Một tác phẩm có nguồn chất liệu trước đó không vì thế mất khả năng sáng tạo. Quan hệ giữa Truyện Kiều của Nguyễn Du và Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân cho phép xem xét vấn đề này. Cần phân biệt việc tiếp nhận cốt truyện với sự tổ chức lại hình thức và cách nhìn con người.
Cốt truyện cung cấp một hệ thống nhân vật và biến cố. Nếu chỉ dừng ở việc nhận ra những sự kiện tương ứng, người đọc mới xác định quan hệ nguồn, chưa đánh giá được giá trị tác phẩm sau. Sáng tạo nằm ở cách nhà văn lựa chọn, nhấn mạnh, kết nối và làm cho sự kiện trở thành một trải nghiệm thẩm mĩ khác.
Việc tổ chức bằng lục bát tiếng Việt tạo điều kiện phối hợp nhịp kể và nhịp cảm xúc. Một đoạn như Trao duyên không chỉ làm nhiệm vụ chuyển quan hệ tình yêu sang người em. Tình thế trao kỉ vật mà không thể trao hết tình cảm đặt người đọc trước một bi kịch tâm lí. Lời hướng về em, về bản thân và người yêu vắng mặt mở nhiều lớp ý thức trong cùng một sự kiện.
Từ đó có thể nói sự cải biến không chỉ là thay vật liệu ngôn ngữ. Nó liên quan đến điểm tựa cảm xúc và sự chú ý dành cho phẩm giá, khát vọng của nhân vật. Dẫu vậy, muốn chứng minh một thay đổi cụ thể giữa hai văn bản, người nghiên cứu phải đối chiếu bản nguồn hợp pháp tương ứng. Không nên bịa một chi tiết ở truyện nguồn để làm nổi thành tựu của tác phẩm sau.
Nhận ra nguồn chất liệu giúp việc đánh giá công bằng hơn, không làm giảm giá trị sáng tạo. Tiếp nhận truyền thống và tạo hình thức mới có thể cùng hiện diện. Một lập luận thuyết phục cần vừa ghi nhận sự vay mượn, vừa chỉ ra cái mới bằng dấu hiệu nghệ thuật có thể kiểm tra.
