Ngữ văn 8
Ngữ vănLớp 8Bài 2. Vẻ đẹp cổ điển

Thiên Trường vãn vọng

Mục tiêu bài học

  • Đọc hiểu Thiên Trường vãn vọng qua đặc điểm thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
  • Phân tích chi tiết và giải thích quan hệ giữa hình thức với ý nghĩa.

Bài giảng

Định hướng đọc và bản tóm lược nguyên gốc

Trần Nhân Tông — thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Bản tóm lược nguyên gốc: Bức tranh buổi chiều ở Thiên Trường hiện lên qua lớp khói nhạt làm cảnh vật vừa rõ vừa mờ. Trẻ chăn trâu theo tiếng sáo đưa trâu về, trong khi từng đôi cò trắng hạ xuống ruộng; các chi tiết gợi nhịp sống quê lúc chiều xuống. Bài thơ ít lời mà phối hợp thị giác, âm thanh và vận động. Người ngắm cảnh không tách khỏi đời sống bình dị; thái độ thư thái, trân trọng cuộc sống yên bình có thể cảm nhận qua cách lựa chọn hình ảnh. Cảnh chiều không bị đồng nhất với tàn lụi hay tuyệt vọng; bóng tối đang xuống nhưng sự sống vẫn tiếp diễn nhẹ nhàng.

Đây không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Khi học ngôn từ, nhịp và trích dẫn, hãy đối chiếu bản sách hợp pháp.

Phân tích bằng chứng cụ thể

Khói chiều làm cảnh nửa rõ nửa mờ: Tạo chiều sâu và sự mềm mại, không phải lỗi quan sát.

Trẻ chăn trâu và tiếng sáo: Đưa con người, sinh hoạt và âm thanh bình dị vào bức tranh.

Cánh cò trong cảnh chiều: Chuyển động cò hạ xuống ruộng làm cảnh chiều vẫn có sự sống, bên cạnh nhịp trẻ đưa trâu trở về.

Câu hỏi trọng tâm

Có nên giải thích mọi cảnh chiều là nỗi buồn tuyệt vọng không?

Không. Trong bài này, tiếng sáo, trẻ chăn trâu, cánh cò tạo nhịp sống thanh bình. Cần căn cứ tổ hợp hình ảnh và giọng điệu, không áp một công thức “chiều là buồn” lên mọi văn bản.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Có nên giải thích mọi cảnh chiều là nỗi buồn tuyệt vọng không?

    Xem lời giải

    Không. Trong bài này, tiếng sáo, trẻ chăn trâu, cánh cò tạo nhịp sống thanh bình. Cần căn cứ tổ hợp hình ảnh và giọng điệu, không áp một công thức “chiều là buồn” lên mọi văn bản.

Ghi nhớ

Không. Trong bài này, tiếng sáo, trẻ chăn trâu, cánh cò tạo nhịp sống thanh bình. Cần căn cứ tổ hợp hình ảnh và giọng điệu, không áp một công thức “chiều là buồn” lên mọi văn bản.

Dễ nhầm

  • Không thay phân tích bằng nhãn khen/chê chung chung; mọi nhận xét về văn bản cần có chi tiết và lời giải thích.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Thiên Trường vãn vọng

    Trần Nhân Tông — thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

    Bản tóm lược nguyên gốc: Bức tranh buổi chiều ở Thiên Trường hiện lên qua lớp khói nhạt làm cảnh vật vừa rõ vừa mờ. Trẻ chăn trâu theo tiếng sáo đưa trâu về, trong khi từng đôi cò trắng hạ xuống ruộng; các chi tiết gợi nhịp sống quê lúc chiều xuống. Bài thơ ít lời mà phối hợp thị giác, âm thanh và vận động. Người ngắm cảnh không tách khỏi đời sống bình dị; thái độ thư thái, trân trọng cuộc sống yên bình có thể cảm nhận qua cách lựa chọn hình ảnh. Cảnh chiều không bị đồng nhất với tàn lụi hay tuyệt vọng; bóng tối đang xuống nhưng sự sống vẫn tiếp diễn nhẹ nhàng.

    Đây là bản tóm lược và diễn giải do người biên soạn viết mới, không phải nguyên văn hay bản dịch tác phẩm. Các câu hỏi chỉ yêu cầu dữ kiện trong ngữ liệu này và kiến thức được cung cấp.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dựa thông tin tác giả, thể loại và cách tổ chức được giới thiệu trong ngữ liệu, chọn dạng văn bản phù hợp.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Nối chi tiết với ý nghĩa phân tích.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chuyển động nào của cò được nêu trong ngữ liệu?

  5. Câu 4Mức 3Tự luận

    Đọc bản tóm lược độc lập.

    Phân tích chi tiết: Trẻ chăn trâu và tiếng sáo. Viết 3–5 câu, không chỉ gọi tên tác dụng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Đối chiếu hai chi tiết/đặc điểm: “Khói chiều làm cảnh nửa rõ nửa mờ” và “Cánh cò trong cảnh chiều”. Chúng góp phần vào ý nghĩa chung theo hai cách khác nhau ra sao? Không thêm sự kiện ngoài bản tóm lược.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Dựa trên ngữ liệu tóm lược dưới đây, trả lời bằng một đoạn có bằng chứng.

    Có nên giải thích mọi cảnh chiều là nỗi buồn tuyệt vọng không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 4Tự luận

    Một bạn dùng riêng chi tiết “Khói chiều làm cảnh nửa rõ nửa mờ” để giải thích toàn bộ tác phẩm. Hãy nêu điều chi tiết ấy làm rõ và một phần ý nghĩa còn cần đối chiếu với “Cánh cò trong cảnh chiều”.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Viết đoạn 6–8 câu về một ý nghĩa em rút ra từ bản tóm lược sau; phân biệt điều văn bản cho thấy và liên hệ riêng.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay