Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 3. Lời sông núi

Hịch tướng sĩ

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Hịch tướng sĩ qua đặc điểm hịch; nghị luận trung đại.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Trần Quốc Tuấn — hịch; nghị luận trung đại.

Bản tóm lược nguyên gốc: Trước nguy cơ xâm lược, tác giả hướng lời tới tướng sĩ, nhắc những tấm gương trung nghĩa và chỉ ra sự ngang ngược của giặc. Ông bộc lộ nỗi đau, trách nhiệm và sự gắn bó với thuộc tướng. Từ đó, bài hịch phê phán thái độ thờ ơ, hưởng lạc, vạch hậu quả nếu không chuẩn bị chiến đấu. Phần sau chỉ rõ con đường rèn luyện và đặt người nghe trước lựa chọn có ý nghĩa sinh tử với bản thân, gia đình và đất nước. Sức thuyết phục đến từ lập luận, đối chiếu lợi–hại và cảm xúc chân thành. Đây là lời kêu gọi trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể, không phải khuôn mẫu để dùng giọng lên án với mọi bất đồng hôm nay.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Nêu gương trung nghĩa trước khi phê phán: Xây dựng chuẩn mực chung và nền tảng cho lời kêu gọi.

Chỉ hậu quả mất nước gắn đời sống tướng sĩ: Biến nguy cơ chung thành trách nhiệm gần gũi, cụ thể.

Đặt hai con đường đối lập: Buộc người nghe cân nhắc lựa chọn và hướng tới hành động.

Câu hỏi trọng tâm

Chỉ có cảm xúc mãnh liệt đã đủ làm nên sức thuyết phục của bài hịch chưa?

Chưa. Cảm xúc đi cùng chứng cứ, gương lịch sử, phân tích hậu quả và phương án rèn luyện. Chính cấu trúc lí lẽ gắn trách nhiệm với hành động làm lời kêu gọi có cơ sở.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chỉ có cảm xúc mãnh liệt đã đủ làm nên sức thuyết phục của bài hịch chưa?

    Xem lời giải

    Chưa. Cảm xúc đi cùng chứng cứ, gương lịch sử, phân tích hậu quả và phương án rèn luyện. Chính cấu trúc lí lẽ gắn trách nhiệm với hành động làm lời kêu gọi có cơ sở.

Ghi nhớ

Chưa. Cảm xúc đi cùng chứng cứ, gương lịch sử, phân tích hậu quả và phương án rèn luyện. Chính cấu trúc lí lẽ gắn trách nhiệm với hành động làm lời kêu gọi có cơ sở.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Hịch tướng sĩ

    Trần Quốc Tuấn — hịch; nghị luận trung đại.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Trước nguy cơ xâm lược, tác giả hướng lời tới tướng sĩ, nhắc những tấm gương trung nghĩa và chỉ ra sự ngang ngược của giặc. Ông bộc lộ nỗi đau, trách nhiệm và sự gắn bó với thuộc tướng. Từ đó, bài hịch phê phán thái độ thờ ơ, hưởng lạc, vạch hậu quả nếu không chuẩn bị chiến đấu. Phần sau chỉ rõ con đường rèn luyện và đặt người nghe trước lựa chọn có ý nghĩa sinh tử với bản thân, gia đình và đất nước. Sức thuyết phục đến từ lập luận, đối chiếu lợi–hại và cảm xúc chân thành. Đây là lời kêu gọi trong hoàn cảnh lịch sử cụ thể, không phải khuôn mẫu để dùng giọng lên án với mọi bất đồng hôm nay.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Đối tượng được hướng lời trực tiếp trong bài hịch là ai?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Chỉ hậu quả mất nước gắn đời sống tướng sĩ. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Nêu gương trung nghĩa trước khi phê phán” và “Đặt hai con đường đối lập”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Chỉ có cảm xúc mãnh liệt đã đủ làm nên sức thuyết phục của bài hịch chưa?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Nêu gương trung nghĩa trước khi phê phán” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Đặt hai con đường đối lập”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay