Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 10. Quê hương trong tôi

Bài 20. Chiều ngoại ô

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Chiều ngoại ô”.
  • Thực hành Luyện viết đoạn văn miêu tả cây cối.
  • Thực hành Đọc mở rộng.

Bài giảng

Đọc: Chiều ngoại ô

Lời tóm tắt mới của bài “Chiều ngoại ô” — tác giả/nguồn: Nguyễn Thụy Kha. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Chiều hè nơi ngoại ô dịu lại khi nắng bớt, gió lên. Người kể cùng bạn đi dọc con kênh, ngắm cỏ, ruộng rau, tre, đồng lúa, mây và nghe chim. Niềm vui lớn là thả diều trên bãi cỏ, nhìn nhiều kiểu diều bay cùng tiếng sáo trầm bổng. Cảnh quen nâng trí tưởng tượng, người kể muốn gửi ước mơ theo cánh diều. Văn bản lưu lại một không gian tuổi thơ trong cảm giác thanh thản, rộng mở.

Minh họa chủ điểm Quê hương trong tôi

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Trình tự từ thời tiết đến đi dạo rồi thả diều giúp bài liền mạch. Các giác quan kết hợp tạo cảnh; thực hành thả diều chỉ ở nơi an toàn, tránh đường xe, đường điện, nước sâu.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Chiều xuống, nắng dịu và gió lên.
  2. Người kể đi dạo, ngắm cảnh ngoại ô.
  3. Thả diều gợi niềm vui và ước mơ.

Luyện viết đoạn văn miêu tả cây cối

Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

**Trọng tâm tiết này:**Viết từ dàn ý, giữ mỗi đoạn một ý chính. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu chưa rõ; tự kiểm tra đủ yêu cầu, liên kết, chữ hoa và dấu câu. Nhờ bạn chỉ một chỗ hiểu rõ nhất, một chỗ cần hỏi lại.

Bài mẫu tự soạn:
Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Đọc mở rộng

Đúng yêu cầu phần in sách: đọc sách/báo thông tin về quê hương, đất nước. Dùng bài mới dưới đây để tự luyện ngay; sau đó tìm thêm một văn bản cùng thể loại trong sách/thư viện hoặc nguồn người lớn chọn.

Đọc một bản đồ du lịch

Một bản đồ du lịch có thể giúp người đọc hình dung biển, đồng bằng, đô thị và miền núi. Nhưng kí hiệu chỉ là điểm bắt đầu: muốn hiểu một nơi, cần đọc thêm về cảnh quan, lịch sử, sinh hoạt và con người. Chẳng hạn, tìm hiểu Huế không chỉ là nhớ một màu trên bản đồ mà còn biết có sông Hương và những di sản văn hóa. Khi ghi thông tin, em giữ tên nơi, điều đặc biệt và nguồn đọc. Nếu sách cũ ghi tên đơn vị hành chính khác hiện nay, cần đối chiếu tài liệu mới, không vội kết luận cả cảnh vật đã đổi.

(Ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác/tổng hợp, không phải văn bản chép từ SGK.)

Ghi phiếu: tên, tác giả/nguồn, ngày đọc; Vùng/nơi được nhắc; thông tin chính; điều mới biết; nguồn và thời điểm. Ghi chi tiết bằng lời riêng. Nói cho bạn một điều thú vị/xúc động và trả lời một câu hỏi; mang phiếu chia sẻ với người thân. Không chép toàn văn tác phẩm hiện đại vào phiếu.

Mẫu phiếu có nội dung cụ thể: Phiếu mẫu minh họa (ngày giả định: 6 tháng 9 năm 2026). Tên bài: Đọc một bản đồ du lịch. Tác giả: nhóm biên soạn; ngữ liệu mới trong học liệu này. Thể loại: bài thông tin về quê hương, đất nước. Địa danh: Huế; cảnh được nhắc: sông Hương và di sản văn hóa. Thông tin chính: bản đồ định vị, còn muốn hiểu một nơi cần đọc thêm cảnh quan, lịch sử và con người. Điều mới biết: tên đơn vị hành chính trong tài liệu cũ có thể cần đối chiếu nguồn mới. Nguồn: bài tự biên soạn Đọc một bản đồ du lịch; bài không cung cấp năm đổi địa giới nào, vì vậy phiếu không tự thêm mốc. Câu hỏi: nên kiểm tra năm xuất bản và nguồn chính thức nào? Mức yêu thích của người ghi mẫu: 4/5, vì bài có chi tiết rõ để trao đổi. Ngày và mức yêu thích của em cần ghi theo lần đọc, cảm nhận thật.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

    Xem lời giải

    Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Từ vựng

  • ngoại ô

    khu vực quanh rìa thành phố

  • trầm bổng

    âm cao, thấp thay đổi hòa hợp

  • khát vọng

    mong ước mạnh hướng tới điều tốt đẹp

Ghi nhớ

Trình tự từ thời tiết đến đi dạo rồi thả diều giúp bài liền mạch. Các giác quan kết hợp tạo cảnh; thực hành thả diều chỉ ở nơi an toàn, tránh đường xe, đường điện, nước sâu.

Viết: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/5 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Chiều ngoại ô” — tác giả/nguồn: Nguyễn Thụy Kha. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Chiều hè nơi ngoại ô dịu lại khi nắng bớt, gió lên. Người kể cùng bạn đi dọc con kênh, ngắm cỏ, ruộng rau, tre, đồng lúa, mây và nghe chim. Niềm vui lớn là thả diều trên bãi cỏ, nhìn nhiều kiểu diều bay cùng tiếng sáo trầm bổng. Cảnh quen nâng trí tưởng tượng, người kể muốn gửi ước mơ theo cánh diều. Văn bản lưu lại một không gian tuổi thơ trong cảm giác thanh thản, rộng mở.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Hoạt động nào được người kể thích nhất?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Cánh diều chỉ là đồ vật, không gắn với ước mơ trong cảm xúc người kể.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Người kể đi dạo, ngắm cảnh ngoại ô.
    2. 2Thả diều gợi niềm vui và ước mơ.
    3. 3Chiều xuống, nắng dịu và gió lên.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Nêu một điều em hiểu từ bài đọc, dùng ít nhất một chi tiết trong lời tóm tắt để giải thích.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài mẫu chủ yếu đi theo trình tự nào?

    Bài mẫu:
    Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

    Yêu cầu thể loại: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc ngữ liệu mới rồi lập phiếu, trình bày hoặc trao đổi với bạn.

    Đọc một bản đồ du lịch

    Một bản đồ du lịch có thể giúp người đọc hình dung biển, đồng bằng, đô thị và miền núi. Nhưng kí hiệu chỉ là điểm bắt đầu: muốn hiểu một nơi, cần đọc thêm về cảnh quan, lịch sử, sinh hoạt và con người. Chẳng hạn, tìm hiểu Huế không chỉ là nhớ một màu trên bản đồ mà còn biết có sông Hương và những di sản văn hóa. Khi ghi thông tin, em giữ tên nơi, điều đặc biệt và nguồn đọc. Nếu sách cũ ghi tên đơn vị hành chính khác hiện nay, cần đối chiếu tài liệu mới, không vội kết luận cả cảnh vật đã đổi.

    (Ngữ liệu mới do nhóm biên soạn sáng tác/tổng hợp, không phải văn bản chép từ SGK.)

    Phiếu ghi tên/tác giả, ngày đọc, chi tiết có căn cứ và: Vùng/nơi được nhắc; thông tin chính; điều mới biết; nguồn và thời điểm. Cuối phiếu thêm một câu hỏi muốn tìm hiểu; đánh giá mức thích theo cảm nhận thật. Nếu có điều kiện, chọn thêm một văn bản đúng thể loại để luyện cùng mẫu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay