Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 4. Tiếng cười trào phúng trong thơ

Thực hành đọc: Vịnh cây vông

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Thực hành đọc: Vịnh cây vông qua đặc điểm thơ trào phúng.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Nguyễn Công Trứ — thơ trào phúng.

Bản tóm lược nguyên gốc: Bài thơ mượn hình tượng cây vông để nói một vấn đề con người. Những đặc điểm thân cao lớn nhưng gỗ xốp, ruột rỗng, nhiều gai và khả năng làm vật liệu chịu lực bị đặt thành câu hỏi tạo một lớp nghĩa ngụ ý. Khi đối chiếu các nét miêu tả và giọng đánh giá, người đọc có thể nhận ra sự phê phán kẻ có vẻ hoặc có vị trí mà thiếu thực chất. Không nên hiểu mọi câu như kiến thức thực vật học; đây là nghệ thuật mượn vật nói người. Đồng thời, không tùy tiện gán một cá nhân lịch sử nếu thiếu nguồn; trước hết phải chứng minh đối tượng khái quát được gợi từ cấu trúc bài.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Tương phản hình thức và giá trị: Nền tảng cho tiếng cười châm biếm.

Mượn cây nói người: Hình tượng có nghĩa tả thực và nghĩa xã hội.

Giọng đánh giá qua miêu tả: Phê phán không nhất thiết cần gọi thẳng tên đối tượng.

Câu hỏi trọng tâm

Đọc bài như một bản mô tả khoa học về cây vông có hạn chế gì?

Sẽ bỏ lớp ngụ ý phê phán vẻ ngoài thiếu thực chất. Cần theo giọng điệu, tương phản và cách chọn đặc điểm để nhận nghĩa trào phúng; không phủ nhận hoàn toàn nghĩa tả cây.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Đọc bài như một bản mô tả khoa học về cây vông có hạn chế gì?

    Xem lời giải

    Sẽ bỏ lớp ngụ ý phê phán vẻ ngoài thiếu thực chất. Cần theo giọng điệu, tương phản và cách chọn đặc điểm để nhận nghĩa trào phúng; không phủ nhận hoàn toàn nghĩa tả cây.

Ghi nhớ

Sẽ bỏ lớp ngụ ý phê phán vẻ ngoài thiếu thực chất. Cần theo giọng điệu, tương phản và cách chọn đặc điểm để nhận nghĩa trào phúng; không phủ nhận hoàn toàn nghĩa tả cây.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Thực hành đọc: Vịnh cây vông

    Nguyễn Công Trứ — thơ trào phúng.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Bài thơ mượn hình tượng cây vông để nói một vấn đề con người. Những đặc điểm thân cao lớn nhưng gỗ xốp, ruột rỗng, nhiều gai và khả năng làm vật liệu chịu lực bị đặt thành câu hỏi tạo một lớp nghĩa ngụ ý. Khi đối chiếu các nét miêu tả và giọng đánh giá, người đọc có thể nhận ra sự phê phán kẻ có vẻ hoặc có vị trí mà thiếu thực chất. Không nên hiểu mọi câu như kiến thức thực vật học; đây là nghệ thuật mượn vật nói người. Đồng thời, không tùy tiện gán một cá nhân lịch sử nếu thiếu nguồn; trước hết phải chứng minh đối tượng khái quát được gợi từ cấu trúc bài.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hình tượng được mượn để nói chuyện con người là gì?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Mượn cây nói người. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Tương phản hình thức và giá trị” và “Giọng đánh giá qua miêu tả”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Đọc bài như một bản mô tả khoa học về cây vông có hạn chế gì?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Tương phản hình thức và giá trị” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Giọng đánh giá qua miêu tả”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay