NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 4. Tự sự trong truyện thơ dân gian và trong thơ trữ tình

Nàng Ờm nhắn nhủ

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm truyện thơ dân gian trong Nàng Ờm nhắn nhủ.
  • Phân tích có căn cứ: Kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Nàng Ờm nhắn nhủ (Dân gian dân tộc Mường, truyện thơ dân gian); không phải nguyên văn tác phẩm.

Nàng Ờm và chàng Bồng Hương yêu nhau nhưng bị ngăn cản. Lời của nàng hướng về người sống, kể lại đau khổ và mong những đôi lứa khác được hạnh phúc. Tiếng nói sau mất mát biến câu chuyện riêng thành lời nhắn về quyền yêu và sự cảm thông.

Do bị gia đình ngăn cấm, nàng Ờm và Bồng Hương đã chết; họ thành vợ chồng ở thế giới bên kia, trên núi Làn Ai. Nàng kể đánh cá, cấy hái, dệt may, chúc các mẹ sống lâu và mời lên thăm. Cảnh ấm no sau cái chết là tưởng tượng nghệ thuật phản chiếu khát vọng hạnh phúc; không phải bằng chứng về thế giới bên kia hay lời khuyên tự hại.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Nàng Ờm tự kể với những người còn sống sau khi cùng Bồng Hương chịu bi kịch vì tình yêu bị ngăn cấm. Ngôi kể nhân vật làm lời nhắn có sức nặng của người từng trải đau khổ, không phải lời phán xét từ bên ngoài.

2. Phân tích từ dữ kiện. Nàng vừa kể quê quán, việc đánh cá, cấy hái, dệt may với Bồng Hương ở thế giới bên kia vừa bộc lộ tình nghĩa vợ chồng. Lớp sinh hoạt bình dị và cảm xúc đan nhau tạo một đời sống hạnh phúc trong tưởng tượng để đối chiếu với đau khổ trước đó.

3. Phân tích từ dữ kiện. Nàng chúc các mẹ ở lại sống lâu, mời lên thăm núi Làn Ai, và không muốn người đời khinh người đã tìm đến cái chết. Lời gửi cộng đồng chuyển nỗi đau riêng thành mong ước được cảm thông, để các đôi lứa khác không còn bị ngăn cấm; không phải lời cổ vũ tự hại.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tác phẩm có ca ngợi việc cấm đoán tình yêu không?

    Xem lời giải

    Không. Nỗi đau do chia cắt và mong muốn người khác sum vầy tạo hướng phê phán sự ngăn cản. Không thể lấy việc nhân vật chịu bi kịch làm bằng chứng rằng tác phẩm tán thành bi kịch.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Nàng Ờm nhắn nhủ.

    Xem lời giải

    Trong Nàng Ờm nhắn nhủ, kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống. Nàng Ờm tự kể với những người còn sống sau khi cùng Bồng Hương chịu bi kịch vì tình yêu bị ngăn cấm. Ngôi kể nhân vật làm lời nhắn có sức nặng của người từng trải đau khổ, không phải lời phán xét từ bên ngoài. Nàng vừa kể quê quán, việc đánh cá, cấy hái, dệt may với Bồng Hương ở thế giới bên kia vừa bộc lộ tình nghĩa vợ chồng. Lớp sinh hoạt bình dị và cảm xúc đan nhau tạo một đời sống hạnh phúc trong tưởng tượng để đối chiếu với đau khổ trước đó. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống.

Dễ nhầm

  • Tác phẩm có ca ngợi việc cấm đoán tình yêu không? Không. Nỗi đau do chia cắt và mong muốn người khác sum vầy tạo hướng phê phán sự ngăn cản. Không thể lấy việc nhân vật chịu bi kịch làm bằng chứng rằng tác phẩm tán thành bi kịch.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Nàng Ờm nhắn nhủ (Dân gian dân tộc Mường, truyện thơ dân gian); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Nàng Ờm và chàng Bồng Hương yêu nhau nhưng bị ngăn cản. Lời của nàng hướng về người sống, kể lại đau khổ và mong những đôi lứa khác được hạnh phúc. Tiếng nói sau mất mát biến câu chuyện riêng thành lời nhắn về quyền yêu và sự cảm thông.

    Do bị gia đình ngăn cấm, nàng Ờm và Bồng Hương đã chết; họ thành vợ chồng ở thế giới bên kia, trên núi Làn Ai. Nàng kể đánh cá, cấy hái, dệt may, chúc các mẹ sống lâu và mời lên thăm. Cảnh ấm no sau cái chết là tưởng tượng nghệ thuật phản chiếu khát vọng hạnh phúc; không phải bằng chứng về thế giới bên kia hay lời khuyên tự hại.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Ngôi kể gắn lời nhân vật làm nỗi đau gần gũi.
    2. sự kết hợp kể và bộc lộ cảm xúc tạo chất truyện thơ.
    3. lời nhắn chuyển bi kịch cá nhân thành mong ước cho cộng đồng.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Nàng Ờm nhắn nhủ theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Tác phẩm có ca ngợi việc cấm đoán tình yêu không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Kể một kết cục đau buồn có thể nhằm bảo vệ hạnh phúc của những người còn sống.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Nàng Ờm nhắn nhủ rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Nàng Ờm nhắn nhủ; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay