NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 10. Quê hương trong tôi

Bài 17. Cây đa quê hương

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Cây đa quê hương”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Trạng ngữ chỉ phương tiện.
  • Thực hành Tìm hiểu cách viết bài văn miêu tả cây cối.

Bài giảng

Đọc: Cây đa quê hương

Lời tóm tắt mới của bài “Cây đa quê hương” — tác giả/nguồn: Nguyễn Khắc Viện. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Trong kí ức người kể, cây đa đầu xóm là dấu ấn nổi bật của quê. Thân, cành, tán và rễ đều rất lớn, mang vẻ cổ kính. Dưới tán cây, lũ trẻ ngồi hóng mát vào chiều. Từ đó, các em thấy đồng lúa, nghe tiếng ễnh ương và nhìn đàn trâu chậm rãi về làng. Cây không đứng riêng trong một bức tả thực, mà gắn với sinh hoạt, cảm giác và kỉ niệm tuổi thơ. Yêu cây cũng là yêu khung cảnh và những ngày sống ở quê hương.

Minh họa chủ điểm Quê hương trong tôi

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Chi tiết lớn về thân, cành, rễ tạo ấn tượng cổ thụ; âm thanh, chuyển động ở phần sau mở cảnh quanh gốc. Các ví von nhấn cảm nhận, không phải số liệu đo chính xác.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Người kể nhớ cây đa trước xóm.
  2. Thân, cành, rễ, tán hiện lên lớn và cổ kính.
  3. Cảnh chiều và trẻ hóng mát gắn cây với tuổi thơ.

Luyện từ và câu: Trạng ngữ chỉ phương tiện

Trạng ngữ chỉ phương tiện trả lời Bằng gì? Với cái gì? Ví dụ “Bằng xe đạp, em đến trường” nêu phương tiện di chuyển. “Với chiếc bút chì, An phác hình cây” nêu dụng cụ. Một số cụm còn nói cách thức, như Bằng giọng nhẹ nhàng, cô đọc truyện. Không nhầm Bằng là tên riêng của một người trong ngữ cảnh khác.

Tìm hiểu cách viết bài văn miêu tả cây cối

Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

**Trọng tâm tiết này:**Đọc bài mẫu theo ba câu hỏi: người viết muốn làm gì? Thông tin sắp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? Dùng bút đánh dấu phần mở, chính, kết hoặc các mục thông tin. Sau đó thử viết một phần bằng lời riêng.

Bài mẫu tự soạn:
Góc sân trường em có một cây bàng già.

Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân.

Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

    Xem lời giải

    Mẫu tả cây bàng ở góc sân trường. Thân sần sùi và cành tỏa ngang đỡ các tầng lá là hai chi tiết hình dáng; lá chuyển đỏ gợi sự thay đổi. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bộ phận, rồi mùa lá và âm thanh; kết bài nêu việc giữ gốc sạch. Trình tự theo bộ phận là chính, chi tiết mùa làm rõ thêm nét lá; không nhảy từ rễ sang hoa rồi lại quay về thân.

Từ vựng

  • cổ kính

    cũ lâu đời, có vẻ trang nghiêm

  • chót vót

    cao vượt hẳn lên

  • lững thững

    đi chậm, từng bước thư thả

Ghi nhớ

Chi tiết lớn về thân, cành, rễ tạo ấn tượng cổ thụ; âm thanh, chuyển động ở phần sau mở cảnh quanh gốc. Các ví von nhấn cảm nhận, không phải số liệu đo chính xác.

Viết: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Cây đa quê hương” — tác giả/nguồn: Nguyễn Khắc Viện. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Trong kí ức người kể, cây đa đầu xóm là dấu ấn nổi bật của quê. Thân, cành, tán và rễ đều rất lớn, mang vẻ cổ kính. Dưới tán cây, lũ trẻ ngồi hóng mát vào chiều. Từ đó, các em thấy đồng lúa, nghe tiếng ễnh ương và nhìn đàn trâu chậm rãi về làng. Cây không đứng riêng trong một bức tả thực, mà gắn với sinh hoạt, cảm giác và kỉ niệm tuổi thơ. Yêu cây cũng là yêu khung cảnh và những ngày sống ở quê hương.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cây đa gắn với sinh hoạt nào của trẻ?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Bài tả cây tách rời mọi kí ức và sinh hoạt của con người.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Thân, cành, rễ, tán hiện lên lớn và cổ kính.
    2. 2Cảnh chiều và trẻ hóng mát gắn cây với tuổi thơ.
    3. 3Người kể nhớ cây đa trước xóm.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong “Bằng chiếc thuyền nhỏ, hai ông cháu qua sông”, phần đầu cho biết:

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài mẫu chủ yếu đi theo trình tự nào?

    Bài mẫu:
    Góc sân trường em có một cây bàng già.

    Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân.

    Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

    Yêu cầu thể loại: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

    Bài mẫu tự soạn để phân tích:
    Góc sân trường em có một cây bàng già.

    Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân.

    Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay