NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 4. Tự sự trong truyện thơ dân gian và trong thơ trữ tình

Dương phụ hành

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm thơ chữ Hán, thể hành trong Dương phụ hành.
  • Phân tích có căn cứ: Khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Dương phụ hành (Cao Bá Quát, thơ chữ Hán, thể hành); không phải nguyên văn tác phẩm.

Trong chuyến đi, chủ thể quan sát một thiếu phụ phương Tây bộc lộ tình cảm tự nhiên với chồng. Cảnh đôi lứa gần gũi làm người quan sát nghĩ về nỗi xa cách của mình. Cái nhìn từ bên ngoài chuyển thành một rung động riêng, thay vì chỉ ghi chép phong tục lạ.

Cảnh gặp là đêm trên biển. Thiếu phụ tựa vai, kéo áo nói nhỏ với chồng và muốn được chồng đỡ dậy vì lạnh; cuối bài người quan sát nghĩ đến cảnh biệt li của mình.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Trong đêm trên biển, người quan sát thấy một thiếu phụ phương Tây ngồi cạnh chồng. Tình huống gặp gỡ ngắn đưa một nếp bộc lộ tình cảm khác với khuôn phép quen thuộc vào tầm nhìn của nhà Nho đi xa.

2. Phân tích từ dữ kiện. Người phụ nữ tựa vai, kéo áo nói nhỏ với chồng và muốn chồng đỡ mình dậy khi lạnh. Những cử chỉ thân mật cho thấy tình cảm tự nhiên; thái độ quan sát không thể bị thay bằng lời phán xét của người đọc rằng nàng hư hỏng.

3. Phân tích từ dữ kiện. Sau khi miêu tả đôi vợ chồng gần gũi, chủ thể trở về nỗi xa cách của chính mình ở cuối bài. Điểm ngoặt khiến cảnh người khác hạnh phúc trở thành tấm gương soi nỗi nhớ riêng, làm câu chuyện phong tục chuyển thành tiếng nói trữ tình.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có cơ sở nói tác giả chỉ chế giễu người phụ nữ phương Tây không?

    Xem lời giải

    Không. Sự quan sát tinh tế và nỗi nhớ của chủ thể cho phép đọc theo hướng đồng cảm. Không nên đưa định kiến của người đọc vào thay cho thái độ được văn bản thể hiện.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Dương phụ hành.

    Xem lời giải

    Trong Dương phụ hành, khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người. Trong đêm trên biển, người quan sát thấy một thiếu phụ phương Tây ngồi cạnh chồng. Tình huống gặp gỡ ngắn đưa một nếp bộc lộ tình cảm khác với khuôn phép quen thuộc vào tầm nhìn của nhà Nho đi xa. Người phụ nữ tựa vai, kéo áo nói nhỏ với chồng và muốn chồng đỡ mình dậy khi lạnh. Những cử chỉ thân mật cho thấy tình cảm tự nhiên; thái độ quan sát không thể bị thay bằng lời phán xét của người đọc rằng nàng hư hỏng. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người.

Dễ nhầm

  • Có cơ sở nói tác giả chỉ chế giễu người phụ nữ phương Tây không? Không. Sự quan sát tinh tế và nỗi nhớ của chủ thể cho phép đọc theo hướng đồng cảm. Không nên đưa định kiến của người đọc vào thay cho thái độ được văn bản thể hiện.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Dương phụ hành (Cao Bá Quát, thơ chữ Hán, thể hành); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Trong chuyến đi, chủ thể quan sát một thiếu phụ phương Tây bộc lộ tình cảm tự nhiên với chồng. Cảnh đôi lứa gần gũi làm người quan sát nghĩ về nỗi xa cách của mình. Cái nhìn từ bên ngoài chuyển thành một rung động riêng, thay vì chỉ ghi chép phong tục lạ.

    Cảnh gặp là đêm trên biển. Thiếu phụ tựa vai, kéo áo nói nhỏ với chồng và muốn được chồng đỡ dậy vì lạnh; cuối bài người quan sát nghĩ đến cảnh biệt li của mình.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Tự sự ngắn dựng một tình huống gặp gỡ văn hóa.
    2. chi tiết cử chỉ gợi tình cảm không cần bình phẩm dài.
    3. điểm ngoặt cuối đưa sự chú ý từ người được nhìn về người nhìn.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Dương phụ hành theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Có cơ sở nói tác giả chỉ chế giễu người phụ nữ phương Tây không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Khác biệt văn hóa có thể mở đường cho đồng cảm về tình cảm con người.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Dương phụ hành rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Dương phụ hành; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay