Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 10. Quê hương trong tôi

Bài 22. Cái cầu

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Cái cầu”.
  • Thực hành Lập dàn ý cho bài văn miêu tả cây cối.
  • Thực hành Kể chuyện: Về quê ngoại.

Bài giảng

Đọc: Cái cầu

Lời tóm tắt mới của bài “Cái cầu” — tác giả/nguồn: Phạm Tiến Duật. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Người cha gửi ảnh chiếc cầu mình vừa tham gia xây qua sông. Từ tấm ảnh, người con nghĩ đến nhiều kiểu cầu: nhịp tơ của nhện, lối đi tưởng tượng của chim, chiếc lá giúp kiến qua ngòi, cầu tre tới nhà bà, cầu ao của mẹ. Trong những liên tưởng ấy, cầu Hàm Rồng trên sông Mã vẫn là cây cầu em yêu nhất vì gắn với công lao của cha. Cây cầu nối bờ cũng nối tình thân và niềm tự hào về người lao động.

Minh họa chủ điểm Quê hương trong tôi

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Các cầu tơ, gió, lá được nhìn bằng trí tưởng tượng trẻ. Chiếc cầu cụ thể trong ảnh có tên Hàm Rồng, không nên đổi thành một cầu khác chỉ vì nhớ nhan đề.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Cha gửi ảnh cây cầu vừa xây.
  2. Con liên tưởng các nhịp nối trong tự nhiên, đời sống.
  3. Con tự hào nhất về cây cầu gắn với cha.

Lập dàn ý cho bài văn miêu tả cây cối

Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

**Trọng tâm tiết này:**Chưa viết ngay thành bài dài. Ghi tên đối tượng/sự việc rồi xếp ý vào phần đầu, phần chính, phần kết. Mỗi ý lớn kèm một chi tiết thật; cắt ý trùng hoặc lạc đề. Dàn ý là bộ khung, không cần mọi câu hoàn chỉnh.

Bài mẫu tự soạn:
Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Kể chuyện: Về quê ngoại

Người lớn đọc lời tóm tắt dưới đây hai lần: lượt một nghe trọn, lượt hai ghi tên nhân vật và 3–5 sự việc. Kể lại bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc, nêu một điều em rút ra. Người nghe hỏi một câu về nguyên nhân, kết quả.

Lời kể tóm tắt mới để người lớn đọc:
Kì nghỉ hè, Bình theo mẹ về thăm quê ngoại. Em vui gặp bà và chị, được cùng người thân khám phá cảnh biển. Cậu còn cho em đi thuyền trong sự chăm nom của người lớn. Khi trở về thành phố, Bình lưu luyến những ngày ở quê và tình thân đã nhận. Có thể kể thành năm chặng: đi về quê, gặp bà, ra biển, đi thuyền, chào tạm biệt. Bản này là lời tóm tắt mới theo hoạt động kể trong SGK.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Lập dàn ý 3 phần cho yêu cầu sau: Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

    Xem lời giải

    Mở bài: giới thiệu cây bàng góc sân trường. Thân bài: bao quát tán rộng → thân sần, cành tỏa ngang → lá xanh che mát, lá đổi đỏ vào mùa thay lá → tiếng xào xạc và kỉ niệm đọc sách. Kết bài: yêu bóng mát, giữ gốc sạch. Trình tự chính theo bộ phận; thông tin đổi mùa đặt trong phần lá để không tả lộn xộn.

Từ vựng

  • nhịp cầu

    phần cầu nối qua một khoảng

  • liên tưởng

    từ hình ảnh này nghĩ tới hình ảnh khác

  • tự hào

    vui, trân trọng giá trị hoặc đóng góp tốt

Ghi nhớ

Các cầu tơ, gió, lá được nhìn bằng trí tưởng tượng trẻ. Chiếc cầu cụ thể trong ảnh có tên Hàm Rồng, không nên đổi thành một cầu khác chỉ vì nhớ nhan đề.

Viết: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Cái cầu” — tác giả/nguồn: Phạm Tiến Duật. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Người cha gửi ảnh chiếc cầu mình vừa tham gia xây qua sông. Từ tấm ảnh, người con nghĩ đến nhiều kiểu cầu: nhịp tơ của nhện, lối đi tưởng tượng của chim, chiếc lá giúp kiến qua ngòi, cầu tre tới nhà bà, cầu ao của mẹ. Trong những liên tưởng ấy, cầu Hàm Rồng trên sông Mã vẫn là cây cầu em yêu nhất vì gắn với công lao của cha. Cây cầu nối bờ cũng nối tình thân và niềm tự hào về người lao động.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Vì sao cây cầu trong ảnh được con yêu đặc biệt?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Tấm ảnh làm người con liên tưởng tới nhiều hình ảnh cầu quanh mình.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Con tự hào nhất về cây cầu gắn với cha.
    2. 2Con liên tưởng các nhịp nối trong tự nhiên, đời sống.
    3. 3Cha gửi ảnh cây cầu vừa xây.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài mẫu chủ yếu đi theo trình tự nào?

    Bài mẫu:
    Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Lập dàn ý 3 phần cho yêu cầu sau: Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

    Yêu cầu thể loại: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Thực hành Kể chuyện: Về quê ngoại: Người lớn đọc lời tóm tắt dưới đây hai lần: lượt một nghe trọn, lượt hai ghi tên nhân vật và 3–5 sự việc. Kể lại bằng lời riêng, giữ nguyên kết thúc, nêu một điều em rút ra. Người nghe hỏi một câu về nguyên nhân, kết quả. Ghi phiếu hoặc trình bày trước một người nghe.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay