Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 3. Lời sông núi

Viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống (con người trong mối quan hệ với cộng đồng, đất nước)

Mục tiêu bài học

  • Nắm kiến thức của phần học và vận dụng bằng chứng, cách diễn đạt phù hợp để tự đọc, tự viết.

Bài giảng

Yêu cầu và cách tìm ý

Nêu ý kiến rõ về trách nhiệm cộng đồng; giải thích, đưa bằng chứng thật hoặc tình huống ghi là giả định, phân tích và đề xuất. Không dùng khẩu hiệu thay lí lẽ.

Luận đề: trách nhiệm với của dùng chung. Luận điểm 1: tác động tới người sau. Luận điểm 2: việc nhỏ có thể thực hiện. Phản biện: đồ chung không có nghĩa không ai chịu trách nhiệm. Kết: cam kết vừa sức, cụ thể.

Bài mẫu nguyên gốc và cách đọc

Bài mẫu nguyên gốc:

Trách nhiệm với cộng đồng bắt đầu ở cách ta đối xử với những thứ không thuộc riêng mình. Một quyển sách thư viện, một ghế chờ hay vòi nước trong trường đều phục vụ nhiều người. Vì thế, giữ gìn đồ dùng chung không phải việc phụ sau khi đã làm xong việc cá nhân.

Trước hết, một hành động nhỏ có thể tạo ảnh hưởng kéo dài. Nếu người đọc xé mất trang, mọi bạn mượn sau đều mất phần thông tin ấy. Thiệt hại không dừng ở giá giấy; mà còn là cơ hội học tập và công sức người quản lí. Ngược lại, báo sớm một chỗ hỏng giúp sửa trước khi đồ vật không thể dùng. Có thể hình dung một lớp để lại phòng sạch sau tiết học: người học tiếp không phải bắt đầu bằng việc thu dọn rác của người trước.

Có người nói đồ chung đã có nhân viên phụ trách. Đúng là nhà trường cần tổ chức quản lí, nhưng trách nhiệm tổ chức không xóa trách nhiệm người sử dụng. Nếu ai cũng coi việc giữ gìn là của người khác, gánh nặng sẽ tăng và nguồn lực chung giảm. Đồng thời, không nên đổ mọi lỗi cho một học sinh khi thiết bị đã cũ; muốn phê bình cần biết sự việc và có cách báo hỏng minh bạch.

Học sinh có thể bắt đầu bằng việc trả sách đúng chỗ, khóa vòi nước khi không dùng và báo người lớn khi phát hiện nguy cơ. Những việc ấy không làm ta trở thành người hùng, nhưng tạo điều kiện để người khác học, sống thuận lợi hơn. Yêu cộng đồng không chỉ là xúc động trước một câu chuyện lớn; mà còn là tự hỏi sau mỗi hành động: người đến sau sẽ được hưởng điều gì, hay phải gánh điều gì từ việc mình vừa làm?

Kiểm tra và sửa

“Ai làm hỏng đồ chung đều là người xấu.”

“Cần xác minh nguyên nhân và cách sử dụng; phê bình hành vi vô trách nhiệm, đồng thời sửa điều kiện quản lí chưa hợp lí.” Tránh kết tội toàn bộ con người.

Tự kiểm: bài đúng thể loại chưa?chi tiết có nguồn hoặc ghi giả định chưa?mỗi nhận xét có lí giải chưa?đã phân biệt bản viết mới với tác phẩm gốc chưa?

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    “Ai làm hỏng đồ chung đều là người xấu.”

    Xem lời giải

    “Cần xác minh nguyên nhân và cách sử dụng; phê bình hành vi vô trách nhiệm, đồng thời sửa điều kiện quản lí chưa hợp lí.” Tránh kết tội toàn bộ con người.

Ghi nhớ

Nêu ý kiến rõ về trách nhiệm cộng đồng; giải thích, đưa bằng chứng thật hoặc tình huống ghi là giả định, phân tích và đề xuất. Không dùng khẩu hiệu thay lí lẽ.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/1 câu

  1. Câu 1Mức 2Tự luận

    Đọc nhiệm vụ và lập luận đề hoặc trọng tâm 3–4 dòng.

    Nêu ý kiến rõ về trách nhiệm cộng đồng; giải thích, đưa bằng chứng thật hoặc tình huống ghi là giả định, phân tích và đề xuất. Không dùng khẩu hiệu thay lí lẽ.
    Chủ điểm mẫu:
    Luận đề: trách nhiệm với của dùng chung. Luận điểm 1: tác động tới người sau. Luận điểm 2: việc nhỏ có thể thực hiện. Phản biện: đồ chung không có nghĩa không ai chịu trách nhiệm. Kết: cam kết vừa sức, cụ thể.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  2. Câu 2Mức 1Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình viết cho nhiệm vụ sau:
    Viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống (con người trong mối quan hệ với cộng đồng, đất nước)

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Lập dàn ý có trình tự.
    2. 2Viết bản đầu theo dàn ý.
    3. 3Đối chiếu tiêu chí, nhận phản hồi và sửa.
    4. 4Tìm ý và chọn trọng tâm.
    5. 5Xác định mục đích, người đọc và tư liệu cần có.
  3. Câu 3Mức 2Tự luận

    Dựa vào kế hoạch dưới đây, viết một mở bài hoặc phần mở đúng thể loại.

    Luận đề: trách nhiệm với của dùng chung. Luận điểm 1: tác động tới người sau. Luận điểm 2: việc nhỏ có thể thực hiện. Phản biện: đồ chung không có nghĩa không ai chịu trách nhiệm. Kết: cam kết vừa sức, cụ thể.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  4. Câu 4Mức 3Tự luận

    Phát triển một ý trong kế hoạch thành đoạn có chi tiết và giải thích.

    Luận đề: trách nhiệm với của dùng chung. Luận điểm 1: tác động tới người sau. Luận điểm 2: việc nhỏ có thể thực hiện. Phản biện: đồ chung không có nghĩa không ai chịu trách nhiệm. Kết: cam kết vừa sức, cụ thể.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 5Mức 2Tự luận

    Sửa cách viết/cách hiểu sau và giải thích vì sao.

    “Ai làm hỏng đồ chung đều là người xấu.”

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 6Mức 3Tự luận

    Thực hiện trọn nhiệm vụ viết bằng nội dung của em.

    Viết bài văn nghị luận về một vấn đề đời sống (con người trong mối quan hệ với cộng đồng, đất nước)

    Yêu cầu: Nêu ý kiến rõ về trách nhiệm cộng đồng; giải thích, đưa bằng chứng thật hoặc tình huống ghi là giả định, phân tích và đề xuất. Không dùng khẩu hiệu thay lí lẽ.

    Định hướng: Luận đề: trách nhiệm với của dùng chung. Luận điểm 1: tác động tới người sau. Luận điểm 2: việc nhỏ có thể thực hiện. Phản biện: đồ chung không có nghĩa không ai chịu trách nhiệm. Kết: cam kết vừa sức, cụ thể.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 7Mức 3Tự luận

    Đọc bài mẫu nguyên gốc dưới đây.Nêu một điểm đạt, một điểm em muốn làm khác, và lí do; không viết lại toàn bộ mẫu.

    Bài mẫu nguyên gốc:

    Trách nhiệm với cộng đồng bắt đầu ở cách ta đối xử với những thứ không thuộc riêng mình. Một quyển sách thư viện, một ghế chờ hay vòi nước trong trường đều phục vụ nhiều người. Vì thế, giữ gìn đồ dùng chung không phải việc phụ sau khi đã làm xong việc cá nhân.

    Trước hết, một hành động nhỏ có thể tạo ảnh hưởng kéo dài. Nếu người đọc xé mất trang, mọi bạn mượn sau đều mất phần thông tin ấy. Thiệt hại không dừng ở giá giấy; mà còn là cơ hội học tập và công sức người quản lí. Ngược lại, báo sớm một chỗ hỏng giúp sửa trước khi đồ vật không thể dùng. Có thể hình dung một lớp để lại phòng sạch sau tiết học: người học tiếp không phải bắt đầu bằng việc thu dọn rác của người trước.

    Có người nói đồ chung đã có nhân viên phụ trách. Đúng là nhà trường cần tổ chức quản lí, nhưng trách nhiệm tổ chức không xóa trách nhiệm người sử dụng. Nếu ai cũng coi việc giữ gìn là của người khác, gánh nặng sẽ tăng và nguồn lực chung giảm. Đồng thời, không nên đổ mọi lỗi cho một học sinh khi thiết bị đã cũ; muốn phê bình cần biết sự việc và có cách báo hỏng minh bạch.

    Học sinh có thể bắt đầu bằng việc trả sách đúng chỗ, khóa vòi nước khi không dùng và báo người lớn khi phát hiện nguy cơ. Những việc ấy không làm ta trở thành người hùng, nhưng tạo điều kiện để người khác học, sống thuận lợi hơn. Yêu cộng đồng không chỉ là xúc động trước một câu chuyện lớn; mà còn là tự hỏi sau mỗi hành động: người đến sau sẽ được hưởng điều gì, hay phải gánh điều gì từ việc mình vừa làm?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 8Mức 4Tự luận

    Lập bảng tự sửa cho sản phẩm của em: gồm vấn đề, câu/đoạn trước sửa, câu/đoạn sau sửa, và lí do. Nêu ít nhất 2 thay đổi thật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay