng, còn dồn nén hoặc tiêu diệt cảm hứng làm đời sống tinh thần khô cứng. Từ yêu cầu cân bằng, bài viết chuyển sang vai trò tự do đối với tưởng tượng và lao động sáng tạo tự nguyện. Những ví dụ nghệ thuật được dùng để minh họa sự thăng hoa của tưởng tượng, không thay cho toàn bộ điều kiện tạo tác phẩm. Phần sau nối sáng tạo với cảm nhận cái đẹp, sự phong phú tự nhiên của đời sống tinh thần và giá trị cá nhân. Tác giả phê phán việc làm con người đơn điệu, mất khả năng tưởng tượng; ông chủ trương tôn trọng giá trị riêng để mỗi người có thể đóng góp. Kết luận gắn cảm hứng, sáng tạo và tự do. Đây là hệ quan điểm nghị luận cần phân tích lí lẽ, không biến mọi cách nói nhấn mạnh thành định luật khoa học.