NeoEdu
Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 6. Nguyễn Du – “Những điều trông thấy mà đau đớn lòng”

Trao duyên

Mục tiêu bài học

  • Nhận diện đặc điểm đoạn trích truyện thơ Nôm trong Trao duyên.
  • Phân tích có căn cứ: Nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình.

Bài giảng

Định vị văn bản và đọc có điểm tựa

Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Trao duyên (Nguyễn Du, đoạn trích truyện thơ Nôm); không phải nguyên văn tác phẩm.

Sau khi chọn bán mình để cứu gia đình, Thúy Kiều nhờ Thúy Vân nối duyên với Kim Trọng. Kiều trao kỉ vật nhưng không thể trao hết tình yêu và kí ức. Lời nói chuyển từ thuyết phục em đến hình dung thân phận mình, rồi như hướng trực tiếp về người yêu vắng mặt.

Thúy Vân thức dậy hỏi chuyện trong đêm, Kiều nhờ em nhận lời. Kỉ vật được diễn ý gồm chiếc vòng và tờ ghi lời thề; Kiều mong em giữ lại phần của chung. Sau đó nàng tưởng tượng đã chết, trở về trong gió, rồi gọi Kim Trọng. Hồ sơ chỉ diễn ý chuyển mạch, không cung cấp nguyên tác để đếm nhịp.

Từ tổ chức nghệ thuật đến cách hiểu

1. Phân tích từ dữ kiện. Thúy Kiều nhờ Thúy Vân tiếp nối lời hẹn với Kim Trọng rồi trao vòng và tờ ghi lời thề. Nàng đã quyết bán mình cứu cha, em, nhưng còn xem kỉ vật là của chung. Sự không dứt được tình cảm làm việc trao vật bộc lộ mâu thuẫn giữa trách nhiệm và gắn bó.

2. Phân tích từ dữ kiện. Lời nói bắt đầu bằng nhờ cậy Vân, chuyển sang hình dung mình đã chết và cuối cùng hướng tới Kim Trọng vắng mặt. Sự đổi người nhận lời cho thấy Kiều dần không còn giữ được mạch thuyết phục, bị cuốn vào đau đớn của chính mình.

3. Phân tích từ dữ kiện. Kiều tưởng tượng sau này trở về trong gió, mong em nhớ lời thề, rồi gọi Kim Trọng trong nỗi day dứt. Lớp hướng về người đang có mặt chuyển thành lời tự bộc lộ với người vắng mặt, khiến trao duyên càng cho thấy tình yêu không thể trao hết. Có thể phân tích chuyển mạch này từ diễn ý; không lấy văn xuôi để đếm nhịp lục bát.

Kết nối đọc – viết

Bắt đầu từ một nhận định có thể kiểm tra: Nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình. Chọn hai dấu hiệu liên quan, giải thích cách chúng nâng đỡ nhận định. Phân biệt lời người phân tích với câu trích nguyên tác. Không biến bản tóm lược thành nguồn dẫn nguyên văn.

Khái niệm chính

Trọng tâm đọc
Nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình.
Phạm vi ngữ liệu
Tóm lược nguyên gốc dùng để phân tích; việc khảo sát chính xác câu chữ cần đối chiếu bản tác phẩm hợp pháp.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Kiều có toàn quyền tự do trong lựa chọn này không?

    Xem lời giải

    Không. Nàng đang chịu sức ép của tai biến gia đình và trật tự xã hội. Cách ứng xử cho thấy chủ động trong tình thế bị bó buộc, không thể đánh đồng với lựa chọn hoàn toàn tự do.

  2. Ví dụ 2

    Viết đoạn phân tích hoàn chỉnh về Trao duyên.

    Xem lời giải

    Trong Trao duyên, nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình. Thúy Kiều nhờ Thúy Vân tiếp nối lời hẹn với Kim Trọng rồi trao vòng và tờ ghi lời thề. Nàng đã quyết bán mình cứu cha, em, nhưng còn xem kỉ vật là của chung. Sự không dứt được tình cảm làm việc trao vật bộc lộ mâu thuẫn giữa trách nhiệm và gắn bó. Lời nói bắt đầu bằng nhờ cậy Vân, chuyển sang hình dung mình đã chết và cuối cùng hướng tới Kim Trọng vắng mặt. Sự đổi người nhận lời cho thấy Kiều dần không còn giữ được mạch thuyết phục, bị cuốn vào đau đớn của chính mình. Đây là cách hiểu từ các dữ kiện trong hồ sơ diễn ý, không phải bản chép nguyên tác. Muốn khẳng định thêm về câu chữ hoặc toàn tác phẩm cần đối chiếu nguồn tương ứng.

Ghi nhớ

Nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình.

Dễ nhầm

  • Kiều có toàn quyền tự do trong lựa chọn này không? Không. Nàng đang chịu sức ép của tai biến gia đình và trật tự xã hội. Cách ứng xử cho thấy chủ động trong tình thế bị bó buộc, không thể đánh đồng với lựa chọn hoàn toàn tự do.

Bài tập

Đã đúng 0/3 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Tóm lược và chỉ dẫn phân tích nguyên gốc về Trao duyên (Nguyễn Du, đoạn trích truyện thơ Nôm); không phải nguyên văn tác phẩm.

    Sau khi chọn bán mình để cứu gia đình, Thúy Kiều nhờ Thúy Vân nối duyên với Kim Trọng. Kiều trao kỉ vật nhưng không thể trao hết tình yêu và kí ức. Lời nói chuyển từ thuyết phục em đến hình dung thân phận mình, rồi như hướng trực tiếp về người yêu vắng mặt.

    Thúy Vân thức dậy hỏi chuyện trong đêm, Kiều nhờ em nhận lời. Kỉ vật được diễn ý gồm chiếc vòng và tờ ghi lời thề; Kiều mong em giữ lại phần của chung. Sau đó nàng tưởng tượng đã chết, trở về trong gió, rồi gọi Kim Trọng. Hồ sơ chỉ diễn ý chuyển mạch, không cung cấp nguyên tác để đếm nhịp.

    Hồ sơ ba dấu hiệu:

    1. Hành động trao kỉ vật cụ thể hóa mâu thuẫn giữa bổn phận và tình yêu.
    2. sự đổi đối tượng lời nói cho thấy tâm lí biến chuyển.
    3. sự chuyển từ lời hướng tới Vân sang tiếng nói với người vắng mặt bộc lộ nỗi đau.
  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Ai là tác giả hoặc chủ thể sáng tạo của Trao duyên theo hồ sơ đã cho?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Những thao tác nào giúp kiểm tra nhận định: “Nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình.”?

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 3Tự luận

    Chọn dấu hiệu thứ ba trong hồ sơ và giải thích tác dụng của nó bằng ít nhất một dữ kiện cụ thể. Không chỉ nhắc lại tên thủ pháp.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  5. Câu 4Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá cách dùng bản tóm lược để học tác phẩm.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể dùng các dữ kiện đã cho để giải thích nhận định, nhưng không tự thêm sự kiện.
    b)Có thể coi từng câu của bản tóm lược này là nguyên văn của tác giả.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Kiều có toàn quyền tự do trong lựa chọn này không?

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Giải thích nhận định sau bằng ít nhất hai đầu mối trong ngữ liệu: Nhường duyên không đồng nghĩa người trao đã nguôi tình.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Một bạn chỉ kể lại nội dung Trao duyên rồi kết luận đã phân tích xong. Viết 4–6 câu bổ sung một thao tác phân tích còn thiếu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Kết nối đọc – viết: viết khoảng 150 chữ trình bày một phát hiện về Trao duyên; dùng dữ kiện đã cho, không tạo câu trích dẫn. Có luận điểm, hai đầu mối và một giới hạn của cách hiểu.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay