Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 10. Quê hương trong tôi

Bài 18. Bước mùa xuân

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Bước mùa xuân”.
  • Thực hành Tìm hiểu cách viết bài văn miêu tả cây cối (tiếp theo).
  • Thực hành Nói và nghe: Những miền quê yêu dấu.

Bài giảng

Đọc: Bước mùa xuân

Lời tóm tắt mới của bài “Bước mùa xuân” — tác giả/nguồn: Nguyễn Bao. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Mùa xuân hiện ra qua những dấu hiệu trên đồng, vườn và ven sông. Mưa nhẹ làm ngọn lúa mềm, hoa xoan phủ sắc tím, nụ đón nắng, mầm vươn lên. Tiếng dế, chim và cảnh hoa cải, hoa vải khiến bức tranh vừa có màu vừa có hương, âm thanh. Tác giả tưởng tượng mùa xuân biết bước, biết nói để gợi sức sống đang lan tới nhiều nơi. Sự thay đổi của cảnh vật có thể cảm nhận bằng nhiều giác quan, chứ không chỉ bằng lịch.

Minh họa chủ điểm Quê hương trong tôi

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Nhân hóa tạo cảm giác mùa xuân đang vận động. Đọc thơ tìm dấu hiệu cụ thể, đồng thời nhận ra “bước” là hình ảnh nghệ thuật, không phải dấu chân thật trên đất.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Mưa, hoa xoan và nụ báo xuân.
  2. Cỏ, dế, chim cùng sống động.
  3. Mùa xuân như đang bước và trò chuyện khắp nơi.

Tìm hiểu cách viết bài văn miêu tả cây cối (tiếp theo)

Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

**Trọng tâm tiết này:**Đọc bài mẫu theo ba câu hỏi: người viết muốn làm gì? Thông tin sắp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? Dùng bút đánh dấu phần mở, chính, kết hoặc các mục thông tin. Sau đó thử viết một phần bằng lời riêng.

Bài mẫu tự soạn:
Góc sân trường em có một cây bàng già.

Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân.

Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Nói và nghe: Những miền quê yêu dấu

Giới thiệu một miền quê bằng vị trí gần đúng, cảnh nổi bật, món ăn hoặc sinh hoạt em biết và cảm xúc. Phân biệt điều tự trải nghiệm với điều đọc được; người nghe hỏi một chi tiết.

Bài nói mẫu tự soạn:
Quê ngoại em có một con sông nhỏ và nhiều ruộng lúa. Em thích buổi chiều nghe tiếng chèo khua ở bến. Lần về gần đây, em cùng bà đi chợ sớm. Điều em nhớ nhất là mọi người chào nhau rất thân tình.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

    Xem lời giải

    Mẫu tả cây bàng ở góc sân trường. Thân sần sùi và cành tỏa ngang đỡ các tầng lá là hai chi tiết hình dáng; lá chuyển đỏ gợi sự thay đổi. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bộ phận, rồi mùa lá và âm thanh; kết bài nêu việc giữ gốc sạch. Trình tự theo bộ phận là chính, chi tiết mùa làm rõ thêm nét lá; không nhảy từ rễ sang hoa rồi lại quay về thân.

Từ vựng

  • phù sa

    đất, bùn nhỏ do nước mang và bồi đắp

  • đơm

    ra hoa hoặc kết thành chùm

  • ríu rít

    âm thanh liên tiếp, trong vui

Ghi nhớ

Nhân hóa tạo cảm giác mùa xuân đang vận động. Đọc thơ tìm dấu hiệu cụ thể, đồng thời nhận ra “bước” là hình ảnh nghệ thuật, không phải dấu chân thật trên đất.

Viết: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Bước mùa xuân” — tác giả/nguồn: Nguyễn Bao. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Mùa xuân hiện ra qua những dấu hiệu trên đồng, vườn và ven sông. Mưa nhẹ làm ngọn lúa mềm, hoa xoan phủ sắc tím, nụ đón nắng, mầm vươn lên. Tiếng dế, chim và cảnh hoa cải, hoa vải khiến bức tranh vừa có màu vừa có hương, âm thanh. Tác giả tưởng tượng mùa xuân biết bước, biết nói để gợi sức sống đang lan tới nhiều nơi. Sự thay đổi của cảnh vật có thể cảm nhận bằng nhiều giác quan, chứ không chỉ bằng lịch.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài dùng những dấu hiệu nào để gợi mùa xuân?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Bức tranh mùa xuân có cả âm thanh và màu sắc.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Mưa, hoa xoan và nụ báo xuân.
    2. 2Mùa xuân như đang bước và trò chuyện khắp nơi.
    3. 3Cỏ, dế, chim cùng sống động.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài mẫu chủ yếu đi theo trình tự nào?

    Bài mẫu:
    Góc sân trường em có một cây bàng già.

    Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân.

    Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

    Yêu cầu thể loại: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

    Bài mẫu tự soạn để phân tích:
    Góc sân trường em có một cây bàng già.

    Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân.

    Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Thực hành Nói và nghe: Những miền quê yêu dấu: Giới thiệu một miền quê bằng vị trí gần đúng, cảnh nổi bật, món ăn hoặc sinh hoạt em biết và cảm xúc. Phân biệt điều tự trải nghiệm với điều đọc được; người nghe hỏi một chi tiết. Ghi phiếu hoặc trình bày trước một người nghe.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay