Ngữ văn 11
Ngữ vănLớp 11Bài 6. Nguyễn Du – “Những điều trông thấy mà đau đớn lòng”

Thực hành tiếng Việt: Biện pháp tu từ lặp cấu trúc, biện pháp tu từ đối

Mục tiêu bài học

  • Vận dụng được lặp cấu trúc, đối, tác dụng tu từ vào nhiệm vụ cụ thể.
  • Tạo sản phẩm có căn cứ và tự chỉnh sửa theo tiêu chí.

Bài giảng

Công cụ và giới hạn sử dụng

Lặp cấu trúc. Tái sử dụng một mô hình cú pháp để tạo nhịp và nhấn mạnh quan hệ. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Đối. Sắp hai vế tương ứng, cân xứng về cấu trúc và thường có quan hệ ý nghĩa. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Tác dụng tu từ. Hiệu quả cụ thể của một cách tổ chức lời trong ngữ cảnh. Cần xác định dấu hiệu tương ứng trong ngữ liệu trước khi đưa ra nhận xét.

Thực hành có hướng dẫn

Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

Hai câu nguyên gốc: “Bạn giữ lời hứa bằng một việc nhỏ; tôi giữ niềm tin bằng một việc bền.” Hai vế có mô hình chủ thể – giữ – đối tượng – bằng – cách thức.

Sản phẩm mẫu có căn cứ: Hai vế tương ứng ở chủ thể bạn/tôi, động từ giữ, đối tượng lời hứa/niềm tin và cụm bằng một việc. Sự cân xứng liên kết trách nhiệm với hành động cụ thể; nhỏ và bền gợi hai phẩm chất có thể cùng có, không loại trừ nhau. Lặp cú pháp tạo nhịp đều và điểm nhấn ở cách thực hiện. Câu tự tạo: “Bạn giữ sân sạch bằng việc nhặt rác; tôi giữ lớp yên bằng việc nói khẽ.” Tôi vẫn dùng khung chủ thể – giữ – đối tượng – bằng – hành động để làm rõ sự tương ứng.

Khái niệm chính

Lặp cấu trúc
Tái sử dụng một mô hình cú pháp để tạo nhịp và nhấn mạnh quan hệ.
Đối
Sắp hai vế tương ứng, cân xứng về cấu trúc và thường có quan hệ ý nghĩa.
Tác dụng tu từ
Hiệu quả cụ thể của một cách tổ chức lời trong ngữ cảnh.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Xử lí trọn vẹn tình huống đã cho.

    Xem lời giải

    Hai vế tương ứng ở chủ thể bạn/tôi, động từ giữ, đối tượng lời hứa/niềm tin và cụm bằng một việc. Sự cân xứng liên kết trách nhiệm với hành động cụ thể; nhỏ và bền gợi hai phẩm chất có thể cùng có, không loại trừ nhau. Lặp cú pháp tạo nhịp đều và điểm nhấn ở cách thực hiện. Câu tự tạo: “Bạn giữ sân sạch bằng việc nhặt rác; tôi giữ lớp yên bằng việc nói khẽ.” Tôi vẫn dùng khung chủ thể – giữ – đối tượng – bằng – hành động để làm rõ sự tương ứng.

Ghi nhớ

Lặp cấu trúc → Đối → Tác dụng tu từ: vận dụng vào dữ kiện, giải thích tác dụng và tự kiểm tra giới hạn kết luận.

Dễ nhầm

  • Không coi ví dụ giả định là dữ kiện thực tế; không chép định nghĩa thay cho thao tác.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Ngữ liệu luyện tập nguyên gốc; số liệu nếu có là giả định, không phải kết quả khảo sát thực tế.

    Hai câu nguyên gốc: “Bạn giữ lời hứa bằng một việc nhỏ; tôi giữ niềm tin bằng một việc bền.” Hai vế có mô hình chủ thể – giữ – đối tượng – bằng – cách thức.

  2. Câu 1Mức 1Ghép nối

    Ghép khái niệm với nội dung sử dụng trong bài.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách làm nào phù hợp nhất khi xử lí ngữ liệu này?

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá hai cách dùng mô hình học tập.

    ÝĐúngSai
    a)Có thể phân tích mối quan hệ giữa chi tiết đã nêu và mục đích diễn đạt.
    b)Mọi chi tiết giả định trong ngữ liệu đều là kết quả nghiên cứu đã công bố.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Xếp quy trình tạo một sản phẩm có căn cứ: từ xác định nhiệm vụ đến chỉnh sửa.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Tổ chức nhận định và giải thích bằng dữ kiện.
    2. 2Chọn dữ kiện phù hợp, ghi rõ phạm vi nguồn.
    3. 3Xác định nhiệm vụ và người đọc hoặc người nghe.
    4. 4Đối chiếu tiêu chí để sửa diễn đạt, nguồn và kết luận.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Dùng khái niệm “Lặp cấu trúc” giải thích một chi tiết của ngữ liệu; chỉ rõ chi tiết, không chỉ chép định nghĩa.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Đề xuất một cách diễn đạt hoặc một thao tác làm rõ vấn đề trong ngữ liệu. Giải thích lợi ích và điều cần tránh.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Viết một đoạn phản hồi 4–6 câu cho người đang học bài này: nêu một phát hiện có căn cứ và một giới hạn cần giữ.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Phân tích đủ cấu trúc, quan hệ ý nghĩa và tác dụng của hai vế nguyên gốc; viết một câu mới dùng cùng khung và ghi đó là câu tự tạo.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay