Ngữ văn 9
Ngữ vănLớp 9Bài 3. Hồn nước nằm trong tiếng mẹ cha

Tự tình (bài 2)

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu,thực hành và giải thích bằng dẫn chứng phù hợp với yêu cầu của bài.

Bài giảng

Tiếp cận tác phẩm và nội dung

Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

Phân tích nghệ thuật và ý nghĩa

Theo dõi vận động cảm xúc thay vì chia đề–thực–luận–kết rồi chỉ kể tên. Tiếng động ngoài cảnh làm nổi bật sự lẻ loi;những động từ mạnh và thế đối trong phần tả cảnh cho thấy sức phản kháng. Cuối bài không xóa sự phản kháng ấy mà làm nghịch cảnh thêm nhức nhối. Phân tích giọng điệu cần giữ cả buồn tủi lẫn thách thức,không ép bài thơ thành chỉ than thân hoặc chỉ chiến thắng.

Tự học có phương pháp

Lập bảng hai cột: dữ kiện được cung cấp – điều có thể suy ra. Với “Tự tình (bài 2)”, trọng tâm là khát vọng hạnh phúc và ý thức phản kháng nghịch cảnh. Bản diễn giải không thay toàn văn: nhận định về câu chữ chính xác, âm thanh hoặc một chi tiết chưa nêu phải được kiểm tra ở văn bản có nguồn. Khi trả lời bài tập tại đây, chỉ dùng những dữ kiện đã cung cấp và ghi rõ giới hạn suy luận.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Vì sao không nên chỉ gọi bài thơ là lời than buồn?

    Xem lời giải

    Giữa nỗi cô đơn có sức vươn và phản kháng qua hình ảnh,động từ mạnh;chủ thể còn ý thức giá trị và muốn sống đầy đủ.

Ghi nhớ

khát vọng hạnh phúc và ý thức phản kháng nghịch cảnh

Dễ nhầm

  • Không đồng nhất tóm tắt với phân tích: phân tích phải giải thích cách chi tiết tạo ý nghĩa.
  • Không gán cho văn bản điều không được thể hiện; cách hiểu mở vẫn cần bằng chứng.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Văn bản được học thuộc kiểu/thể loại nào?

  2. Câu 2Mức 1Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Men rượu có xóa được buồn tủi của người trữ tình không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  3. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Xét hai nhận định về nội dung và cách hiểu bản diễn giải.

    ÝĐúngSai
    a)Hạnh phúc ít ỏi bị chia sẻ được gắn với nghịch cảnh tình duyên cuối bài.
    b)Những hình ảnh thiên nhiên mạnh mẽ chứng minh nghịch cảnh đã được giải quyết hoàn toàn.
  4. Câu 4Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Vì sao không nên chỉ gọi bài thơ là lời than buồn?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 5Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Giải thích vai trò của chi tiết/quan hệ sau trong2–4câu: thiên nhiên được cảm nhận bằng những chuyển động mạnh giữa tâm trạng cô đơn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 2Ghép nối

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Ghép chi tiết hoặc thành phần với vai trò tương ứng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Viết đoạn 100–150 chữ làm rõ chủ đề “khát vọng hạnh phúc và ý thức phản kháng nghịch cảnh” qua ít nhất hai chi tiết trong bản diễn giải. Phân tích một cách tổ chức hình thức, không chỉ kể lại.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 3Tự luận

    Tóm lược và diễn giải nguyên gốc,không phải toàn văn “Tự tình (bài 2)” (Hồ Xuân Hương):

    Trong đêm khuya,tiếng trống canh làm người trữ tình cảm nhận thời gian và sự cô đơn. Men rượu không xóa được buồn tủi. Hình ảnh thiên nhiên mang sức vươn,phá thể hiện một nội lực không chịu yên. Cuối bài,lời tự tình trở lại với nghịch cảnh tình duyên,một phần hạnh phúc ít ỏi còn bị chia sẻ. Nỗi buồn không tách khỏi ý thức giá trị và khát vọng sống.

    Vì sao lời giới thiệu “bài thơ chỉ than thân, hoàn toàn không có sức phản kháng” chưa bao quát bản diễn giải?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay