NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 10. Quê hương trong tôi

Bài 24. Quê ngoại

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Quê ngoại”.
  • Thực hành Trả bài văn miêu tả cây cối.
  • Thực hành Đọc mở rộng.

Bài giảng

Đọc: Quê ngoại

Lời tóm tắt mới của bài “Quê ngoại” — tác giả/nguồn: Nguyễn Quang Thiều. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Ki-a sống ở Mỹ, lần đầu về quê ngoại là làng Chùa ở Việt Nam. Cảnh nhà nhỏ, ruộng, sông Đáy, ao sen và thái độ yêu mến của mọi người làm em gắn bó. Mẹ kể những trò chơi tuổi nhỏ bên đê, bên người ông. Trở lại Mỹ, Ki-a thấy mình có thêm một quê hương và vui kể với bạn. Trong giấc ngủ, em còn mơ về làng, về người và cảnh. Kí ức mới kết hợp chuyện mẹ kể giúp tình thân, nguồn cội vượt khoảng cách địa lí.

Minh họa chủ điểm Quê hương trong tôi

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Giàu có ở đây là thêm gắn bó, kí ức, không phải tiền bạc. Một người có thể yêu nhiều nơi quê hương; điều ấy không làm giảm giá trị nơi đang sống.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Ki-a về làng Chùa, cảm nhận tình người và cảnh.
  2. Em trở lại Mỹ, kể mình có thêm quê hương.
  3. Những giấc mơ tiếp tục nối em với quê ngoại.

Trả bài văn miêu tả cây cối

Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

**Trọng tâm tiết này:**Đọc nhận xét của người lớn; đánh dấu một chỗ có căn cứ rõ và một chỗ cần sửa. Sửa riêng ba mặt: nội dung đủ/chính xác, trình tự liên kết, từ–câu–chính tả. Ghi câu cũ→câu mới và nêu lí do; không chỉ chép sạch mà giữ nguyên lỗi.

Bài mẫu tự soạn:
Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Đọc mở rộng

Đúng yêu cầu phần in sách: đọc bài thơ hoặc ca dao về quê hương, đất nước. Dùng bài mới dưới đây để tự luyện ngay; sau đó tìm thêm một văn bản cùng thể loại trong sách/thư viện hoặc nguồn người lớn chọn.

Lối nhỏ về quê

Lối nhỏ bên bờ ruộng
Đưa em về nhà bà
Mùi rơm theo bước gió
Mây trắng trôi thật xa.

Dòng sông không giữ bước
Em rồi lại lên đường
Trong cuốn sổ mang theo
Có một miền nhớ thương.

(Ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác/tổng hợp, không phải văn bản chép từ SGK.)

Ghi phiếu: tên, tác giả/nguồn, ngày đọc; Cảnh quê/hình ảnh nổi bật; ý nghĩa; điều yêu thích; liên hệ quê nội/ngoại nếu có. Ghi chi tiết bằng lời riêng. Nói cho bạn một điều thú vị/xúc động và trả lời một câu hỏi; mang phiếu chia sẻ với người thân. Không chép toàn văn tác phẩm hiện đại vào phiếu.

Mẫu phiếu có nội dung cụ thể: Phiếu mẫu minh họa (ngày giả định: 6 tháng 9 năm 2026). Tên bài: Lối nhỏ về quê. Tác giả: nhóm biên soạn; ngữ liệu mới trong học liệu này. Thể loại: bài thơ về quê hương, đất nước. Cảnh quê: lối bên ruộng, nhà bà, mùi rơm, mây trắng, dòng sông. Hình ảnh nổi bật: cuốn sổ mang theo khi lên đường. Ý nghĩa cảm nhận: người đi xa vẫn có thể giữ kỉ niệm quê. Điều thích: mùi rơm làm cảnh không chỉ có màu mà còn có hương. Liên hệ mẫu: em giữ một trang vẽ về nhà bà; bạn chưa có dịp về quê có thể kể nơi mình gắn bó, không phải bịa chuyến đi. Mức yêu thích của người ghi mẫu: 4/5, vì bài có chi tiết rõ để trao đổi. Ngày và mức yêu thích của em cần ghi theo lần đọc, cảm nhận thật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Chọn một câu em đã viết trong thể loại này, ghi bản trước/bản sửa và giải thích thay đổi.

    Xem lời giải

    Trước: “Cây bàng có thân, có lá và rất đẹp.” Sau: “Thân bàng sần sùi; các cành tỏa ngang đỡ nhiều tầng lá xanh che mát góc sân.” Câu sửa thay liệt kê chung bằng hình dáng, bề mặt và ích lợi cụ thể. Chỉ giữ những chi tiết phù hợp cây em thực sự quan sát.

Từ vựng

  • nguồn cội

    gốc gác, quan hệ với nơi và người sinh thành

  • gắn bó

    có tình cảm sâu, khó tách

  • vô tận

    gợi cảm giác dài, rộng không thấy hết

Ghi nhớ

Giàu có ở đây là thêm gắn bó, kí ức, không phải tiền bạc. Một người có thể yêu nhiều nơi quê hương; điều ấy không làm giảm giá trị nơi đang sống.

Viết: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Quê ngoại” — tác giả/nguồn: Nguyễn Quang Thiều. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Ki-a sống ở Mỹ, lần đầu về quê ngoại là làng Chùa ở Việt Nam. Cảnh nhà nhỏ, ruộng, sông Đáy, ao sen và thái độ yêu mến của mọi người làm em gắn bó. Mẹ kể những trò chơi tuổi nhỏ bên đê, bên người ông. Trở lại Mỹ, Ki-a thấy mình có thêm một quê hương và vui kể với bạn. Trong giấc ngủ, em còn mơ về làng, về người và cảnh. Kí ức mới kết hợp chuyện mẹ kể giúp tình thân, nguồn cội vượt khoảng cách địa lí.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ki-a thấy mình giàu thêm vì điều gì?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Sau khi về Mỹ, Ki-a không còn nghĩ tới quê ngoại.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Ki-a về làng Chùa, cảm nhận tình người và cảnh.
    2. 2Những giấc mơ tiếp tục nối em với quê ngoại.
    3. 3Em trở lại Mỹ, kể mình có thêm quê hương.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài mẫu chủ yếu đi theo trình tự nào?

    Bài mẫu:
    Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Chọn một câu em đã viết trong thể loại này, ghi bản trước/bản sửa và giải thích thay đổi.

    Yêu cầu thể loại: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc ngữ liệu mới rồi lập phiếu, trình bày hoặc trao đổi với bạn.

    Lối nhỏ về quê

    Lối nhỏ bên bờ ruộng
    Đưa em về nhà bà
    Mùi rơm theo bước gió
    Mây trắng trôi thật xa.

    Dòng sông không giữ bước
    Em rồi lại lên đường
    Trong cuốn sổ mang theo
    Có một miền nhớ thương.

    (Ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác/tổng hợp, không phải văn bản chép từ SGK.)

    Phiếu ghi tên/tác giả, ngày đọc, chi tiết có căn cứ và: Cảnh quê/hình ảnh nổi bật; ý nghĩa; điều yêu thích; liên hệ quê nội/ngoại nếu có. Cuối phiếu thêm một câu hỏi muốn tìm hiểu; đánh giá mức thích theo cảm nhận thật. Nếu có điều kiện, chọn thêm một văn bản đúng thể loại để luyện cùng mẫu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay