NeoEdu
Đăng nhậpĐăng ký miễn phí
Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 10. Quê hương trong tôi

Bài 21. Những cánh buồm

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Những cánh buồm”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Dấu ngoặc đơn.
  • Thực hành Luyện viết mở bài, kết bài cho bài văn miêu tả cây cối.

Bài giảng

Đọc: Những cánh buồm

Lời tóm tắt mới của bài “Những cánh buồm” — tác giả/nguồn: Băng Sơn. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Người kể yêu dòng sông sau làng, đặc biệt những cánh buồm đi cùng thuyền. Màu buồm gợi áo của mẹ, chị và cha lao động. Ngày đẹp, buồm no gió đưa thuyền xuôi ngược; khi bão, buồm hạ xuống trong bến. Cánh buồm được hình dung như người bạn cần cù, bền bỉ của con người. Dù tàu lớn ngày càng nhiều, buồm vẫn sống trong cảnh sông và kí ức. Vẻ đẹp ở đây gồm hình dáng, công dụng, tình thân và sự gắn bó lâu dài.

Minh họa chủ điểm Quê hương trong tôi

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Đây là văn xuôi của Băng Sơn, không phải bài thơ cùng tên của tác giả khác. Tác giả nhân hóa cánh buồm để gợi lao động và tình người; nét so sánh màu áo giúp vật trở nên gần gũi.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Người kể yêu buồm qua màu sắc quen.
  2. Buồm theo thuyền trong ngày đẹp và lúc bão.
  3. Buồm trở thành biểu tượng gắn bó với người, sông.

Luyện từ và câu: Dấu ngoặc đơn

Dấu ngoặc đơn đánh dấu phần chú thích, giải thích thêm. Ví dụ “Ông em trồng cây bàng (một loại cây cho bóng mát) ở sân”. Phần chú thích giúp hiểu thêm nhưng nếu bỏ, ý chính vẫn còn. Phải có đủ dấu mở, đóng; không dùng ngoặc đơn để thay mọi dấu phẩy. Khi đọc, có thể hạ giọng nhẹ ở phần giải thích.

Luyện viết mở bài, kết bài cho bài văn miêu tả cây cối

Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

**Trọng tâm tiết này:**Thử mở trực tiếp bằng giới thiệu đối tượng hoặc mở gián tiếp từ kỉ niệm. Kết bài có thể dừng ở cảm nghĩ hoặc mở rộng bằng hành động, mong muốn. Dù chọn cách nào cũng phải liên quan đúng đối tượng, không dùng câu kết cho mọi bài.

Bài mẫu tự soạn:
Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Viết một mở bài và một kết bài phù hợp với yêu cầu: Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

    Xem lời giải

    Mở trực tiếp: “Góc sân trường em có một cây bàng già.” Mở gián tiếp: “Mỗi giờ ra chơi, chúng em thường tìm một chỗ mát để đọc sách. Chỗ thân quen ấy nằm dưới cây bàng ở góc sân.” Kết không mở rộng: “Em rất yêu bóng bàng mát dịu của trường mình.” Kết mở rộng: “Em sẽ giữ gốc cây sạch và không bẻ cành để bóng bàng còn xanh qua nhiều mùa học.”

Từ vựng

  • lam lũ

    vất vả trong lao động, cuộc sống

  • nhẫn nại

    bền bỉ, chịu khó mà không vội bỏ

  • chung thủy

    gắn bó, trước sau không đổi

Ghi nhớ

Đây là văn xuôi của Băng Sơn, không phải bài thơ cùng tên của tác giả khác. Tác giả nhân hóa cánh buồm để gợi lao động và tình người; nét so sánh màu áo giúp vật trở nên gần gũi.

Viết: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Những cánh buồm” — tác giả/nguồn: Băng Sơn. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Người kể yêu dòng sông sau làng, đặc biệt những cánh buồm đi cùng thuyền. Màu buồm gợi áo của mẹ, chị và cha lao động. Ngày đẹp, buồm no gió đưa thuyền xuôi ngược; khi bão, buồm hạ xuống trong bến. Cánh buồm được hình dung như người bạn cần cù, bền bỉ của con người. Dù tàu lớn ngày càng nhiều, buồm vẫn sống trong cảnh sông và kí ức. Vẻ đẹp ở đây gồm hình dáng, công dụng, tình thân và sự gắn bó lâu dài.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Màu cánh buồm gợi người kể nhớ tới điều gì?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Khi dông bão, buồm vẫn luôn căng hết trên thuyền đi giữa sông.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Buồm theo thuyền trong ngày đẹp và lúc bão.
    2. 2Buồm trở thành biểu tượng gắn bó với người, sông.
    3. 3Người kể yêu buồm qua màu sắc quen.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Trong “Võ Thị Sáu (1933–1952) là một nữ anh hùng”, ngoặc đơn dùng để:

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Bài mẫu chủ yếu đi theo trình tự nào?

    Bài mẫu:
    Góc sân trường em có một cây bàng già. Thân cây sần sùi, hai bạn dang tay mới gần ôm hết. Các cành tỏa ngang, đỡ từng tầng lá rộng. Hè đến, lá xanh thẫm che mát chỗ chúng em ngồi đọc sách. Cuối năm, vài chiếc lá chuyển đỏ, lặng lẽ rơi trên lối đi. Em thích tiếng lá bàng xào xạc khi gió ghé qua sân. Em nhặt rác quanh gốc để cây luôn có một khoảng đất sạch.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một mở bài và một kết bài phù hợp với yêu cầu: Tả một cây em quan sát, có trình tự rõ và ít nhất ba chi tiết riêng, không gây hại cây.

    Yêu cầu thể loại: Tả cây cối có thể theo bộ phận: rễ, thân, cành, lá, hoa, quả; hoặc theo thời gian: cây đổi theo mùa. Chọn một trình tự làm chính, thêm chi tiết về mùi, âm thanh, ánh sáng nếu đã quan sát. Mở bài giới thiệu cây; thân bài tả bao quát rồi nét riêng; kết bài nêu ích lợi, tình cảm, cách chăm. Không bẻ cành, hái hoa để quan sát.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay