Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 3. Lời sông núi

Nam quốc sơn hà

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Nam quốc sơn hà qua đặc điểm thất ngôn tứ tuyệt.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Tác giả chưa xác định; thường gắn với truyền thuyết về Lý Thường Kiệt — thất ngôn tứ tuyệt.

Bản tóm lược nguyên gốc: Bài thơ khẳng định chủ quyền phương Nam bằng giọng trang trọng, dứt khoát. Sự phân định lãnh thổ được đặt trong một trật tự có tính chính đáng, nhằm bác bỏ hành động xâm phạm. Hai câu sau chuyển từ khẳng định sang chất vấn, kết án kẻ xâm lược và bày tỏ niềm tin vào thất bại của chúng. Bốn câu tạo một mạch lập luận cô đọng: chủ quyền có cơ sở, kẻ xâm lấn là phi nghĩa, hậu quả thất bại được dự báo. Tác giả cụ thể của bài thơ còn là vấn đề nghiên cứu; không nên biến một cách gắn truyền thuyết thành kết luận chắc chắn về văn bản học.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Khẳng định lãnh thổ và người làm chủ: Tạo tiền đề chính đáng cho lời phản bác.

Chất vấn hành động xâm phạm: Giọng hỏi mang tính kết tội, không phải thiếu thông tin.

Dự báo thất bại của giặc: Thể hiện ý chí bảo vệ chủ quyền và niềm tin chiến thắng.

Câu hỏi trọng tâm

Bốn câu thơ có thể tạo lập luận như thế nào?

Có tiền đề khẳng định chủ quyền, sự đánh giá hành động xâm lược trái chính nghĩa và kết luận về thất bại. Mạch ấy làm giọng thơ vừa giàu cảm xúc vừa có tính lí lẽ.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Bốn câu thơ có thể tạo lập luận như thế nào?

    Xem lời giải

    Có tiền đề khẳng định chủ quyền, sự đánh giá hành động xâm lược trái chính nghĩa và kết luận về thất bại. Mạch ấy làm giọng thơ vừa giàu cảm xúc vừa có tính lí lẽ.

Ghi nhớ

Có tiền đề khẳng định chủ quyền, sự đánh giá hành động xâm lược trái chính nghĩa và kết luận về thất bại. Mạch ấy làm giọng thơ vừa giàu cảm xúc vừa có tính lí lẽ.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Nam quốc sơn hà

    Tác giả chưa xác định; thường gắn với truyền thuyết về Lý Thường Kiệt — thất ngôn tứ tuyệt.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Bài thơ khẳng định chủ quyền phương Nam bằng giọng trang trọng, dứt khoát. Sự phân định lãnh thổ được đặt trong một trật tự có tính chính đáng, nhằm bác bỏ hành động xâm phạm. Hai câu sau chuyển từ khẳng định sang chất vấn, kết án kẻ xâm lược và bày tỏ niềm tin vào thất bại của chúng. Bốn câu tạo một mạch lập luận cô đọng: chủ quyền có cơ sở, kẻ xâm lấn là phi nghĩa, hậu quả thất bại được dự báo. Tác giả cụ thể của bài thơ còn là vấn đề nghiên cứu; không nên biến một cách gắn truyền thuyết thành kết luận chắc chắn về văn bản học.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hai câu sau của Nam quốc sơn hà chuyển sang điều gì?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Chất vấn hành động xâm phạm. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Khẳng định lãnh thổ và người làm chủ” và “Dự báo thất bại của giặc”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Bốn câu thơ có thể tạo lập luận như thế nào?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Khẳng định lãnh thổ và người làm chủ” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Dự báo thất bại của giặc”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay