Tiếng Việt 4
Tiếng ViệtLớp 4Phần 7. Sống để yêu thương

Bài 1. Hải Thượng Lãn Ông

Mục tiêu bài học

  • Hiểu nội dung, chi tiết và ý nghĩa bài “Hải Thượng Lãn Ông”.
  • Thực hành Luyện từ và câu: Câu.
  • Thực hành Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc.

Bài giảng

Đọc: Hải Thượng Lãn Ông

Lời tóm tắt mới của bài “Hải Thượng Lãn Ông” — tác giả/nguồn: Nguyễn Liêm. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

Hải Thượng Lãn Ông, tên thật Lê Hữu Trác, là một danh y Việt Nam. Sau khi được chữa khỏi bệnh, ông quyết học y vì thấy nghề có thể cứu giúp người. Ông tự học, làm thuốc và không ngại đường xa đi khám. Với người nghèo, ông nhiều lần không lấy tiền. Khi chữa cho con một gia đình thuyền chài, ông còn giúp gạo, củi và dầu đèn. Bên cạnh chữa bệnh, ông viết nhiều sách để truyền kiến thức. Bài đọc ca ngợi tài năng đi cùng lòng nhân hậu và trách nhiệm.

Minh họa chủ điểm Sống để yêu thương

Đọc sâu: chi tiết, quan hệ và cách đọc

Tài và đức được thể hiện bằng những việc cụ thể: kiên trì học, chữa cẩn thận, giúp người khó. Tư liệu cho biết ông sống 1720–1791, thuộc thế kỉ XVIII; không lặp mốc XVII bị ghi nhầm ở một trang tham khảo.

Khi đọc trong sách, ngắt ở ranh giới cụm từ và dấu câu; đổi giọng theo người kể, nhân vật hoặc cảm xúc. Tóm tắt trên dùng để tự học và làm bài; muốn luyện đúng nhịp thơ, kịch, em mở bản in hợp pháp. Không tự chấm phát âm bằng câu trả lời gõ.

Mạch nội dung:

  1. Ông nhận ra giá trị nghề y và học nghề.
  2. Ông chữa bệnh, giúp người nghèo.
  3. Ông viết sách để lại kiến thức.

Luyện từ và câu: Câu

Câu dùng để diễn đạt một ý tương đối trọn vẹn. Khi viết, chữ đầu câu viết hoa; cuối câu thường có dấu chấm, hỏi hoặc chấm than phù hợp. Cụm “trên cành cây” chỉ một nơi, chưa nói rõ điều gì ở đó; “Chim hót trên cành cây.” đã nêu một ý. Không chỉ thêm dấu chấm là mọi cụm từ đều thành câu rõ nghĩa.

Tìm hiểu cách viết đoạn văn nêu tình cảm, cảm xúc

Đoạn nêu tình cảm, cảm xúc cần nói rõ em dành tình cảm cho ai/nhân vật nào, vì sao. Chọn một hai kỉ niệm hoặc hành động cụ thể làm bằng chứng. Không chỉ lặp em rất yêu quý nhiều lần. Dùng từ cảm xúc đúng mức, phân biệt việc nhân vật làm trong truyện với liên tưởng riêng của em. Kết đoạn có thể nói mong muốn hoặc việc em sẽ làm.

**Trọng tâm tiết này:**Đọc bài mẫu theo ba câu hỏi: người viết muốn làm gì? Thông tin sắp theo cách nào? Chi tiết nào làm rõ mục đích? Dùng bút đánh dấu phần mở, chính, kết hoặc các mục thông tin. Sau đó thử viết một phần bằng lời riêng.

Bài mẫu tự soạn:
Em biết ơn bà vì bà luôn kiên nhẫn với em. Có lần em làm đổ chậu cây, bà không vội mắng mà cùng em gom đất. Bà chỉ cho em cách đặt chậu vào nơi chắc chắn. Bàn tay bà chậm nhưng cẩn thận khiến em thấy lòng dịu lại. Em muốn chăm cây tốt hơn để bà đỡ vất vả. Với em, sự ân cần của bà là một lời dạy không cần nói lớn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

    Xem lời giải

    Đoạn mẫu bày tỏ lòng biết ơn bà. Kỉ niệm bà cùng em gom đất sau khi làm đổ chậu cây và việc bà chỉ cách đặt chậu vững là hai căn cứ. Cảm xúc không chỉ được gọi tên mà còn gắn với bàn tay cẩn thận của bà. Câu kết xem sự ân cần là lời dạy; em có thể học cách dùng một kỉ niệm cụ thể để giải thích tình cảm.

Từ vựng

  • danh y

    thầy thuốc giỏi, có tiếng

  • thuyên giảm

    bệnh bớt nặng

  • nhân hậu

    có lòng thương và đối xử tốt với người

Ghi nhớ

Tài và đức được thể hiện bằng những việc cụ thể: kiên trì học, chữa cẩn thận, giúp người khó. Tư liệu cho biết ông sống 1720–1791, thuộc thế kỉ XVIII; không lặp mốc XVII bị ghi nhầm ở một trang tham khảo.

Viết: Đoạn nêu tình cảm, cảm xúc cần nói rõ em dành tình cảm cho ai/nhân vật nào, vì sao. Chọn một hai kỉ niệm hoặc hành động cụ thể làm bằng chứng. Không chỉ lặp em rất yêu quý nhiều lần. Dùng từ cảm xúc đúng mức, phân biệt việc nhân vật làm trong truyện với liên tưởng riêng của em. Kết đoạn có thể nói mong muốn hoặc việc em sẽ làm.

Dễ nhầm

  • Phân biệt chi tiết thực sự có trong văn bản với suy nghĩ, tưởng tượng thêm của người đọc.

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Lời tóm tắt mới của bài “Hải Thượng Lãn Ông” — tác giả/nguồn: Nguyễn Liêm. Đây không phải toàn văn tác phẩm.

    Hải Thượng Lãn Ông, tên thật Lê Hữu Trác, là một danh y Việt Nam. Sau khi được chữa khỏi bệnh, ông quyết học y vì thấy nghề có thể cứu giúp người. Ông tự học, làm thuốc và không ngại đường xa đi khám. Với người nghèo, ông nhiều lần không lấy tiền. Khi chữa cho con một gia đình thuyền chài, ông còn giúp gạo, củi và dầu đèn. Bên cạnh chữa bệnh, ông viết nhiều sách để truyền kiến thức. Bài đọc ca ngợi tài năng đi cùng lòng nhân hậu và trách nhiệm.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Việc nào cho thấy lòng nhân hậu của danh y?

  3. Câu 2Mức 2Đúng / Sai

    Ông chỉ coi học y là cách chữa riêng cho mình.

  4. Câu 3Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp các ý theo mạch của lời tóm tắt ở trên.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Ông chữa bệnh, giúp người nghèo.
    2. 2Ông viết sách để lại kiến thức.
    3. 3Ông nhận ra giá trị nghề y và học nghề.
  5. Câu 4Mức 2Ghép nối

    Nối từ với nghĩa dùng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Dòng nào là câu rõ nghĩa, đúng hình thức?

  7. Câu 6Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách viết nào giúp cảm xúc có căn cứ?

    Bài mẫu:
    Em biết ơn bà vì bà luôn kiên nhẫn với em. Có lần em làm đổ chậu cây, bà không vội mắng mà cùng em gom đất. Bà chỉ cho em cách đặt chậu vào nơi chắc chắn. Bàn tay bà chậm nhưng cẩn thận khiến em thấy lòng dịu lại. Em muốn chăm cây tốt hơn để bà đỡ vất vả. Với em, sự ân cần của bà là một lời dạy không cần nói lớn.

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Phân tích bài mẫu: chỉ ra mục đích, hai chi tiết phù hợp và một điều có thể áp dụng vào bài em.

    Yêu cầu thể loại: Đoạn nêu tình cảm, cảm xúc cần nói rõ em dành tình cảm cho ai/nhân vật nào, vì sao. Chọn một hai kỉ niệm hoặc hành động cụ thể làm bằng chứng. Không chỉ lặp em rất yêu quý nhiều lần. Dùng từ cảm xúc đúng mức, phân biệt việc nhân vật làm trong truyện với liên tưởng riêng của em. Kết đoạn có thể nói mong muốn hoặc việc em sẽ làm.

    Bài mẫu tự soạn để phân tích:
    Em biết ơn bà vì bà luôn kiên nhẫn với em. Có lần em làm đổ chậu cây, bà không vội mắng mà cùng em gom đất. Bà chỉ cho em cách đặt chậu vào nơi chắc chắn. Bàn tay bà chậm nhưng cẩn thận khiến em thấy lòng dịu lại. Em muốn chăm cây tốt hơn để bà đỡ vất vả. Với em, sự ân cần của bà là một lời dạy không cần nói lớn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 3Tự luận

    Đọc lời tóm tắt thành tiếng, người lớn nghe; tiếp đó nói 2–3 câu giải thích điều em tâm đắc.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay