Kiến thức: Sắc thái nghĩa
Từ gần nghĩa có thể khác mức độ, cảm xúc, trang trọng hoặc thái độ. Chọn theo đối tượng, quan hệ và mục đích giao tiếp. Không dùng một từ chê nặng để thay từ trung tính mà cho rằng nghĩa không đổi.
Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 4. Tiếng cười trào phúng trong thơ
Thực hành tiếng Việt trang 86
Mục tiêu bài học
- Nắm kiến thức của phần học và vận dụng bằng chứng, cách diễn đạt phù hợp để tự đọc, tự viết.
Bài giảng
Phân tích ngữ cảnh mới
“Bạn góp ý thẳng thắn” so với “bạn nói xấc”: từ nào mang sắc thái chê?
**Lí giải: ** Xấc thể hiện đánh giá thiếu lễ độ.
Từ nào trang trọng hơn trong thông báo: “mất” hay “từ trần”?
**Lí giải: ** Thường dùng khi nói người qua đời trong bối cảnh trang trọng.
“Nhỏ nhắn” thường gợi thiện cảm hay khinh miệt?
**Lí giải: ** Gợi vẻ nhỏ, xinh; khác nhãn chê người.
“Lén lút” có trung tính hoàn toàn không?
**Lí giải: ** Thường gợi việc giấu giếm, đáng ngờ.
Ví dụ
Ví dụ 1
Sửa câu góp ý “Bài bạn viết dở tệ” thành lời chỉ rõ vấn đề mà không công kích.
Xem lời giảiẨn lời giải
“Đoạn thứ hai chưa có ví dụ nên lí lẽ còn khó theo dõi. Bạn có thể thêm một tình huống cụ thể.” Giữ mục tiêu cải thiện, tránh nhãn xúc phạm.
Ghi nhớ
Từ gần nghĩa có thể khác mức độ, cảm xúc, trang trọng hoặc thái độ. Chọn theo đối tượng, quan hệ và mục đích giao tiếp. Không dùng một từ chê nặng để thay từ trung tính mà cho rằng nghĩa không đổi.
Dễ nhầm
- Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.
Bài tập
Đã đúng 0/4 câu
Đọc ngữ liệu
Từ gần nghĩa có thể khác mức độ, cảm xúc, trang trọng hoặc thái độ. Chọn theo đối tượng, quan hệ và mục đích giao tiếp. Không dùng một từ chê nặng để thay từ trung tính mà cho rằng nghĩa không đổi.
Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc
“Bạn góp ý thẳng thắn” so với “bạn nói xấc”: từ nào mang sắc thái chê?
**Lí giải: ** Xấc thể hiện đánh giá thiếu lễ độ.
Từ nào trang trọng hơn trong thông báo: “mất” hay “từ trần”?
**Lí giải: ** Thường dùng khi nói người qua đời trong bối cảnh trang trọng.
“Nhỏ nhắn” thường gợi thiện cảm hay khinh miệt?
**Lí giải: ** Gợi vẻ nhỏ, xinh; khác nhãn chê người.
“Lén lút” có trung tính hoàn toàn không?
**Lí giải: ** Thường gợi việc giấu giếm, đáng ngờ.
- Câu 1Mức 1Trả lời ngắn
“Bạn góp ý thẳng thắn” so với “bạn nói xấc”: từ nào mang sắc thái chê? Chỉ viết đúng từ/cụm từ được hỏi trong câu.
- Câu 2Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án
Từ nào trang trọng hơn trong thông báo: “mất” hay “từ trần”?
- Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
“Nhỏ nhắn” thường gợi thiện cảm hay khinh miệt?
- Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án
“Lén lút” có trung tính hoàn toàn không?
- Câu 5Mức 3Tự luận
Sửa câu góp ý “Bài bạn viết dở tệ” thành lời chỉ rõ vấn đề mà không công kích.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 6Mức 2Tự luận
Giải thích vì sao cần xét ngữ cảnh khi dùng kiến thức sắc thái nghĩa. Nêu một ví dụ từ các câu sau.
“Bạn góp ý thẳng thắn” so với “bạn nói xấc”: từ nào mang sắc thái chê?
Từ nào trang trọng hơn trong thông báo: “mất” hay “từ trần”?
“Nhỏ nhắn” thường gợi thiện cảm hay khinh miệt?
“Lén lút” có trung tính hoàn toàn không?0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 7Mức 3Tự luận
Một bạn thay “nhỏ nhắn” bằng “bé tí tẹo” trong lời giới thiệu trang trọng về nhân vật. Nhận xét sắc thái và đề xuất cách diễn đạt phù hợp, không công kích ngoại hình.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.
- Câu 8Mức 4Tự luận
Sửa một lỗi do dùng máy móc kiến thức sắc thái nghĩa: nêu câu sai/cách hiểu sai, tạo ngữ cảnh rồi sửa có lí do.
0 từ
0/10 ảnhCó thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.